Ngày 5/11, Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng) tổ chức hội thảo khoa học “70 năm VIUP - Quy hoạch kiến tạo cấu trúc phát triển mới”.
Đóng góp quan trọng cho công tác quy hoạch
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP) cho biết, Viện được Bộ Xây dựng giao các chức năng nhiệm vụ chính là tham gia phục vụ công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, nghiên cứu khoa học và tư vấn lập quy hoạch.
Ông Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia phát biểu khai mạc hội thảo.
Trong 70 năm hình thành và phát triển, VIUP đã đóng góp quan trọng cho công tác quy hoạch và phát triển đô thị trên toàn quốc. Mỗi quy hoạch mà Viện thực hiện không chỉ là một công trình nghiên cứu khoa học mà còn trở thành công cụ quan trọng để Bộ Xây dựng và chính quyền các tỉnh, thành phố định hướng phát triển hệ thống đô thị và nông thôn trên địa bàn.
Đó cũng là những bản thiết kế tạo dựng nên các không gian phát triển kinh tế - xã hội mới, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế và cải thiện chất lượng sống, thu nhập của người dân.
Ông Hưng đánh giá, hội thảo là cơ hộI để các chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý trong và ngoài Viện cùng nhìn nhận lại các đóng góp của VIUP trong công tác quy hoạch, phát triển đô thị và nông thôn; thảo luận về các vấn đề quy hoạch, phát triển đô thị trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.
Các kết quả của hội thảo sẽ góp phần hoàn thiện cơ sở khoa học, thực tiễn để Viện tiếp tục nghiên cứu đổi mới nội dung, phương pháp lập quy hoạch đô thị và nông thôn, đáp ứng các yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.
10 yêu cầu mới trong quy hoạch đô thị và nông thôn
Tham luận tại hội thảo, ông Trương Văn Quảng, Phó Tổng thư ký Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam chia sẻ các yêu cầu mới đặt ra cho công tác quy hoạch và phát triển đô thị Việt Nam hiện nay.
Ông Trương Văn Quảng, Phó Tổng thư ký Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam chia sẻ về các yêu cầu mới đặt ra cho công tác quy hoạch và phát triển đô thị Việt Nam hiện nay.
Theo ông Quảng, quá trình đô thị hóa đang chuyển từ giai đoạn phát triển theo chiều rộng sang giai đoạn chú trọng hơn đến chất lượng và hiệu quả.
Không gian phát triển đô thị vượt qua ranh giới hành chính. Một khu vực đô thị có thể nằm trong nhiều đơn vị hành chính nhưng vẫn tạo thành không gian kinh tế - xã hội thống nhất.
Chất lượng sống trở thành tiêu chí quan trọng của phát triển đô thị. Một đô thị không thể xem là đáng sống nếu người dân phải mất quá nhiều thời gian cho giao thông, thiếu không gian xanh, khó tiếp cận trường học, y tế, văn hóa, thể thao và các dịch vụ thiết yếu.
Bối cảnh mới đặt ra những yêu cầu mới trong công tác quy hoạch đô thị và nông thôn.
Thứ nhất là đổi mới tư duy quy hoạch, chuyển từ quản lý không gian sang kiến tạo không gian phát triển. Trong đó, cần xác định trước các động lực phát triển, cấu trúc không gian, mạng lưới hạ tầng chiến lược, các cực tăng trưởng và những khu vực có khả năng tạo ra giá trị mới.
Thứ hai là quy hoạch phải đi trước một bước và dẫn dắt phát triển; cần xác định rõ cấu trúc không gian dài hạn, các trục phát triển, hành lang kinh tế, cực tăng trưởng, hệ thống hạ tầng khung và các khu vực ưu tiên đầu tư.
Thứ ba là chuyển từ mô hình tập trung sang đô thị đa cực, đa trung tâm.
Thứ tư là tích hợp đô thị - nông thôn thành một hệ thống không gian phát triển thống nhất. Thứ năm là lấy con người và chất lượng sống làm trung tâm; yêu cầu này cần được coi là mục tiêu cuối cùng của phát triển đô thị.
Thứ sáu là gắn quy hoạch với giao thông công cộng và phát triển mô hình TOD. Thứ bảy là phát triển đô thị xanh, thông minh, sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thứ tám là khai thác hiệu quả giá trị đất đai và giá trị không gian. Thứ chín là bảo tồn bản sắc và hình thành những đô thị có bản sắc Việt Nam. Thứ mười là đổi mới quản trị và tổ chức thực hiện quy hoạch.
5 đổi mới thể chế, phương thức quản lý
Trong khuôn khổ hội thảo, ông Vũ Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng) chia sẻ 5 đổi mới thể chế pháp luật, phương thức quản lý về quy hoạch đô thị và nông thôn.
Ông Vũ Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) chia sẻ về nội dung đổi mới thể chế pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.
