Ngày 1/10, Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho hay, nhiều dự án luật, nghị định, chính sách quan trọng của ngành Y tế đang được trình hoặc vừa được ban hành, tác động trực tiếp đến quyền lợi của hàng triệu người dân.
Sáng 1/10, Bộ Y tế tổ chức cuộc gặp mặt báo chí cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành chính sách y tế tiêu biểu Quý IV năm 2026. Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về y tế năm 2026 gồm 60 nhiệm vụ (gồm 4 dự án luật, 1 pháp lệnh, 17 nghị định, 2 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 36 thông tư). Đây là giai đoạn nước rút của công tác xây dựng thể chế. Nhiều dự án luật, nghị định, chính sách quan trọng của ngành Y tế đang được trình hoặc vừa được ban hành, tác động trực tiếp đến quyền lợi của hàng triệu người dân.
Bộ Y tế tổ chức cuộc gặp mặt báo chí ngày 1/10.
4 dự án luật Bộ Y tế trình Quốc Hội, bao gồm luật sửa đổi, bổ sung một số luật thuộc lĩnh vực y tế, Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Luật Phòng chống tác hại thuốc lá (sửa đổi), Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)
Nhiều thay đổi trong khám chữa bệnh, dược, BHYT
Một trong những dự án luật được Bộ Y tế chủ trì xây dựng là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.
Theo Thứ trưởng Hà, các điểm mới trong Luật Khám bệnh, chữa bệnh, sắp xếp lại các hình thức tổ chức khám bệnh, chữa bệnh; đẩy mạnh phân cấp việc cấp phép danh mục kỹ thuật đặc biệt và kỹ thuật mới; Bỏ quy định về phê duyệt giá cụ thể của từng đơn vị và thay bằng quy định giá chung theo cấp chuyên môn; Bổ sung quy định về quản lý thiết bị y tế.
Về Luật Dược, đơn giản hóa các điều kiện liên quan đến sinh phẩm tham chiếu và sinh phẩm tương tự. Về Luật Trẻ em, bãi bỏ điều kiện kinh doanh đến dịch vụ bảo vệ trẻ em, chuyển sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn chuyên môn.
Về Luật Bảo hiểm y tế, sửa đổi để đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và với các hình thức tổ chức khám bệnh, chữa bệnh mới. Mục tiêu là vừa bảo đảm bộ máy mới vận hành thông suốt, vừa giảm thủ tục cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời kiểm soát tốt hơn giá thuốc, giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh và thiết bị y tế, giảm gánh nặng cho người bệnh và Quỹ bảo hiểm y tế.
Chuyển từ kiểm soát riêng lẻ sang quản lý theo chuỗi
Đối với Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà cho biết, tư duy xuyên suốt của dự thảo là chuyển từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.
Một điểm mới đáng chú ý là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chỉ một số nhóm thực phẩm nguy cơ cao mới phải đăng ký bản công bố sản phẩm, như thực phẩm có khuyến cáo sức khỏe, thực phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người bệnh.
Dự thảo cũng thừa nhận các chứng nhận HACCP, ISO 22000; không yêu cầu cấp thêm giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện đối với các trường hợp đáp ứng yêu cầu và áp dụng cơ chế kiểm tra giảm.
Cùng với đó là phân loại thực phẩm theo nguy cơ cao, nguy cơ thấp; bắt buộc truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm nguy cơ cao; bổ sung quy định đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh.
Việc phân cấp tối đa cho UBND các cấp, đồng thời tăng chế tài, thu hồi giấy đăng ký, gỡ hồ sơ công bố, thu hồi sản phẩm không an toàn cũng được đưa vào dự thảo nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.
Tăng cơ hội ghép tạng
Đối với Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), ông Hà cho biết, sau 20 năm thi hành, Luật năm 2006 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để lĩnh vực ghép tạng tại Việt Nam phát triển.
Dự luật đưa ra 7 nhóm điểm mới, trong đó mở rộng phạm vi điều chỉnh sang máu, tế bào, sản phẩm tế bào, tinh trùng, noãn, phôi; đồng thời nghiêm cấm mua bán mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người; Bổ sung hình thức hiến sau chết tuần hoàn; cho phép người dưới 18 tuổi hiến sau khi chết nếu đã đăng ký hiến hoặc có nguyện vọng hiến thể hiện bằng văn bản và được người đại diện đồng ý bằng văn bản.
Đối với người hiến khi còn sống, dự thảo quy định từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho thành viên gia đình; xác minh quan hệ thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi phát hiện dấu hiệu mua bán, trao đổi tạng phải báo ngay cơ quan Công an.
Để phòng, chống "du lịch ghép tạng", dự thảo quy định người nước ngoài chỉ được ghép tại Việt Nam khi có cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời với người hiến.
Đồng thời, dự thảo lấy ngày 20/5 hằng năm là Ngày hiến mô, tạng Việt Nam; người hiến còn sống được cấp thẻ bảo hiểm y tế, khám sức khỏe định kỳ miễn phí và cho phép thành lập quỹ hiến tạng…
Siết chặt quản lý thuốc lá thế hệ mới
Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, theo Bộ Y tế, dự thảo luật luật hóa khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cấm toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng các sản phẩm này, cùng túi ngậm nicotine và shisha, trừ trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học, kiểm nghiệm, giám định được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Dự thảo cũng cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức; định nghĩa rõ "trưng bày" và "tiếp thị trực tiếp" để thuận lợi cho việc xử lý vi phạm; đồng thời tăng cường thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.
Một nội dung khác là yêu cầu xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào phải công bố tiêu chuẩn sản phẩm. Dự thảo đồng thời bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ cai nghiện thuốc lá, thay bằng yêu cầu tuân thủ hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.
Theo dự kiến, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực từ ngày 1/7/2027; riêng quy định về trưng bày được chuyển tiếp trong 6 tháng để doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị.