Chuyển từ đối phó tình huống sang quản lý rủi ro, tỉnh Cà Mau kết hợp các giải pháp công trình và phi công trình nhằm bảo vệ sản xuất, ưu tiên bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, kiểm soát sụt lún hạ tầng, hướng đến thích ứng bền vững.
Linh hoạt ứng phó hạn, mặn
Với đặc thù địa hình thấp trũng, hệ thống sông rạch dày đặc và phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước ngọt tự nhiên, tỉnh Cà Mau đang đối mặt với nguy cơ hạn hán, sụt lún và xâm nhập mặn khốc liệt từ tháng 11/2026 đến khoảng tháng 5/2027.
Người dân trên địa bàn tỉnh Cà Mau chuẩn bị lu để chứa nước sinh hoạt, chủ động phòng, chống hạn mặn.
Để bảo đảm an toàn hạ tầng và đời sống dân sinh, tỉnh Cà Mau đã xây dựng 3 kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro.
Trong đó, ở kịch bản 1 (rủi ro thấp), khi ranh giới mặn 4‰ xâm nhập vào nội đồng dưới 25km, nguồn nước cơ bản đáp ứng đủ. Tỉnh tập trung theo dõi quan trắc, cảnh báo sớm và chủ động phòng ngừa tình trạng thiếu nước cục bộ ở vùng cuối nguồn.
Ở kịch bản 2 (rủi ro trung bình), khi ranh giới mặn xâm nhập từ 25-50km, nguồn nước ngọt thiếu hụt từ 30-50%, địa phương tăng cường điều tiết, phân phối nước ngọt sinh hoạt và ưu tiên các vùng canh tác trọng điểm.
Ở kịch bản 3 (rủi ro lớn), khi ranh giới mặn xâm nhập sâu từ 50-90km, nguồn nước ngọt thiếu trên 50%, tỉnh kích hoạt các biện pháp khẩn cấp như đắp đập tạm ngăn mặn, huy động nguồn nước dự phòng, khoanh vùng bảo vệ sản xuất và hạn chế tối đa khai thác nước ngầm nhằm ngăn ngừa sụt lún đất.
Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, nhấn mạnh tỉnh quán triệt quan điểm chỉ đạo ứng phó từ sớm, từ xa, lấy việc bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân làm ưu tiên cao nhất. Các giải pháp được triển khai theo nguyên tắc lũy tiến, bám sát diễn biến thực tế, vừa bảo vệ sản xuất, vừa bảo đảm an toàn cho các công trình hạ tầng và phòng, chống cháy rừng.
Sạt lở gây ảnh hưởng tuyến đường giao thông dọc kênh xáng Đông Hưng, ấp Kinh Lớn, xã Cái Nước, tỉnh Cà Mau cuối tháng 4/2026.
Đồng bộ giải pháp hạ tầng kỹ thuật và công trình cấp nước
Trong sản xuất nông nghiệp, các ngành chức năng tỉnh Cà Mau đã khẩn trương hướng dẫn người dân điều chỉnh lịch thời vụ, luân phiên xuống giống và kiểm tra độ mặn trước khi canh tác trên 80.000ha đất lúa - tôm.
Ông Nguyễn Trần Thức, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau), cho biết sản xuất trồng trọt của tỉnh đang đứng trước nguy cơ chịu tác động lớn từ hạn hán, xâm nhập mặn và El Nino. Trước tình hình này, tỉnh Cà Mau đang tăng cường theo dõi diễn biến thời tiết, nguồn nước để chủ động điều chỉnh lịch thời vụ kịp thời.
Song song với nhiệm vụ bảo vệ sản xuất, công tác cấp nước sạch cũng được tỉnh quan tâm, tập trung xử lý dứt điểm. Ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, cho biết địa phương đang tập trung duy tu, nâng cấp 46 công trình cấp nước kém bền vững, đồng thời khắc phục 92 công trình đã dừng hoạt động trong tổng số 370 công trình hiện có.
Cùng với đó, tỉnh đẩy nhanh tiến độ các dự án cấp nước nông thôn cấp bách giai đoạn 2026-2028 tại các xã Biển Bạch, Khánh Lâm, Khánh An, với quy mô phục vụ khoảng 7.000 hộ dân. Đối với các hộ sống phân tán, chính quyền chủ động hỗ trợ bồn chứa, tổ chức cấp nước lưu động và huy động Quỹ Phòng, chống thiên tai để hỗ trợ kịp thời.
Tỉnh Cà Mau quan tâm đầu tư hệ thống cống điều tiết nước phục vụ sản xuất, chủ động ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau Tô Hoài Phương nhận định, tình trạng thiếu nước làm tăng chi phí sản xuất, khiến thu nhập của người dân suy giảm. Thu nhập giảm lại hạn chế khả năng đầu tư thích ứng, trong khi việc gia tăng khai thác nước dưới đất để bù đắp thiếu hụt sẽ làm tăng nguy cơ sụt lún và suy thoái nguồn nước.
Do đó, tỉnh Cà Mau đang chuyển mạnh từ đối phó tình huống sang quản lý rủi ro chủ động. Địa phương ưu tiên đầu tư đồng bộ hệ thống quan trắc tự động, xây dựng bản đồ cảnh báo thiếu nước, kiểm soát chặt việc khoan giếng ngầm và nâng cao năng lực trữ nước nội đồng. Tỉnh cũng đầu tư nâng cấp hệ thống đường ven biển, kè chống sạt lở bờ sông, bờ biển nhằm bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông trọng điểm.
Bên cạnh đó, tỉnh tăng cường giám sát tải trọng xe lưu thông trên các tuyến đường nông thôn và khu vực có nền đất sụt lún nhằm kéo dài tuổi thọ công trình. Việc khoan, khai thác nước ngầm phục vụ sinh hoạt và sản xuất cũng được kiểm soát chặt chẽ. Sự suy giảm tầng nước ngầm là nguyên nhân chính làm gia tăng nguy cơ sụt lún đất và gây đứt gãy kết cấu hạ tầng giao thông.