Một là đổi mới về hệ thống, vai trò và giá trị pháp lý của quy hoạch đô thị và nông thôn. Một trong những nội dung cốt lõi của đổi mới thể chế là làm rõ hơn cấu trúc hệ thống quy hoạch đô thị và nông thôn trong mối quan hệ nội bộ và với hệ thống các quy hoạch quốc gia; chức năng của từng loại quy hoạch và mối quan hệ giữa các cấp độ quy hoạch đô thị và nông thôn.
Hai là đổi mới về phương thức quản lý, đẩy mạnh phân cấp gắn với trách nhiệm và năng lực thực hiện. Cơ quan được giao thẩm quyền phải chịu trách nhiệm về chất lượng quyết định, tính phù hợp của quy hoạch và kết quả tổ chức thực hiện.
Ba là gắn quy hoạch với đất đai, đầu tư và hạ tầng. Quy hoạch không thay thế các công cụ quản lý đất đai, đầu tư, xây dựng mà là cơ sở định hướng và điều kiện để các công cụ này được vận hành thống nhất trong không gian phát triển.
Bốn là chuyển từ quản lý hồ sơ sang quản lý bằng dữ liệu. Khi thông tin quy hoạch được số hóa và liên thông với các hệ thống dữ liệu có liên quan, cơ quan quản lý kiểm soát tốt hơn tình trạng thực hiện quy hoạch, phát hiện biến động và hỗ trợ ra quyết định. Người dân, doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận thông tin minh bạch hơn.
Năm là đổi mới về cơ chế điều chỉnh quy hoạch. Quy hoạch phải bảo đảm tính ổn định để giữ kỷ luật phát triển, nhưng không thể cứng nhắc trước những thay đổi về kinh tế - xã hội, dân số, công nghệ, môi trường và hạ tầng.
VIUP với sứ mệnh dẫn dắt hệ thống đô thị Việt Nam
Ông Ngô Trung Hải, nguyên Viện trưởng VIUP chia sẻ về sứ mệnh dẫn dắt hệ thống đô thị Việt Nam của Viện.
Ông Ngô Trung Hải, nguyên Viện trưởng VIUP chia sẻ về sứ mệnh dẫn dắt hệ thống đô thị Việt Nam của Viện.
Ông Hải cho biết, VIUP đã sử dụng phương pháp quy hoạch ảnh hưởng nhiều của phong cách kiến trúc Đông Dương làm nền tảng xây dựng phương pháp quy hoạch đô thị và nông thôn trong thời kỳ đầu xây dựng hệ thống đô thị Việt Nam.
Sau đó, phương pháp quy hoạch đô thị tại Việt Nam còn chịu ảnh hưởng từ quy hoạch đô thị - nông thôn của Liên Xô (cũ), Mỹ, Nhật Bản và các nước phương Tây.
Điều chỉnh quy hoạch xây dựng Vùng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, cùng nhiều đồ án quy hoạch vùng khác tiếp tục khẳng định VIUP là đơn vị tư vấn hàng đầu về quy hoạch vùng ở Việt Nam.
Bên cạnh đó, VIUP cùng các tư vấn quốc tế đã thực hiện thành công các quy hoạch tỉnh (theo Luật Quy hoạch), quy hoạch tổng thể TP.HCM (tích hợp giữa quy hoạch kinh tế xã hội và quy hoạch chung xây dựng), đồng thời, nghiên cứu, thử nghiệm một số loại hình quy hoạch mới như quy hoạch chiến lược cho thành phố, quy hoạch cấu trúc, quy hoạch cảnh quan…
Thực hiện nhiệm vụ Bộ giao, VIUP đã biên soạn nhiều tài liệu hướng dẫn quy hoạch nhằm đóng góp từ lý luận đến hướng dẫn thực hiện, đặc biệt là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng, trong đó hướng dẫn thực hiện nhiều vấn đề mới như: thiết kế đô thị, lồng ghép ứng phó tác động biến đổi khí hậu trong quy hoạch…
Trong 70 năm phát triển, VIUP đoạt nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, khẳng định trí tuệ, bản lĩnh và khả năng cạnh tranh của Viện.
Hội thảo khoa học “70 năm VIUP - Quy hoạch kiến tạo cấu trúc phát triển mới”.
Cũng trong khuôn khổ hội thảo, ông Cao Sỹ Niêm, Phó Viện trưởng VIUP đã tham luận nội dung: Quy hoạch đô thị và nông thôn trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tiếp cận từ không gian chức năng.
Ông Lê Quốc Hùng, Phó Viện trưởng VIUP tham luận nội dung: Không gian tăng trưởng mới và hạ tầng chiến lược phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Ông Lưu Đức Hải, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam tham luận nội dung: Vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình lập quy hoạch đô thị và nông thôn trong tương lai.