Trước diễn biến phức tạp của dịch Tay chân miệng, số trẻ mắc trong 3 tháng đầu năm cao gấp 5 lần so với cùng kỳ năm 2025, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương, đơn vị trực thuộc tăng cường kiểm soát dịch.
Số ca mắc tăng gấp 5 lần
Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, cả nước ghi nhận gần 25.094 trường hợp mắc bệnh Tay chân miệng, đáng lưu ý có 4 ca tử vong chỉ trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cao hơn 5 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Dấu hiệu bệnh Tay chân miệng.
Trong đó riêng khu vực phía Nam ghi nhận 18.031 trường hợp (chiếm 71,9% số mắc cả nước). Số trường hợp mắc bệnh Tay chân miệng chủ yếu ở trẻ dưới 10 tuổi (chiếm 99,3%), trong đó hay gặp ở nhóm từ 1-5 tuổi, tuổi trẻ đi nhà trẻ và mẫu giáo (chiếm 92,7%).
Theo Cục Phòng bệnh Bộ Y tế, bệnh Tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm lây truyền qua đường tiêu hóa và gặp ở hầu hết tất cả các tỉnh, thành phố, thường ghi nhận số mắc gia tăng vào khoảng thời gian từ tháng 3-5 và tháng 9-10 hàng năm. Trẻ dễ bị nhiễm bệnh do liên quan đến thực hành vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường không đảm bảo.
Trước diễn biến phức tạp của bệnh Tay chân miệng, để chủ động và tăng cường công tác phòng chống bệnh trong thời gian tới, Cục Phòng bệnh đã có văn bản khẩn đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố tăng cường các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe phù hợp tới người dân về các biện pháp phòng chống bệnh Tay chân miệng, triển khai tích cực các hoạt động vệ sinh yêu nước nâng cao sức khỏe nhân dân; thực hiện tốt vệ sinh môi trường, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, thực hiện ăn sạch, ở sạch và giữ gìn đồ chơi cho trẻ sạch; đảm bảo ăn uống hợp vệ sinh...
Phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo triển khai mạnh mẽ các hoạt động phòng chống bệnh Tay chân miệng tại các cơ sở giáo dục, đặc biệt là tại nhà trẻ, trường mẫu giáo. Theo đó, đẩy mạnh tuyên truyền cho học sinh, phụ huynh học sinh, giáo viên bằng nhiều hình thức khác nhau các biện pháp phòng, chống bệnh Tay chân miệng.
Đối với các nhà trẻ, trường mẫu giáo đang có các trẻ đi học, cần thường xuyên thực hiện tốt "3 sạch", vệ sinh lớp học, làm sạch bề mặt bàn ghế học tập và đồ chơi hàng ngày bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường để phòng, chống bệnh Tay chân miệng.
Lưu ý, phát hiện kịp thời những trường hợp trẻ, học sinh nghi ngờ mắc bệnh Tay chân miệng để thông báo kịp thời và phối hợp xử lý ổ dịch theo quy định.
Ngoài ra, ngành Y tế tăng cường các hoạt động giám sát, phát hiện sớm ổ dịch, xử lý triệt để tránh để dịch lây lan ra diện rộng; tổ chức tốt việc phân tuyến điều trị tại các bệnh viện; lưu ý đối với các bệnh nhân nặng, hạn chế thấp nhất các trường hợp tử vong. Thực hiện tốt phòng tránh lây nhiễm chéo trong các cơ sở điều trị, đặc biệt việc lây nhiễm chéo giữa bệnh Tay chân miệng với bệnh sởi, viêm phổi và viêm đường hô hấp khác.
Các đơn vị y tế tổ chức các đoàn kiểm tra để giám sát, phối hợp và hỗ trợ các địa phương, có biện pháp chỉ đạo kịp thời và phù hợp, giải quyết ngay các khó khăn, vướng mắc trong công tác phòng chống dịch bệnh.
Nhận diện bệnh Tay chân miệng
Theo TS. BS Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh Tay chân miệng có 2 cấp độ như sau:
– Độ 1: Bệnh tay chân miệng ở trẻ em chỉ gây loét miệng và/hoặc tổn thương da.
– Độ 2: Bệnh tay chân miệng bắt đầu có biến chứng tới thần kinh và tim mạch nhẹ. Độ 2 được phân chia thành 2 phân độ nhỏ.
Bệnh Tay chân miệng ở trẻ em thường không gây nguy hiểm đến tính mạng và có thể tự khỏi sau 7-10 ngày kể từ khi phát bệnh. Tuy nhiên, nhiều trường hợp trẻ có thể gặp các biến chứng nguy hiểm hơn như:
Mất nước xảy ra do các vết loét trong khoang miệng phát triển nặng khiến trẻ khó uống nước. Cha mẹ cần mau chóng liên hệ với bác sĩ nếu trẻ không thể uống bất kỳ loại nước nào hoặc có những dấu hiệu mất nước, bao gồm: Da khô và nhăn nheo; Không thể đi tiểu, hoặc nước tiểu không tiết ra trong 8 giờ; Thường xuyên cáu gắt; Mắt trũng sâu; Trẻ sơ sinh có thóp mềm trũng trên đầu
Nhiễm trùng thứ phát với các vết loét trên da bị nhiễm trùng, đặc biệt là ở vết bị trầy xước. Triệu chứng của nhiễm trùng da bao gồm: Đau, đỏ, sưng tấy và cảm giác nóng ở khu vực nhiễm trùng; Da chảy dịch hoặc có mủ.
Viêm màng não là biến chứng hiếm gặp ở bệnh tay chân miệng, với các dấu hiệu nhận diện: Sốt cao từ 38°C; Buồn ngủ; Đau đầu; Cứng cổ; Không thích ánh đèn sáng.
Viêm não là biến chứng nghiêm trọng nhất nhưng cũng rất hiếm gặp ở bệnh tay chân miệng. Các dấu hiệu của viêm não có thể phát triển chỉ trong vài giờ hoặc vài ngày kèm theo các triệu chứng khác: Mệt mỏi; Co giật (có thể ngất xỉu)... Nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu viêm não, cần phải nhanh chóng đưa trẻ nhập viện để được điều trị kịp thời.
Đặc biệt lưu ý, khi bị tay chân miệng, trẻ có thể quấy khóc cả ngày hoặc khi ngủ cứ từ 15-20 phút lại thức dậy và quấy khóc liên tục. Đây chính là dấu hiệu cảnh báo tình trạng nhiễm độc thần kinh ở giai đoạn khởi đầu.
Bệnh tay chân miệng trở nặng sẽ khiến trẻ sốt cao trên 38,5 độ C trong suốt 48 giờ liên tục và không phản ứng với thuốc hạ sốt paracetamol. Dấu hiệu này cảnh báo mức độ trẻ bị viêm nhiễm thần kinh rất nặng.
Nếu trẻ mắc tay chân miệng, cha mẹ cần lưu ý quan sát các triệu chứng để kịp thời đưa trẻ nhập viện điều trị nếu tình trạng chuyển biến nặng.