Biến muối, cát thành pin lưu trữ điện

Sau ba năm phát triển pin cát lưu trữ nhiệt phục vụ sản xuất, Alternō tiếp tục mở rộng sang hệ lưu trữ điện dài hạn Alternō E. Những đơn hàng quốc tế đầu tiên xuất hiện, ghi dấu một hành trình âm thầm vận động và trưởng thành trên thương trường.

Từ pin cát đến giấc mơ thế giới

Thành lập năm 2023 tại TP.HCM, Công ty Alternō Việt Nam (Alternō) chọn cho mình con đường nghiên cứu và phát triển các giải pháp lưu trữ năng lượng phục vụ cho nông nghiệp và công nghiệp.

Sau ba năm kiên trì với dòng pin cát chuyên tích trữ nhiệt phục vụ nhu cầu sấy, gia nhiệt trong sản xuất, Alternō mới đây tiếp tục giới thiệu hệ lưu trữ điện dài hạn mang tên Alternō E.

Khác với pin cát vốn lưu năng lượng dưới dạng nhiệt, Alternō E hướng thẳng tới bài toán lưu trữ điện năng. Thay vì sử dụng các hợp chất hữu cơ dễ cháy như trong pin lithium-ion, tế bào pin Alternō E sử dụng muối và các vật liệu vô cơ làm thành phần chính tham gia vào quá trình nạp, giữ và giải phóng điện năng.

Theo thiết kế của Alternō, hệ thống có tuổi thọ khoảng 30 năm, đáp ứng nhu cầu lưu trữ năng lượng bền vững cho vận hành dài hạn.

Năm 2026 đánh dấu một cột mốc mới khi Alternō chốt được những đơn hàng xuất khẩu đầu tiên. Ông Hồ Việt Hải, đồng sáng lập kiêm CEO Alternō cho biết, các đơn hàng quốc tế này dự kiến sẽ bắt đầu được giao từ năm 2027.

Nhớ lại hành trình đưa một sản phẩm công nghệ do người Việt phát triển từng bước vươn ra thế giới, ông Hải kể, khi đưa pin cát từ bản vẽ nghiên cứu vào thực tế nhà máy, đội ngũ mới nhận ra việc làm nóng và giữ nhiệt trong cát chưa phải phần gian nan nhất. Cái khó thực sự nằm ở khâu "rút nhiệt" ra sao và tích hợp hệ thống vào dây chuyền vốn đang vận hành ổn định tại các nhà máy.

Hàng loạt câu hỏi thực tế mà quá trình nghiên cứu trước đó chưa từng đặt ra bắt đầu xuất hiện. Đội ngũ kỹ sư buộc phải khảo sát từng trường hợp, tính toán tỉ mỉ từ cách nhiệt, đường ống, van xả, luồng khí đến không gian lắp đặt và thói quen thao tác của công nhân…

Đáp ứng nhu cầu thị trường

Giải xong bài toán kỹ thuật chưa có nghĩa sản phẩm sẽ được khách hàng đón nhận. Theo ông Hải, một hệ thống vận hành tốt chưa thể đáp ứng nhu cầu khách hàng nếu chi phí đầu tư ban đầu vượt quá khả năng chi trả của doanh nghiệp đối tác.

Trước thực tế đó, Alternō chọn cách thay đổi phương thức kinh doanh: Đưa ra phương án cho trả chậm hoặc để khách hàng thanh toán hàng tháng theo lượng năng lượng thực tế sử dụng. Từ chỗ tập trung làm ra một thiết bị hoạt động được, doanh nghiệp học cách giải thêm bài toán tài chính sao cho sản phẩm nằm trong tầm tay của người mua.

Những lời từ chối của thị trường thậm chí còn buộc Alternō phải điều chỉnh chính sản phẩm của mình. Có khách hàng cần nhiệt nhưng không có không gian lắp đặt điện mặt trời hay điện gió, Alternō phát triển thêm giải pháp sử dụng nhiên liệu sinh học (biomass) tạo nhiệt rồi lưu trữ vào cát.

