Giải trình trước Quốc hội về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) sáng 6/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm, trong đó nhấn mạnh việc phân cấp phân quyền trong đấu thầu phải gắn với trách nhiệm người đứng đầu.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu ý kiến để hoàn thiện dự thảo, bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật và phù hợp thực tiễn.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Media Quốc hội.
Về hình thức lựa chọn nhà thầu, dự thảo Luật mở rộng các phương thức gồm đấu thầu cạnh tranh, đàm phán cạnh tranh và chỉ định thầu. Bộ trưởng cho biết sẽ rà soát, làm rõ các tiêu chuẩn, tiêu chí áp dụng, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm công khai, minh bạch, tránh lợi dụng chính sách.
Đối với chất lượng lựa chọn nhà thầu, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu bổ sung tiêu chí đánh giá kỹ thuật hoặc kết hợp giữa kỹ thuật và giá, khắc phục tình trạng nhà thầu bỏ giá thấp nhưng không bảo đảm chất lượng, tiến độ.
Về xác định giá gói thầu, Bộ trưởng cho biết sẽ nghiên cứu khai thác cơ sở dữ liệu, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan để có căn cứ tham chiếu phù hợp, hạn chế tình trạng giá gói thầu không sát thực tế.
Riêng lĩnh vực y tế, cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp với Bộ Y tế rà soát quy định về mua sắm thiết bị y tế, bảo đảm tính linh hoạt, kịp thời, đáp ứng yêu cầu khám, chữa bệnh và chặt chẽ trong tổ chức thực hiện.
Về phân cấp, phân quyền, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh việc giao quyền phải gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm của người đứng đầu, không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Năm 2025, cả nước có gần 600.000 gói thầu, trong đó gần 72% được phân cấp thực hiện theo hình thức chỉ định thầu. Thời gian tới, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu cơ chế trao quyền chủ động cho người đứng đầu, đồng thời yêu cầu chịu trách nhiệm về quyết định của mình.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, đa số đại biểu thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu và nhiều nội dung của dự thảo. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, phù hợp Hiến pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên. Ảnh: Media Quốc hội.
Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc xây dựng luật phải tuân thủ Quy định 178 về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật; đồng thời rà soát các quy định chuyển tiếp và thời điểm có hiệu lực.
Đối với các nội dung quan trọng, có tác động lớn đến hoạt động đấu thầu, cần quy định trực tiếp trong luật về nguyên tắc, điều kiện, tiêu chí và giới hạn áp dụng, hạn chế giao văn bản dưới luật quy định những nội dung có thể mở rộng phạm vi hạn chế cạnh tranh.
Về lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, cần cân nhắc thận trọng việc mở rộng chỉ định thầu, kể cả trường hợp đặc biệt. Các điều kiện, tiêu chí, giới hạn và trách nhiệm giải trình phải được quy định cụ thể, tránh bị lợi dụng hoặc tạo rào cản cạnh tranh. Đồng thời, rà soát các hành vi bị nghiêm cấm và chế tài xử lý, nhất là hành vi lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định nguồn vốn; phân định rõ trường hợp được đấu thầu trước khi có đủ điều kiện về vốn với các gói thầu cấp bách, khẩn cấp.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị có cơ chế kiểm soát việc sử dụng nhà thầu phụ, tránh lợi dụng để chuyển giao công việc hoặc trục lợi; rà soát quy định về nhãn hiệu, xuất xứ hàng hóa trong hồ sơ mời thầu theo hướng ưu tiên tiêu chuẩn kỹ thuật, chức năng, công dụng, không tạo lợi thế cho một nhãn hiệu hoặc loại trừ hàng hóa có chất lượng tương đương.
Đối với lĩnh vực y tế, cần hoàn thiện cơ chế lựa chọn nhà cung cấp thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm và thiết bị y tế; làm rõ điều kiện mua sắm vật tư tiêu hao, hóa chất tương thích với thiết bị, bảo đảm kiểm soát giá cả, chất lượng và không làm gián đoạn khám, chữa bệnh.
Về giá gói thầu, cần quy định linh hoạt nguồn thông tin, đơn giản hóa thủ tục thu thập báo giá nhưng bảo đảm căn cứ khách quan, minh bạch, có thể kiểm chứng. Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về việc xác định, phê duyệt và giải trình giá gói thầu.
Đối với thực hiện hợp đồng và chuyển nhượng dự án đầu tư kinh doanh, cần rà soát điều kiện, nguyên tắc và giới hạn sửa đổi từng loại hợp đồng, nhất là hợp đồng trọn gói, hợp đồng theo đơn giá cố định; không để việc điều chỉnh làm thay đổi cam kết cốt lõi hoặc tạo kẽ hở nâng giá sau đấu thầu.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Tổng Thư ký Quốc hội và Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tổng hợp đầy đủ ý kiến đại biểu, gửi Chính phủ nghiên cứu, giải trình, tiếp thu. Dự thảo Luật cần tiếp tục được hoàn thiện bảo đảm chất lượng, tiến độ, làm cơ sở để Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét trước khi trình Quốc hội thông qua vào cuối kỳ họp.