Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV là bước đột phá cả về kỹ thuật soạn thảo và tư duy chỉ đạo của Đảng với tầm nhìn chiến lược đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI.
Về kỹ thuật soạn thảo, Dự thảo Báo cáo chính trị được viết ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, lần đầu tích hợp 3 dự thảo báo cáo lớn thành Dự thảo Báo cáo chính trị duy nhất.
Quang cảnh phiên khai mạc Đại hội XIV của Đảng.
Trước đây, mỗi kỳ Đại hội có ba báo cáo riêng, gồm Báo cáo chính trị là trung tâm và các Báo cáo kinh tế - xã hội, Báo cáo xây dựng Đảng.
Khi tách biệt, số liệu và đánh giá giữa các báo cáo có thể không đồng bộ, thậm chí khác biệt về cách tiếp cận, dẫn đến khó triển khai thống nhất.
Việc tích hợp toàn bộ 3 báo cáo giúp các quan điểm, định hướng, giải pháp được thống nhất trong cùng một hệ tư tưởng xuyên suốt.
Đây cũng là lần đầu tiên việc xây dựng Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội là bộ phận cấu thành của văn kiện Đại hội XIV.
Chương trình hành động này chỉ rõ nhiệm vụ, tiến độ, nguồn lực và điều kiện cần thiết để thực hiện cũng như phân công trách nhiệm cụ thể.
Với phương châm "đúng, sát, trúng", văn kiện ngắn gọn, việc "đưa nghị quyết vào cuộc sống" ngay sau khi kết thúc đại hội là khả thi, không phải đợi qua các bước trung gian (như tổ chức cụ thể hóa nghị quyết) nhiều khi có độ trễ tới nửa đầu nhiệm kỳ.
Dự thảo Báo cáo chính trị được viết rất ngắn gọn song không phải giản lược nội dung mà là sự kết tinh tư duy.
Dự thảo không chỉ dành cho cán bộ cấp cao mà bất kỳ đảng viên hay người dân bình thường nào cũng có thể đọc, nắm bắt và vận dụng. Nhờ đó, chủ trương, đường lối của Đảng sẽ đi nhanh hơn vào cuộc sống.
Dự thảo báo cáo cũng thể hiện rõ sự thẳng thắn khi ngay ở phần 1 "Đánh giá việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và cơ đồ của đất nước sau 40 năm đổi mới". Báo cáo không dùng từ "khuyết điểm" mà dùng từ "hạn chế, yếu kém".
Trong đó, ngoài những nguyên nhân khách quan (như bối cảnh quốc tế thay đổi rất nhanh, ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, thiên tai và biến đổi khí hậu…), dự thảo đã thẳng thắn chỉ ra "nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu".
Đó là do nhận thức, năng lực lãnh đạo, quản lý, điều hành của một số cấp ủy, chính quyền và lãnh đạo một số cơ quan, tổ chức, người đứng đầu còn hạn chế; nhiều yếu kém, bất cập tồn đọng, tích tụ từ trước chưa được xử lý triệt để, gây hệ luỵ kéo dài, hệ thống thể chế phát triển chưa đồng bộ, trở thành "điểm nghẽn của điểm nghẽn"…
Nhìn về tư duy chỉ đạo, dự thảo đã vượt qua tư duy nhiệm kỳ. Bởi nếu trước đây văn kiện thường tập trung vào mục tiêu 5 năm, thì lần này tầm nhìn kéo dài đến giữa thế kỷ, với lộ trình rõ ràng, liên tục.
Các chỉ tiêu đều được lượng hóa cụ thể, có thể giám sát được - như mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số từ năm 2026 để thoát bẫy thu nhập trung bình…