Bị mạo danh thành lập doanh nghiệp, nhiều người bỗng trở thành giám đốc, vướng nợ thuế, bị tạm hoãn xuất cảnh. Luật sư phân tích cách bảo vệ quyền lợi khi gặp tình trạng này.
Không gánh thay nghĩa vụ của người khác
Trước tình trạng nhiều người bị mạo danh thành lập doanh nghiệp, bị tạm hoãn xuất cảnh, Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng người dân cần chủ động áp dụng biện pháp pháp lý ngay khi phát hiện sự việc.
Theo Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM), người dân cần chủ động áp dụng biện pháp pháp lý khi phát hiện sự việc mạo danh thành lập doanh nghiệp.
Trước hết, cần thu thập, lưu giữ thông tin doanh nghiệp, mã số thuế, thông báo của cơ quan nhà nước và tài liệu chứng minh mình không tham gia thành lập, quản lý doanh nghiệp. Đồng thời, gửi đơn đến cơ quan công an đề nghị xác minh dấu hiệu giả mạo giấy tờ, chữ ký, sử dụng trái phép thông tin cá nhân.
Người dân cũng cần gửi văn bản đến cơ quan đăng ký kinh doanh, đề nghị kiểm tra hồ sơ gốc, xác minh người ký, người nộp hồ sơ và xử lý việc đăng ký doanh nghiệp bằng thông tin giả mạo.
Theo luật sư Hoàng Hà, Điều 68 và Điều 69 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung, quy định cơ chế xác minh, xử lý hồ sơ giả mạo và thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Trường hợp phát sinh nợ thuế hoặc bị tạm hoãn xuất cảnh, người dân cần làm việc ngay với cơ quan thuế, yêu cầu rà soát trách nhiệm thuế, căn cứ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh và đề nghị xử lý.
Đặc biệt, người bị mạo danh không nên tự nhận trách nhiệm trả nợ thuế hoặc ký hồ sơ giải thể doanh nghiệp khi sự việc chưa được xác minh.
"Bảo vệ quyền lợi phải bắt đầu bằng việc làm rõ hành vi giả mạo, chứ không phải chấp nhận gánh thay nghĩa vụ của người khác", luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh.
Không để người dân phải gánh hậu quả
Cũng theo luật sư, Điều 30 và Điều 115 Luật Tố tụng hành chính quy định người dân có quyền khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính nếu cho rằng quyết định, hành vi đó xâm phạm quyền lợi hợp pháp của mình.
Minh họa ảnh hưởng của việc tạm hoãn xuất cảnh đến kế hoạch đi lại của người dân. (Ảnh có sử dụng AI).
Tùy trường hợp, người bị mạo danh có thể khởi kiện quyết định cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hành vi không giải quyết yêu cầu xử lý thông tin giả mạo hoặc quyết định tạm hoãn xuất cảnh nếu có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó trái pháp luật và đáp ứng điều kiện khởi kiện.
Về bồi thường, luật sư Hoàng Hà dẫn khoản 8 Điều 17 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017, quy định việc cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trái pháp luật thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Tuy nhiên, việc bồi thường phải đáp ứng điều kiện luật định, có căn cứ xác định hành vi trái pháp luật, thiệt hại thực tế và quan hệ nhân quả giữa hành vi với thiệt hại.
"Theo tôi, không thể mặc nhiên quy trách nhiệm cho cơ quan đăng ký kinh doanh chỉ vì có hồ sơ giả mạo. Nhưng cũng không thể để người dân phải gánh chịu hậu quả từ những sai phạm đã được xác định mà không được khắc phục kịp thời", luật sư Hoàng Hà nói.
Khoảng 4.000 phản ánh bị sử dụng thông tin cá nhân
Theo Bộ Tài chính, trong chiến dịch làm sạch mã số thuế, ngành Thuế ghi nhận khoảng 4.000 phản ánh qua ứng dụng eTax Mobile và đường dây nóng về việc người dân bị sử dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp. Các phản ánh đang được rà soát, xác minh.
Tại họp báo ngày 6/10, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, cho biết thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp được đơn giản hóa theo cơ chế tự khai, tự chịu trách nhiệm về thông tin, tạo thuận lợi cho người dân khởi nghiệp, gia nhập thị trường.
Tuy nhiên, một số đối tượng lợi dụng thủ tục thông thoáng để mạo danh thông tin cá nhân, đăng ký thành lập doanh nghiệp. Tình trạng lộ, lọt thông tin cá nhân cũng gây khó khăn cho cơ quan quản lý khi xác minh, xử lý.
Trước đó, trao đổi về tình trạng mạo danh đăng ký doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, đại biểu Quốc hội tại thời điểm phát biểu, nhận định hành vi này ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh.
Theo ông Thân, cần sớm loại bỏ tình trạng mạo danh đăng ký kinh doanh để bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính. Giả mạo thông tin là hành vi vi phạm pháp luật, cần được rà soát, xử lý nghiêm để bảo đảm tính nghiêm minh và tạo sức răn đe.