Từ những sẻ chia, hàng trăm mái ấm đã được dựng lên, tiếp thêm niềm tin và hy vọng cho người lao động khó khăn trong ngành Xây dựng suốt một thập kỷ qua.
Những mái nhà được dựng bằng nghĩa tình
Có những người công nhân đã đi qua hàng chục năm gắn bó với những công trình, góp sức dựng xây nhà máy, khu đô thị, những cây cầu và con đường, nhưng chính gia đình mình lại chưa có được một mái nhà đủ vững chãi.
Từ những khoản hỗ trợ ban đầu đến sự chung tay của doanh nghiệp, đồng nghiệp và cộng đồng, Chương trình “Mái ấm Công đoàn” đã giúp hàng trăm đoàn viên, người lao động ngành Xây dựng hiện thực hóa ước mơ an cư.
Với họ, một căn nhà kiên cố không chỉ là nơi để trở về sau những ngày lao động vất vả. Đó còn là giấc mơ về một cuộc sống ổn định, là niềm yên tâm để tiếp tục gắn bó với nghề, với doanh nghiệp và với những công trình đang ngày ngày được dựng xây.
Có những giấc mơ tưởng như rất xa, nhưng đã trở thành hiện thực từ những sẻ chia giản dị của tổ chức Công đoàn.
Đó cũng chính là câu chuyện của Chương trình “Mái ấm Công đoàn” (MACĐ) do Công đoàn Xây dựng Việt Nam triển khai trong giai đoạn 2016 – 2026. Sau 10 năm, chương trình không chỉ góp phần giúp hàng trăm đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh khó khăn xây dựng những mái ấm kiên cố, mà còn trở thành minh chứng sinh động cho sức mạnh của tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái trong toàn ngành Xây dựng.
Ngành Xây dựng có những đặc thù riêng. Lực lượng lao động đông đảo, chiếm khoảng 10% lao động cả nước; riêng các doanh nghiệp thuộc Công đoàn Xây dựng Việt Nam có gần 130 nghìn người. Công việc của người lao động thường gắn với môi trường nặng nhọc, phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm và không ít người phải thường xuyên di chuyển theo công trình.
- 183 căn Mái ấm Công đoàn được Công đoàn Xây dựng Việt Nam hỗ trợ.
- 5,299 tỷ đồng tổng kinh phí hỗ trợ.
- 40 triệu đồng/căn là mức hỗ trợ trước năm 2025; từ năm 2025, nâng lên 60 triệu đồng/căn.
- 56 căn nhà tình nghĩa dành tặng cựu thanh niên xung phong, với tổng kinh phí 3,36 tỷ đồng.
Trong 10 năm qua, những khó khăn ấy càng trở nên rõ nét khi người lao động phải đối mặt với những biến động của kinh tế, ảnh hưởng kéo dài của đại dịch COVID-19 và quá trình tái cơ cấu ngành.
Giữa những bộn bề ấy, với nhiều công nhân có thu nhập thấp, một căn nhà an toàn, kiên cố vẫn là ước mơ không dễ thực hiện.
Thấu hiểu những trăn trở đó, Công đoàn Xây dựng Việt Nam đã phối hợp với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bộ Xây dựng, Quỹ Từ thiện Công đoàn Giao thông vận tải Việt Nam cùng các doanh nghiệp trong ngành duy trì và triển khai thường xuyên Chương trình “Mái ấm Công đoàn”.
Điều đáng quý ở chương trình không chỉ nằm ở số tiền hỗ trợ, mà ở cách một khoản kinh phí ban đầu được biến thành “nguồn vốn khởi đầu” cho một mái ấm.
Mức hỗ trợ 40 triệu đồng, từ năm 2025 được nâng lên 60 triệu đồng, chưa thể đủ để hoàn thiện một căn nhà. Nhưng chính khoản hỗ trợ ấy đã tạo thêm động lực để mỗi gia đình tiếp tục xoay xở, huy động nguồn lực từ người thân, đồng nghiệp và doanh nghiệp nơi mình công tác.
Doanh nghiệp hỗ trợ thêm vật liệu, kinh phí; đồng nghiệp góp ngày công, người góp sức, người góp tiền. Có những mái nhà được hoàn thiện không chỉ bằng gạch, xi măng và những ngày công lao động, mà còn bằng tình cảm của tập thể dành cho một người đồng nghiệp đang lúc khó khăn.
Bởi vậy, mỗi “Mái ấm Công đoàn” được trao đi cũng là một lần sợi dây gắn kết giữa đoàn viên, người lao động, doanh nghiệp và tổ chức Công đoàn được nối dài hơn.
Tinh thần sẻ chia của chương trình không dừng lại ở việc chăm lo cho đoàn viên, người lao động. Thông qua Quỹ Từ thiện Công đoàn Giao thông vận tải Việt Nam, trong thời gian qua, chương trình còn hỗ trợ xây dựng 56 căn Nhà tình nghĩa, với tổng trị giá 3,36 tỷ đồng, dành cho các cựu thanh niên xung phong có hoàn cảnh khó khăn.
