Ngày 5/2, Bộ Xây dựng đã tổ chức hội nghị phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, phát triển đô thị. Hội nghị có sự tham gia của đại diện các Sở Xây dựng địa phương.
Hoàn thiện pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn
Tại hội nghị, ông Vũ Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) đã phổ biến nội dung của 2 văn bản quy phạm pháp luật quan trọng trong lĩnh vực quy hoạch, bao gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (Luật số 144/2025/QH15) và Nghị định số 34/2026/NĐ-CP ngày 22/1/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 178/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.
Ông Vũ Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc đã phổ biến hai văn bản quy phạm pháp luật quan trọng trong lĩnh vực quy hoạch.
Theo đó, Luật số 144/2025/QH15 bao gồm 4 Điều, cơ bản kế thừa, phát triển các quy định đã được áp dụng ổn định, có hiệu quả, thực tiễn không có vướng mắc. Việc ban hành Luật số 144/2025/QH15 có mục tiêu chính là hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, để thể chế hóa phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.
Luật đã tăng cường phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, phát triển kinh tế tư nhân, đáp ứng các yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Đối với nội dung phân cấp, phân quyền, luật đã quy định rõ trách nhiệm của từng đơn vị trong công tác lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch đô thị và nông thôn. Trong đó, Bộ Xây dựng không thực hiện tổ chức lập quy hoạch đô thị và nông thôn.
Trách nhiệm thẩm định quy hoạch chung khu du lịch quốc gia được phân quyền, phân cấp cho cơ quan chuyên môn về quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện.
Trách nhiệm thẩm định quy hoạch chi tiết của dự án quốc phòng, an ninh cần bảo đảm bí mật Nhà nước được phân quyền, phân cấp cho cơ quan chuyên môn có chức năng quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an thực hiện.
Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chung thành phố và quy hoạch chung đô thị mới dự kiến thành lập thành phố; quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh có khu kinh tế thuộc hoàn toàn trong phạm vi quy hoạch; quy hoạch chung khu kinh tế.
UBND cấp tỉnh có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, quy hoạch chung đô thị mới thuộc thành phố, quy hoạch chung xã, quy hoạch chung đặc khu, quy hoạch chung khu du lịch quốc gia.
Ông Nguyễn Mạnh Khởi, Phó cục trưởng Cục Phát triển đô thị giới thiệu nội dung Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị.
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an quy định về trách nhiệm tổ chức lập, thẩm định và thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chi tiết của dự án quốc phòng, an ninh cần bảo đảm bí mật Nhà nước.
Trong khi đó, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP gồm 15 Điều, bổ sung, điều chỉnh trực tiếp các quy định của Nghị định số 178/2025/NĐ-CP nhằm phù hợp với nội dung đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 144/2025/QH15 và hoàn thiện quy định về tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn.
Cụ thể, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP đã bổ sung, điều chỉnh quy định về các trường hợp lập quy hoạch theo cấp độ (đặc biệt là quy hoạch phân khu trong phạm vi đô thị, khu kinh tế, khu du lịch quốc gia đã có quy hoạch chung được phê duyệt); điều chỉnh, bổ sung quy định về lập quy hoạch tổng mặt bằng nhằm giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư đối với các dự án có quy mô nhỏ và vừa; hoàn thiện quy định về quy trình lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, trong đó làm rõ trách nhiệm của cơ quan tổ chức lập quy hoạch, cơ quan thẩm định và cơ quan phê duyệt; hoàn thiện quy định liên quan đến dữ liệu, bản đồ phục vụ lập quy hoạch…
Phân loại đô thị phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp
Tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Khởi, Phó cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) đã phổ biến nội dung Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 ngày 24/12/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị và Nghị định số 35/2026/NĐ-CP ngày 22/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15.
Theo đó, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 gồm 4 Chương, 15 Điều, quy định về loại đô thị, nguyên tắc phân loại đô thị; tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị; thẩm quyền công nhận loại đô thị và tổ chức thực hiện.
Tại hội nghị, đại diện các Sở Xây dựng đã có nhiều câu hỏi về những vướng mắc khi triển khai thực hiện văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành trong lĩnh vực quy hoạch, phát triển đô thị và nông thôn.
Việc phân loại đô thị được thực hiện dựa trên quy hoạch đô thị và định hướng hệ thống đô thị đã được phê duyệt; đảm bảo xu hướng phát triển thích ứng biến đổi khí hậu, xanh, thông minh, hiện đại và bền vững; phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và áp dụng theo vùng, miền, yếu tố đặc trưng.
