Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số được xem là bước tiến trong việc thiết lập chuẩn mực hành vi, mở rộng phạm vi áp dụng và nhấn mạnh trách nhiệm của người có ảnh hưởng trên không gian mạng.
Nền tảng xây dựng môi trường số lành mạnh
Ngày 5/3/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL về Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số.
Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm thiết lập những chuẩn mực hành vi phù hợp với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và đời sống số hiện nay.
Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số được ban hành nhằm định hướng hành vi, xây dựng môi trường số lành mạnh. (Ảnh minh họa).
Chia sẻ với Báo Xây dựng, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cho rằng việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số là hành động cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
Nhạc sĩ cho rằng, ngày nay chúng ta không chỉ giao tiếp ngoài đời mà còn tương tác rất nhiều trên mạng xã hội. Mạng xã hội như một "xã hội thu nhỏ".
"Nếu ngoài đời, khi đối diện trực tiếp, con người có thể cư xử văn minh với nhau, thì trên mạng, do sự ẩn danh hoặc không chính danh, nhiều người lại dễ buông những lời lẽ tiêu cực, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác, hoặc lan truyền thông tin gây hại.
Thậm chí, bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân của việc bị lợi dụng, bôi nhọ hay lừa đảo trên không gian mạng.
Vì vậy, khi Bộ Quy tắc được ban hành, mỗi người đều cần ý thức rõ trách nhiệm với phát ngôn, nội dung mình chia sẻ - ứng xử trên mạng cũng phải như ngoài đời.
Theo số liệu của nền tảng DataReportal, đến cuối năm 2025 Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng internet, chiếm hơn 84% dân số, cùng khoảng 79 triệu tài khoản mạng xã hội, tương đương gần 78% dân số.
Đặc biệt, với những người có ảnh hưởng, không chỉ riêng người nổi tiếng, mà bất kỳ ai có sức lan tỏa trên mạng xã hội, càng cần giữ chuẩn mực ứng xử.
Mỗi lời nói, mỗi thông điệp đưa ra đều có tác động nhất định đến công chúng, nhất là giới trẻ, nên càng phải cân nhắc, có ý thức và thể hiện sự văn minh", tác giả ca khúc "Viết tiếp câu chuyện hòa bình" cho hay.
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung.
Cùng chung quan điểm, nhạc sĩ Tô Hiếu cũng khẳng định, việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số, là cần thiết và quan trọng.
Từ đó, giúp định hướng hành vi của người dùng trên không gian mạng, theo hướng văn minh và tôn trọng.
"Điểm tích cực của Bộ Quy tắc là nhằm góp phần nâng cao ý thức cộng đồng, xây dựng môi trường mạng lành mạnh, giảm thiểu xung đột và lan tỏa các giá trị tốt đẹp
Trong đó, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số có nhiều điểm mới so với Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội năm 2021.
Theo đó, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số sự mở rộng về phạm vi áp dụng. Bộ Quy tắc áp dụng cho 5 nhóm đối tượng tham gia môi trường số gồm: cá nhân; tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội và nền tảng số; nhà cung cấp dịch vụ internet; cơ quan báo chí, truyền thông, quảng cáo, nghệ thuật; cùng các cơ quan, tổ chức khác.
Ngoài ra, Bộ Quy tắc đặc biệt chú trọng trách nhiệm của những người có ảnh hưởng, chủ các trang cộng đồng, nhóm cộng đồng, kênh nội dung khi tham gia hoạt động trên môi trường số.
Họ cần sử dụng tiếng nói của mình một cách có trách nhiệm, minh bạch khi quảng cáo và quan trọng nhất là không lợi dụng niềm tin của công chúng để trục lợi
Đặc biệt, Bộ Quy tắc lần này còn đặt trọng tâm vào việc xây dựng văn hóa số - hệ giá trị định hướng hành vi của cộng đồng trên không gian mạng. Theo đó, Bộ Quy tắc khuyến khích phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc Việt Nam và tiếp thu có chọn lọc các giá trị văn hoá tiến bộ của nhân loại trên môi trường số", nhạc sĩ Tô Hiếu phân tích.
Làm gì để Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số đi vào đời sống?
Theo nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số giống như một "khung xương" hay "hàng rào đạo đức" để định hướng cách hành xử, góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh.
Tuy nhiên, nhạc sĩ cho rằng, các quy định dù có nhiều điểm mới nhưng vẫn còn khá chung chung.
Để Bộ quy tắc thật sự đi vào đời sống, nhạc sĩ cho rằng cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ như: công tác tuyên truyền, phổ biến cần được triển khai mạnh mẽ, cùng với đó là đẩy mạnh giáo dục văn hóa số đối với người trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên. Điều quan trọng nhất là ý thức tự giác của mỗi cá nhân.
Nhạc sĩ Tô Hiếu.
Góp phần thực hiện những giải pháp trên, nhạc sĩ Tô Hiếu nhấn mạnh, nghệ sĩ và người nổi tiếng không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ mà cần chủ động dẫn dắt và lan tỏa các giá trị tích cực trên môi trường số.
Đồng quan điểm, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung nêu: "Trong một xã hội văn minh, mỗi người nên đối xử với người khác theo cách mà mình mong muốn được đối xử. Đối với nghệ sĩ, điều này càng quan trọng, bởi họ đại diện cho những giá trị thẩm mỹ và tinh thần.
Nghệ thuật là cái đẹp, nên không chỉ đẹp trong sản phẩm mà còn phải đẹp trong suy nghĩ, cách ứng xử và thái độ sống. Không cần phô trương, nhưng nhất định phải có chuẩn mực.
Cuối cùng, Bộ Quy tắc ra đời cũng nhằm hạn chế những tranh cãi tiêu cực, những ồn ào trên mạng. Khi một vấn đề xã hội được đưa ra thảo luận, ai cũng có quyền bày tỏ quan điểm, đồng tình hay phản đối.
Nhưng phản đối cần theo hướng góp ý, phản biện một cách văn minh, thay vì công kích hay mạt sát người khác. Đó mới là cách để xây dựng một môi trường mạng lành mạnh và đáng tin cậy hơn".