Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc thay mặt Chính phủ đã ký Nghị định số 352/2026/NĐ-CP ngày 11/9 sửa đổi, bổ sung một số điều của 2 nghị định liên quan đến cơ chế đặc thù và thiết kế kỹ thuật của dự án đường sắt.
Nghị định số 352/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 123/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về thiết kế kỹ thuật tổng thể và cơ chế đặc thù cho một số dự án đường sắt, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 67/2026/NĐ-CP.
Đồng thời, Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 67/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành về thiết kế kỹ thuật tổng thể của dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt quốc gia, tuyến đường sắt địa phương.
Hoàn thiện nguyên tắc, cơ chế thực hiện dự án đường sắt
Nghị định số 352/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 4 Nghị định số 123/2025/NĐ-CP về nguyên tắc và các quy định chung trong thực hiện dự án.
Nghị định số 352/2026/NĐ-CP yêu cầu việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế xây dựng, lựa chọn nhà thầu và quản lý hợp đồng phải bảo đảm công khai, minh bạch, tuân thủ quy định về phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực. (Ảnh minh hoạ).
Theo đó, các công việc từ khảo sát, lập, thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế xây dựng đến quản lý năng lực, chi phí đầu tư xây dựng, lựa chọn nhà thầu, quản lý hợp đồng và kiện toàn Ban quản lý dự án chuyên ngành thực hiện theo cơ chế đặc thù quy định tại Nghị định. Những nội dung không được quy định thực hiện theo pháp luật về quản lý hoạt động xây dựng, hợp đồng xây dựng và các quy định có liên quan.
Trong quá trình triển khai các dự án tại Chương II, Chương III, trường hợp cần thiết, Bộ Xây dựng được quy định, hướng dẫn riêng về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, định mức xây dựng, giá xây dựng theo đặc thù cho dự án.
Đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam thực hiện theo hình thức đầu tư công được xác định tại Nghị quyết số 172/2024/QH15, việc lập, thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng và phê duyệt dự án thực hiện theo quy định tương ứng. Trường hợp dự án thành phần được quyết định thực hiện theo phương thức đối tác công tư hoặc hình thức đầu tư kinh doanh, các bước tiếp theo thực hiện theo quy định của Chính phủ và pháp luật có liên quan.
Nghị định yêu cầu việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế xây dựng, lựa chọn nhà thầu và quản lý hợp đồng phải bảo đảm công khai, minh bạch, tuân thủ quy định về phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực.
Về công nghệ, việc áp dụng mô hình thông tin công trình (BIM) do người quyết định đầu tư quyết định phù hợp với đặc thù dự án. Nghị định khuyến khích tích hợp dữ liệu từ hệ thống thông tin địa lý (GIS), hệ thống quản lý tài sản (AIM), bản sao kỹ thuật số song sinh (Digital Twin), mô phỏng, đánh giá phương án, quản lý vận hành dự án và ứng dụng công nghệ hiện đại, công nghệ số trong khảo sát, thiết kế, xây dựng.
Việc khai thác, sử dụng, chia sẻ dữ liệu BIM, GIS, AIM, Digital Twin phải bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ bí mật nhà nước và các quy định về quốc phòng, an ninh.
Đối với dự án được lập thiết kế FEED thay thiết kế cơ sở tại Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng, thiết kế xây dựng thực hiện theo trình tự 2 bước gồm thiết kế FEED và thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế FEED, là thiết kế chi tiết theo thông lệ quốc tế hoặc thiết kế bản vẽ thi công, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng.
Đáng chú ý, dự án được thực hiện song song, đồng thời, kết hợp các nội dung công việc theo quy định tại Nghị định để đẩy nhanh quá trình thực hiện, nhưng phải bảo đảm thứ tự hoàn thành và tính thống nhất của toàn dự án.
Nếu phát sinh chi phí cần thiết do điều chỉnh khi triển khai song song, đồng thời, cơ quan chuẩn bị dự án hoặc chủ đầu tư báo cáo người quyết định đầu tư xem xét, quyết định. Thời hạn xem xét, quyết định bổ sung kinh phí là 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo.
Việc lập Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng dự án đường sắt và lập quy hoạch vùng phụ cận nhà ga đường sắt, quy hoạch khu vực TOD đối với tuyến đường sắt đô thị phải phối hợp chặt chẽ để bảo đảm kết nối không gian và giao thông hợp lý. Nếu thiết kế FEED dẫn đến điều chỉnh ranh giới nhà ga, chủ đầu tư phải thông báo kịp thời để cơ quan, tổ chức lập quy hoạch vùng phụ cận ga, quy hoạch khu vực TOD cập nhật, điều chỉnh.