Ở chiều ngược lại, nhiều nhà máy phủ mái bằng điện mặt trời lại dư thừa nguồn điện vào giữa trưa hoặc ngày nghỉ. Câu hỏi "Liệu có cách nào lưu trữ lượng điện dư này để dùng khi cần?" được khách hàng lặp đi lặp lại nhiều lần, dần dẫn dắt đội ngũ Alternō đến hướng nghiên cứu mới. Alternō E cũng từ đó mà hình thành.

"Qua mỗi lần va chạm với thực tế, người làm công nghệ rút ra một bài học giản dị: Thị trường không nhất thiết cần thứ doanh nghiệp đang có, mà doanh nghiệp phải tìm cách làm ra thứ thị trường thực sự cần", ông Hải chia sẻ.

Một phép thử thử thách bản lĩnh khác đến ngay trong năm đầu hoạt động (2023). Khi đó, một khoản hỗ trợ tài chính mà Alternō trông chờ để duy trì hoạt động nghiên cứu, phát triển bị chậm khoảng 4-5 tháng do vướng mắc thủ tục.

Cú hụt dòng tiền giúp Alternō nhận ra rủi ro của một doanh nghiệp công nghệ: Nếu dành quá nhiều thời gian trong phòng nghiên cứu mà phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài, công ty có thể kiệt sức trước khi thấy sản phẩm ra thị trường. Từ đó, đội ngũ đặt mục tiêu thương mại hóa sớm hơn, lấy chính nhu cầu khách hàng làm một phần của quá trình hoàn thiện công nghệ.

Khi bắt tay vào Alternō E, từ ý tưởng ban đầu đến phiên bản thử nghiệm thương mại, đội ngũ chỉ mất khoảng 18 tháng từ ý tưởng ban đầu đến phiên bản thử nghiệm hiện tại. "Nếu khoản đầu tư này không tạo được một sản phẩm có thể vận hành thì đó cũng là một khoản đầu tư không thành công", CEO Alternō khẳng định.

Cạnh tranh với hàng nhập ngoại

Là một trong những khách hàng của Alternō, bà Phạm Thị Thùy Trang, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Phúc Khang Phát (thương hiệu cà phê Arista) mang đến một góc nhìn thực tế về giá trị của công nghệ khi đưa vào nhà máy.

Bà Trang cho biết, Arista chuyên sản xuất cà phê hòa tan phục vụ xuất khẩu. Ngay từ khi bắt tay xây dựng nhà máy, công ty đã đặt ra yêu cầu khắt khe về kiểm soát nhiệt chính xác, tối ưu chi phí năng lượng, đồng thời chuẩn bị đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao về sản xuất xanh của thị trường quốc tế.

Trong quá trình tìm kiếm giải pháp, Arista đã cân nhắc nhiều phương án. Theo bà Trang, với cùng một phạm vi hệ thống, nếu nhập khẩu đồng bộ từ Đức hoặc Nhật Bản, chi phí đầu tư dự kiến có thể cao gấp khoảng 15 lần so với giải pháp trọn gói do Alternō đề xuất.

Do đồng hành từ đầu, hai bên bắt đầu gần như từ con số 0, cùng bàn bạc vị trí ứng dụng pin cát, luồng vận hành và yêu cầu kỹ thuật từng khu vực. Trên cơ sở đó, Alternō điều chỉnh thiết kế, bố trí hệ thống và kế hoạch thi công phù hợp với dây chuyền chế biến của nhà máy.

"Việc Alternō đảm nhận trọn gói từ thiết kế, tích hợp hệ thống đến thi công, giám sát và kiểm soát chất lượng đã giúp Arista giảm bớt khối lượng phối hợp giữa nhiều đơn vị, từ đó tiết giảm đáng kể chi phí quản lý", bà Trang đánh giá.