Những căn nhà ấy là sự tiếp nối của một truyền thống đẹp: “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân những người đã cống hiến tuổi trẻ cho đất nước.
Từ người công nhân hôm nay đến những người đã dành tuổi xuân cho đất nước, những mái nhà được dựng xây đã vượt ra ngoài ý nghĩa của một công trình vật chất. Đó là sự sẻ chia, là trách nhiệm cộng đồng và cũng là cách để những giá trị tốt đẹp được tiếp nối qua các thế hệ.
Mái ấm Công đoàn của anh Bùi Văn Hòa, công nhân Hạt Quản lý đường bộ Lam Sơn, Công ty Quản lý và Xây dựng đường bộ 470, được Công đoàn Xây dựng Việt Nam hỗ trợ.
Hướng tới an cư bền vững cho người lao động
Dẫu đạt được nhiều kết quả tích cực, 10 năm triển khai Chương trình “Mái ấm Công đoàn” cũng cho thấy không ít vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ.
Trước hết là sự biến động của chi phí xây dựng. Giá nguyên vật liệu và nhân công tăng cao khiến giá trị tương đối của mức hỗ trợ giảm đi, đặc biệt tại các khu vực đô thị. Trong khi đó, đặc thù công việc của ngành Xây dựng khiến nhiều người lao động thường xuyên di chuyển theo công trình, gây khó khăn cho công tác khảo sát, thẩm định và theo dõi quá trình xây dựng.
Một thực tế khác cũng đặt ra bài toán không dễ giải quyết: có những đoàn viên đã nhiều năm gắn bó với ngành, hoàn cảnh thực sự khó khăn nhưng vẫn chưa thể tiếp cận nguồn hỗ trợ do chưa có đất ở, đất xây dựng nhà ở hợp pháp theo quy định.
Những khó khăn ấy cho thấy để một mái ấm thực sự đến được với đúng người cần nó, nguồn kinh phí thôi là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải có sự phối hợp của nhiều bên và những giải pháp đồng bộ, lâu dài.
Theo ông Phạm Hoài Phương, Chủ tịch Công đoàn Xây dựng Việt Nam, yếu tố quyết định thành công của chương trình trước hết là sự chỉ đạo sát sao của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bộ Xây dựng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp công đoàn.
Ông nhấn mạnh, việc lựa chọn đúng đối tượng hỗ trợ phải được đặt lên hàng đầu; công tác khảo sát cần khách quan, công khai, minh bạch, bảo đảm những đoàn viên thực sự khó khăn được tiếp cận nguồn hỗ trợ trước.
Đặc biệt, nguồn kinh phí của chương trình chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được xem như “nguồn vốn khởi đầu”, từ đó tạo động lực huy động thêm sự hỗ trợ của doanh nghiệp, chính quyền địa phương, gia đình và cộng đồng xã hội.
Bước vào chặng đường mới, yêu cầu đặt ra với Chương trình “Mái ấm Công đoàn” không chỉ là tiếp tục duy trì mà còn phải nâng cao chất lượng, mở rộng nguồn lực và tìm cách tháo gỡ những rào cản khiến một bộ phận người lao động khó tiếp cận chương trình.
Chủ tịch Công đoàn Xây dựng Việt Nam Phạm Hoài Phương đề xuất tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa, vận động các doanh nghiệp, nhà hảo tâm chung tay để mở rộng quy mô hỗ trợ; đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin trong xét duyệt, theo dõi tiến độ và quản lý hồ sơ, qua đó bảo đảm tính khoa học, minh bạch.
Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương và doanh nghiệp để hỗ trợ đoàn viên về pháp lý đất ở, tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi; đồng thời nghiên cứu lồng ghép Chương trình “Mái ấm Công đoàn” với các đề án phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân của Nhà nước.
Bởi suy cho cùng, một mái nhà chỉ thực sự trở thành mái ấm khi phía sau nó là một cuộc sống được bảo đảm và một tương lai có thể hy vọng.
10 năm qua, những “Mái ấm Công đoàn” đã lần lượt được dựng lên trên nhiều miền đất. Mỗi mái nhà là một câu chuyện riêng, nhưng đều có chung một điểm: được bắt đầu từ sự quan tâm của Công đoàn và được hoàn thiện bằng sức mạnh của sự chung tay.
Những mái ấm ấy che mưa, che nắng cho những gia đình công nhân; nhưng ý nghĩa lớn hơn là chúng đã che chở niềm tin, tiếp thêm hy vọng và giúp người lao động khó khăn có thêm động lực để tiếp tục gắn bó với nghề, với doanh nghiệp và với ngành Xây dựng.
Và trong hành trình dựng xây những công trình cho đất nước, có lẽ không có công trình nào ý nghĩa hơn việc cùng nhau dựng xây một mái nhà cho chính những người đã góp phần làm nên những công trình ấy.