Nghị định cũng cho phép thuê tư vấn nước ngoài thực hiện các công việc hỗ trợ chuẩn bị, quản lý dự án; lập, thẩm tra Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng; giám sát thi công, đánh giá an toàn hệ thống, tư vấn pháp lý và một số công việc khác theo quyết định của người có thẩm quyền.
Đối với các hoạt động được thực hiện trước theo Nghị quyết số 172/2024/QH15 và Nghị quyết số 188/2025/QH15, chủ đầu tư hoặc cơ quan, tổ chức được giao lập dự toán chi phí tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt. Chi phí quản lý dự án để triển khai các hoạt động này được xác định bằng dự toán phù hợp với nhiệm vụ, phạm vi và nội dung công việc và được ứng trước từ chi phí quản lý dự án.
Dự án đang triển khai thuộc danh mục được áp dụng cơ chế đặc thù, đặc biệt tại Nghị quyết số 188/2025/QH15 được sử dụng vốn đối ứng để tiếp tục triển khai công việc trong trường hợp có yêu cầu thay đổi; sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài để đáp ứng yêu cầu về tiến độ. Các thủ tục về nguồn vốn và điều chỉnh dự án thực hiện theo pháp luật có liên quan.
Các dự án thuộc Danh mục dự án trọng yếu có yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh phải được Bộ Quốc phòng, Bộ Công an có ý kiến thống nhất trước khi phê duyệt dự án. Hồ sơ, trình tự, thủ tục quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác thực hiện theo quy định đối với dự án thuộc thẩm quyền của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh theo pháp luật về lâm nghiệp.
Rút gọn quy trình thẩm định, quyết định đầu tư
Nghị định số 352/2026/NĐ-CP đồng thời sửa đổi, bổ sung Điều 17 Nghị định số 123/2025/NĐ-CP về hồ sơ, trình tự thẩm định, quyết định đầu tư dự án.
Theo quy định mới, chủ đầu tư gửi hồ sơ đến cơ quan thường trực Hội đồng thẩm định để tổ chức thẩm định. Hồ sơ có thể gửi trực tuyến qua hệ thống quản lý văn bản của Bộ Xây dựng, gửi trực tiếp hoặc thông qua dịch vụ bưu chính.
Hồ sơ trình thẩm định gồm Tờ trình; Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng; Báo cáo kết quả thẩm tra của nhà thầu tư vấn; văn bản chấp thuận của người quyết định đầu tư về Báo cáo giữa kỳ; Nghị quyết của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án và các tài liệu liên quan, nếu có.
Hội đồng thẩm định thực hiện thẩm định theo quy định và ban hành Thông báo kết quả thẩm định trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ.
Sau đó, chủ đầu tư gửi hồ sơ tổng mức đầu tư xây dựng đã hoàn thiện theo yêu cầu tại Thông báo kết quả thẩm định đến Kiểm toán nhà nước để thực hiện kiểm toán làm cơ sở phê duyệt dự án. Kiểm toán nhà nước có kết quả kiểm toán trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đề nghị kiểm toán.
Chủ đầu tư tiếp tục hoàn thiện toàn bộ hồ sơ dự án theo yêu cầu của Hội đồng thẩm định và Kiểm toán nhà nước, nếu có, sau đó trình hồ sơ đã chỉnh sửa, hoàn thiện đến cơ quan thường trực Hội đồng. Cơ quan thường trực Hội đồng thẩm định tổng hợp, trình người quyết định đầu tư xem xét, quyết định.
Nghị định số 352/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành, 11/9/2026.
Theo điều khoản chuyển tiếp, dự án đầu tư xây dựng công trình đường sắt đã được phê duyệt trước ngày Nghị định có hiệu lực thì không phải phê duyệt lại; các công việc tiếp theo thực hiện theo quy định của Nghị định này.
Đối với dự án đã trình thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng điều chỉnh trước ngày Nghị định có hiệu lực, đủ điều kiện thẩm định nhưng chưa có thông báo kết quả thẩm định, việc thẩm định, phê duyệt tiếp tục thực hiện theo Nghị định số 123/2025/NĐ-CP và Nghị định số 67/2026/NĐ-CP; các công việc tiếp theo thực hiện theo Nghị định số 352/2026/NĐ-CP.
Trường hợp không đủ điều kiện thẩm định hoặc kết quả thẩm định chưa đủ điều kiện để tổng hợp, trình phê duyệt thì việc thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng thực hiện theo quy định của Nghị định số 352/2026/NĐ-CP.