Xung đột Mỹ, Israel - Iran kéo dài suốt 5 tuần qua khiến nguồn xăng, dầu nhập khẩu từ Trung Đông chịu tác động nhất định. Song, nhờ thực hiện loạt giải pháp linh hoạt, Việt Nam đã đảm bảo được nguồn cung đến hết tháng 5, và nâng dự trữ lên 26 ngày.
Đa dạng hoá nguồn cung, không phụ thuộc vào một khu vực duy nhất
Năm 2025, tổng nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước khoảng 26,2 triệu m3/tấn và năm 2026 theo dự báo là hơn 28 triệu m3/tấn.
Hiện Việt Nam chủ động được khoảng 70% nguồn cung từ 2 nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn, 30% còn lại dựa vào nhập khẩu. Điều đáng nói, ở phần nhập khẩu dầu thô và xăng dầu thành phẩm các loại, nước ta phụ thuộc khoảng 70% vào nguồn cung từ Trung Đông.
Ở kỳ điều hành ngày 3/4, giá dầu diesel lập đỉnh 44.788 đồng/lít, song đã giảm mạnh ở kỳ điều hành ngày 8 và 9/4, với mức giảm 11.819 đồng/lít (Ảnh: Hồng Hạnh).
Vì vậy, việc xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran kéo dài suốt 5 tuần qua đã tác động đáng kể đến nguồn xăng dầu nhập khẩu từ Trung Đông.
Ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng phòng Kinh doanh xăng dầu và khí (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương) thừa nhận, thời gian qua nguồn xăng dầu nhập khẩu từ Trung Đông chịu tác động nhất định từ diễn biến địa chính trị. Song, theo cập nhật từ các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, các lô hàng đã ký kết cơ bản vẫn được triển khai theo kế hoạch, không xảy ra tình trạng hủy hợp đồng trên diện rộng.
Một số lô hàng có chậm tiến độ do gián đoạn vận chuyển, tuy nhiên các bên vẫn đang tích cực phối hợp để đưa hàng về Việt Nam.
Trong bối cảnh nguồn cung xăng dầu trên toàn cầu đang bị "đứt gãy", ông Tuấn báo tin các doanh nghiệp ở nước ta đã tăng cường nhập khẩu với khối lượng lớn, đạt trên 3,2 triệu m³ trong tháng 3 vừa qua. Cùng với lượng tồn kho trong nước, nguồn cung hiện nay cơ bản đủ để bảo đảm nhu cầu tiêu dùng nội địa đến tháng 5/2026.
Theo Trưởng phòng Kinh doanh xăng dầu và khí, các doanh nghiệp đã chủ động đa dạng hóa nguồn cung, không phụ thuộc vào một khu vực duy nhất. Ngoài nguồn từ Trung Đông, một số doanh nghiệp đã tăng cường nhập khẩu từ các thị trường khác để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước.
Riêng nguồn cung nhiên liệu cho ngành hàng không, ông Tuấn cho rằng đây là lĩnh vực chịu tác động khá rõ từ biến động tại Trung Đông. Ông chỉ rõ, giá bán nhiên liệu bay Jet A1 có thời điểm tăng cao khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không gia tăng. Tuy nhiên, nguồn nhiên liệu hàng không trong nước vẫn được duy trì ổn định, không xảy ra tình trạng gián đoạn hoạt động khai thác.
Ông Tuấn cũng cho biết, Bộ Công thương đã chủ động xây dựng phương án điều hành linh hoạt, sử dụng đồng bộ nhiều công cụ nhằm bảo đảm mục tiêu kép: duy trì nguồn cung và ổn định kinh tế vĩ mô.
Cụ thể, về nguồn cung, Bộ đã chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước vận hành ở mức công suất cao nhất có thể; đồng thời chủ động điều chỉnh kế hoạch nhập khẩu nguyên liệu đầu vào, giảm phụ thuộc vào một khu vực cung cấp.
Trong kiểm soát tác động vĩ mô, Bộ Công thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan ưu tiên bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu, đặc biệt là nhiên liệu phục vụ sản xuất. Cùng với đó, tăng cường công tác dự báo, cung cấp thông tin kịp thời nhằm ổn định tâm lý thị trường.
