Các chuyên gia y tế khuyến cáo, khi người trưởng thành nhiễm virus viêm gan B (HBV), tỷ lệ chuyển thành nhiễm mạn tính chỉ khoảng 2-5%, nhưng ở trẻ sơ sinh nhiễm HBV từ mẹ, nguy cơ này có thể lên tới 85-90%.
Sản phụ chủ quan với mắc viêm gan B
Các bác sĩ Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai mới tiếp nhận sản phụ ở tuần thai thứ 34, trong tình trạng mệt mỏi, vàng da, vàng mắt tăng dần, ăn uống kém.
Kết quả thăm khám, người bệnh đang trải qua một đợt viêm gan B bùng phát nặng vào những tuần cuối thai kỳ. Đây là thời điểm sức khỏe của cả người mẹ và thai nhi cần được bảo vệ đặc biệt.
Sản phụ bị viêm gan B đang điều trị Bệnh viện Bạch Mai.
Điều đáng nói, người bệnh đã biết mình mắc viêm gan B từ nhiều năm trước nhưng không điều trị. Chồng chị cũng mắc viêm gan B. Trong thời gian dài, sức khỏe không có biểu hiện bất thường nên chị chủ quan.
Chỉ ba ngày trước khi nhập viện, sản phụ này bắt đầu mệt nhiều, ăn kém, da vàng, nước tiểu vàng sẫm. Xét nghiệm tại cơ sở y tế cho thấy men gan tăng cao, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai.
Tại đây, các bác sĩ ghi nhận viêm gan B tiến triển đợt cấp ở giai đoạn cuối thai kỳ. Người bệnh cần được theo dõi sát nguy cơ rối loạn đông máu gây chảy máu, suy gan và các biến chứng nặng khác, đe dọa tính mạng của cả mẹ và thai nhi.
Theo BSNT Nguyễn Thị Thu Trang, Khoa Viêm gan virus - Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, phụ nữ mang thai nhiễm HBV cần được quản lý chặt chẽ, không chỉ để bảo vệ sức khỏe của người mẹ mà còn nhằm ngăn ngừa nguy cơ lây truyền virus sang con. Nguy cơ lây truyền HBV từ mẹ sang con tăng rõ rệt khi người mẹ có tải lượng virus cao.
Theo các bác sĩ, một "điểm gãy" đáng lo ngại hiện nay là nhiều người biết mình nhiễm HBV nhưng không tuân thủ việc khám, theo dõi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ vì thấy cơ thể vẫn bình thường. Việc rời khỏi chuỗi theo dõi có thể khiến cơ hội điều trị và dự phòng bị bỏ lỡ.
Dự phòng lây nhiễm viêm gan B từ mẹ sang con
BS Trang cho hay, điều đáng lo ngại của lây truyền HBV từ mẹ sang con là trẻ có thể được sinh ra mà không có biểu hiện bệnh rõ ràng, trong khi virus vẫn tồn tại trong cơ thể nhiều năm.
Theo WHO, nguy cơ tiến triển từ nhiễm HBV cấp tính sang mạn tính phụ thuộc rất lớn vào độ tuổi nhiễm virus lần đầu. Hệ miễn dịch càng non yếu, nguy cơ chuyển sang nhiễm mạn tính càng cao.
Cụ thể, nếu nhiễm HBV lần đầu ở tuổi trưởng thành, tỷ lệ chuyển thành nhiễm mạn tính rất thấp, khoảng dưới 5%. Phần lớn người trưởng thành có hệ miễn dịch khỏe mạnh khi nhiễm virus lần đầu có thể tự đào thải virus và hồi phục hoàn toàn. Trong khi đó, nếu nhiễm HBV từ giai đoạn sơ sinh và những năm đầu đời, nguy cơ chuyển sang nhiễm mạn tính có thể lên tới khoảng 90%.
Điều này có nghĩa, một lần lây truyền trong quá trình sinh có thể khiến trẻ phải sống chung với virus trong nhiều thập kỷ, kéo theo nguy cơ viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan về sau nếu không được dự phòng và quản lý phù hợp.
TS.BS Đỗ Văn Thành, Trưởng Khoa Viêm gan virus, Phó Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai nhấn mạnh, lây truyền HBV từ mẹ sang con không chỉ là câu chuyện của một thai phụ hay một gia đình. Nếu không được phát hiện và can thiệp, trẻ nhiễm HBV có thể trở thành người mang virus mạn tính, sau này tiếp tục truyền virus cho bạn đời hoặc thế hệ tiếp theo. Vì vậy, nếu không cắt đứt được đường lây truyền từ mẹ sang con, chúng ta không chỉ để lại gánh nặng bệnh tật cho một đứa trẻ mà còn có nguy cơ duy trì đường lây nhiễm trong gia đình và cộng đồng qua nhiều thế hệ.
BS Thành cho hay: "Viêm gan B là bệnh nguy hiểm, nhưng lây truyền HBV từ mẹ sang con hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa nếu thực hiện đầy đủ các biện pháp cần thiết. phụ nữ có kế hoạch mang thai hoặc đang mang thai cần chủ động xét nghiệm sàng lọc viêm gan B, đặc biệt là xét nghiệm HBsAg, càng sớm càng tốt.
Khi phát hiện nhiễm viêm gan B, thai phụ không nên hoang mang nhưng cũng tuyệt đối không bỏ qua. Người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, theo dõi và quản lý để xây dựng kế hoạch điều trị, dự phòng lây truyền từ mẹ sang con phù hợp, bảo đảm an toàn cho cả mẹ và trẻ".