Đô thị, đô thị mới hoặc đơn vị hành chính cấp xã đạt tiêu chí, mức quy định nào thì được công nhận theo đúng loại và mức đó.
Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 quy định có 4 loại đô thị, bao gồm: Loại đặc biệt, loại I, loại II và loại III. Hệ thống tiêu chí phân loại đô thị bao gồm: Vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội; mức độ đô thị hóa; trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị.
Đáng chú ý, Nghị quyết quy định không tổ chức đánh giá phân loại lại đô thị loại đặc biệt theo phạm vi toàn thành phố đối với Thủ đô Hà Nội và TP.HCM. Các đô thị thuộc Hà Nội, TP.HCM và đô thị loại I được thực hiện phân loại theo đô thị loại II, loại III.
Đơn vị hành chính cấp xã trong đô thị, đô thị mới được đánh giá trình độ phát triển đô thị theo các mức quy định khi thực hiện phân loại đô thị. Đơn vị hành chính cấp xã trong đô thị đã được công nhận loại đô thị có thể thực hiện đánh giá độc lập để được công nhận trình độ phát triển đô thị ở mức cao hơn.
Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 quán triệt sâu sắc quan điểm triệt để phân cấp, phân quyền; giao địa phương chủ động trong tổ chức phát triển, đánh giá phân loại đô thị. Theo đó, Bộ trưởng Bộ Xây dựng quyết định công nhận đô thị loại I, còn Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định công nhận đô thị loại II, loại III và trình độ phát triển đô thị đối với đơn vị hành chính cấp xã trong đô thị.
Trong khi đó, Nghị định số 35/2026/NĐ-CP đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quản lý và phát triển đô thị Việt Nam, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Văn bản này tạo nền tảng pháp lý thống nhất cho việc quy hoạch, phân loại và phát triển bền vững các đô thị trên toàn quốc.
Nghị định đã quy định chi tiết về trình tự, thủ tục lập, thẩm định, công nhận loại đô thị, trình độ phát triển đô thị và kinh phí thực hiện lập, thẩm định, công nhận loại đô thị, trình độ phát triển đô thị; phát triển đô thị theo tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị.
Theo đó, chương trình phát triển đô thị được lập tập trung tại cấp tỉnh với chu kỳ 10 năm, thay vì phân tán ở nhiều cấp; qua đó giảm thủ tục hành chính, bỏ quy trình thẩm định chương trình phức tạp; thống nhất quản lý, giảm chi phí, phù hợp mô hình chính quyền 2 cấp. Kế hoạch phát triển đô thị được lập theo giai đoạn 5 năm sẽ cụ thể hóa chương trình phát triển đô thị đến đơn vị hành chính cấp xã.
Cũng tại hội nghị, ông Lê Hoàng Phương, Giám đốc Trung tâm Kiến trúc quy hoạch Hà Nội đã chia sẻ kinh nghiệm triển khai áp dụng Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, quy định về phân loại đô thị tại Thủ đô Hà Nội và tỉnh Quảng Ninh.
Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, phát triển đô thị.
Phát biểu tại hội nghị, đại diện các Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố: Đồng Nai, Sơn La, Khánh Hòa, Quảng Trị, Ninh Bình, Bắc Ninh, Phú Thọ, Đắk Lắk, Lạng Sơn và Hà Nội đã có những câu hỏi liên quan đến các nội dung: Cơ sở chính trị lập quy hoạch đô thị trực thuộc Trung ương; sự cần thiết xin chủ trương của Thủ tướng Chính phủ bằng văn bản về lập quy hoạch chung đô thị loại I; phân cấp cơ quan lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch; phân cấp ủy quyền phê duyệt dự toán lập quy hoạch; vướng mắc trong lập quy hoạch phân khu; dự toán lập kế hoạch, chương trình phát triển đô thị; trình tự lập kế hoạch phát triển đô thị; định hướng quy hoạch đối với các khu vực là thị trấn cũ; trách nhiệm lập quy hoạch khu chức năng thuộc dự án đã có chủ đầu tư…
Trong khuôn khổ hội nghị, đại diện Vụ Quy hoạch – Kiến trúc và Cục Phát triển đô thị đã giải đáp phần nào thắc mắc của các Sở Xây dựng, đồng thời đề nghị các địa phương tiếp tục tăng cường trao đổi với các Cục, Vụ thuộc Bộ nhằm bảo đảm thống nhất nhận thức và cách hiểu trong quá trình tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật mới trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, phát triển đô thị.