Dự trữ đã nâng được lên 26 ngày, giá xăng dầu giảm mạnh
Thực tế cho thấy, xung đột tại Trung Đông đã tạo ra cuộc khủng hoảng về an ninh năng lượng trên toàn cầu lớn nhất từ trước tới nay, đặc biệt là nguồn cung xăng dầu.
Trong bối cảnh đó, mục tiêu an ninh năng lượng được xác định là số một, phải đảm bảo trên ba trụ cột: đủ nguồn cung; khi khủng hoảng không đứt gãy và đảm bảo người dân được tiếp cận đủ nguồn xăng dầu, giá phù hợp; hạn chế tối đa ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô, chỉ số CPI.
Bộ trưởng Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết, Bộ đã xây dựng các kịch bản để ứng phó, bao gồm: Kịch bản cơ sở là chiến tranh sẽ kết thúc trong 4 tuần; kịch bản bốn tuần cộng hai (4+2) và kịch bản dự phòng khi chiến tranh xảy ra nhiều hơn bốn tuần.
Ông Lê Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ Công thương.
Đến nay, tình hình diễn ra theo kịch bản thứ hai (4 tuần + 2). Theo Bộ trưởng Hùng, dựa trên kịch bản này, các cơ quan đã triển khai nhiều nhóm giải pháp về cơ chế chính sách, tập trung bảo đảm đủ nguồn cung trong nước, nâng số ngày dự trữ lưu thông, duy trì công suất tối đa tại 2 nhà máy lọc dầu.
Song song đó là phục hồi và đưa vào vận hành các nhà máy ethanol, nhà máy chế biến condensat. Trong đó, nhà máy ethanol ở Quảng Ngãi, Đồng Nai và nhà máy condensat Phú Mỹ đang vận hành 100% công suất. Do đó, thời gian tới, chúng ta sẽ tự chủ thêm được khoảng 14% nếu mở rộng việc sử dụng xăng sinh học E10 trên cả nước.
Bộ Công thương mới đây đã đề xuất đẩy nhanh lộ trình triển khai bán xăng E10 trên toàn quốc từ 30/4, thay cho lộ trình cũ 1/6 (theo Thông tư 50). Đồng thời, cho phép các doanh nghiệp xăng dầu đủ điều kiện triển khai ngay trong tháng 4 trước khi mở rộng trên toàn quốc.
Ngoài ra, các cơ quan cũng phối hợp, tổ chức hệ thống phân phối thông suốt, không được dừng cung cấp cho người dân và doanh nghiệp; kiểm soát các hành vi găm hàng, đầu cơ hưởng lợi; tập trung bình ổn để duy trì mức giá, tránh ảnh hưởng đến mức giá chung và chỉ số CPI…
Cũng theo Bộ trưởng Hùng, Việt Nam đã nâng số ngày dự trữ từ 15 ngày lên khoảng 26 ngày và sẽ tiếp tục nâng hơn nữa, duy trì hoạt động sản xuất, nguồn cung trong nước ổn định, không bị đứt gãy.
Bên cạnh đó, các quy định về thuế tối huệ quốc theo Nghị định 72 của Chính phủ được điều chỉnh, giúp đa dạng nguồn cung từ các khu vực khác ngoài ASEAN để bổ sung nguồn nhập khẩu.
Các giải pháp bình ổn giá xăng dầu, tránh ảnh hưởng đến mức giá chung và chỉ số CPI cũng được sử dụng linh hoạt. Theo đó, từ đầu tháng 3 đến ngày 9/4, giá xăng dầu trong nước đã được điều chỉnh tới 13 lần theo sát diễn biến giá thế giới.
Đáng chú ý, ở kỳ điều hành ngày 3/4, giá dầu diesel lập đỉnh 44.788 đồng/lít, song đã giảm mạnh ở kỳ điều hành ngày 8 và 9/4, với mức giảm 11.819 đồng/lít (tương đương giảm gần 26,4%).
Tương tự, tính đến ngày 9/4, giá xăng RON95 cũng giảm mạnh 10.297 đồng/lít (giảm 30,4%) so với mức đỉnh 33.840 đồng/lít ghi nhận ngày 24/3. Như vậy, giá xăng dầu ở Việt Nam đang ở mức trung bình và thấp hơn so với nhiều nước ở trong khu vực.