Các phòng trà, tụ điểm ca nhạc phản ứng ra sao sau khi 5 doanh nghiệp bị khởi tố?

Sau các động thái siết bản quyền nội dung số, nhiều video biểu diễn tại phòng trà bất ngờ biến mất khỏi YouTube. Một số chủ phòng trà, tụ điểm ca nhạc cho biết họ chủ yếu đăng tải để giữ tương tác với khán giả, không phải để kiếm tiền từ nền tảng.

Nhiều video biểu diễn tại phòng trà biến mất khỏi YouTube

Sau vụ việc các doanh nghiệp như BH Media, Lululola, 1900 Group, Mây Sài Gòn, Giọng ca để đời bị khởi tố vì hành vi "xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan", nhiều phòng trà, tụ điểm âm nhạc và các kênh YouTube biểu diễn acoustic cũng bắt đầu nhìn lại cách vận hành của mình.

Theo ghi nhận của PV, thời gian qua nhiều phòng trà, tụ điểm âm nhạc ghi lại tiết mục biểu diễn của ca sĩ hoặc khách hát giao lưu tại đơn vị mình rồi đăng tải lên YouTube, Facebook, TikTok như: Phòng trà Không Tên, Phòng trà Bến Thành, Trixie Cafe & Lounge, Dốc Mộng Mơ, Phòng trà Trịnh Ca, Say Acoustic... Các video thu hút từ hàng nghìn đến hàng triệu lượt xem.

Tuy nhiên, từ 18/5, khi truy cập kênh YouTube "Đêm nhạc không tên" được gắn trên fanpage tick xanh của Phòng trà Không Tên, người dùng nhận thông báo "Trang này không có sẵn". Trước đó, kênh này có hơn 62.000 lượt theo dõi.

Ngoài ra, khi truy cập một kênh YouTube khác có tên là "Phòng trà Không Tên" với hơn 68.000 lượt theo dõi, người dùng nhận được thông báo là "Kênh này không có bất kỳ nội dung nào"

Trong khi đó, trên TikTok, tài khoản của Phòng trà Không Tên với hơn 15.900 lượt theo dõi vẫn còn gần 90 video ghi lại các tiết mục biểu diễn tại phòng trà, thu hút từ vài nghìn đến hàng trăm nghìn lượt xem. 

Trên Facebook "Phòng trà Không Tên", hàng chục video dạng reel (video ngắn) vẫn còn hiển thị, trong đó có video ca sĩ Chu Thúy Quỳnh biểu diễn ca khúc "Em nên dừng lại đi" đạt hơn 3,3 triệu lượt xem.

Tương tự, fanpage của Trixie Cafe & Lounge vẫn hiển thị nhiều video cắt từ các đêm nhạc biểu diễn. 

Trong khi đó, kênh YouTube "Trixie Cafe & Lounge" có 14.600 người đăng ký cho thấy có 124 video đã được đăng tải. Khi truy cập kênh YouTube "Trixie Cafe & Lounge Show" có hơn 10.400 người đăng ký, người dùng được thông báo "Kênh này không có bất kỳ nội dung nào".

Trong khi đó, các kênh YouTube và fanpage của Phòng trà Bến Thành, Dốc Mộng Mơ, Phòng trà Trịnh Ca… vẫn duy trì đăng tải video tiết mục biểu diễn của nghệ sĩ.

Doanh thu YouTube vài triệu đồng nhưng tiền phạt rất lớn

Trao đổi với Báo Xây dựng, anh Hồ Sỹ Tân - chủ kênh YouTube "Tân Bo guitar" - kênh thường đăng tải các video tại quán cà phê Say Acoustic cho biết, anh đã làm mô hình phòng trà acoustic nhỏ từ hơn 10 năm nay. Trước nay, việc quay video khách hát giao lưu rồi đăng mạng được anh xem là "rất bình thường".

Mục đích chính của anh Tân là lưu giữ không khí buổi nhạc, tạo tương tác để khách quay lại quán, chứ không phải khai thác thương mại trên nền tảng mạng xã hội.

"Tôi phải đăng tải video khách hát thì mới có khách tiếp theo tới. Đó là chuyện rất bình thường. Còn vấn đề bản quyền, ví dụ ca sĩ có tên tuổi hát thì họ phải xin phép, mua tác quyền là chuyện đương nhiên. Nhưng bên tôi chỉ là khách tới uống cà phê rồi lên hát giao lưu thôi", anh nói.

Anh Tân cho biết trước đây kênh YouTube của mình từng đăng hàng trăm video cover, chủ yếu là khách thích đến xem anh chơi guitar, thích không khí acoustic nên quán đăng tải lại.

"Tôi đăng chơi thôi chứ không có ý đồ chiếm bản quyền hay kiếm tiền. Kênh chỉ có hơn 64.000 người theo dõi, lượt xem cũng không nhiều", anh nói.

Anh Tân cho biết, trong giai đoạn dịch Covid-19, kênh YouTube của anh liên tục bị đánh bản quyền. Có thời điểm anh phải nộp gần 40 triệu đồng cho các đơn vị đại diện bản quyền để giữ lại kênh.

"Họ tính cho tôi 1 triệu đồng/ bài/ năm, trong đó có bài tôi đã đăng 7 năm. Trong khi đó tôi đã đăng tới hàng trăm video nên cuối cùng phải xóa hơn 700 video", anh kể.

Theo anh Tân, sau những lần bị "đánh gậy" bản quyền, anh bắt đầu dè dặt hơn trong việc đăng tải video. "Nhiều người nghĩ đơn giản là khách lên hát giao lưu, mình quay đăng cho vui thôi. Nhưng khi động đến YouTube, động đến bản quyền thì mới biết đó là câu chuyện khác", anh nói.

Trong bối cảnh siết bản quyền hiện nay, anh Tân khẳng định "luật đưa ra chắc chắn phải tuân thủ", nhưng anh cho rằng các mô hình cà phê âm nhạc nhỏ gặp nhiều khó khăn nếu phải xin phép đầy đủ từng bài hát.

"Một đêm mấy chục bài, hàng chục nhạc sĩ, nhiều công ty quản lý khác nhau thì làm sao xin hết được? Trong khi quán nhỏ chỉ bán 65.000-70.000 đồng/ ly nước, khách tới chủ yếu để xả stress, hát giao lưu", anh chia sẻ.

Chính vì vậy, nếu việc đăng tải video khách hàng hát lên mạng xã hội là vi phạm quy định, anh Tân sẵn sàng chấp hành đúng quy định vì doanh thu YouTube thực tế không lớn.

"Bây giờ kênh YouTube cũng không kiếm được bao nhiêu. Một tháng cao lắm cũng chỉ được trả 2-3 triệu đồng, nhưng tiền phạt rất lớn. Có người sẵn sàng bỏ luôn kênh", anh nói.

Phòng trà nhỏ loay hoay giữa "vùng xám" bản quyền

Cũng chung mục đích như anh Hồ Sỹ Tân, ca sĩ Lê Tâm - chủ Phòng trà Trịnh Ca và kênh YouTube "Phòng trà Trịnh Ca" cũng khẳng định việc đăng tải video biểu diễn của các nghệ sĩ tại phòng trà của mình không nhằm mục đích thu lợi lớn từ YouTube.

Anh khẳng định đơn vị mình vẫn đóng tác quyền biểu diễn trực tiếp đầy đủ và chấp nhận để hệ thống YouTube tự động chia sẻ doanh thu cho bên nắm giữ bản quyền đối với các video biểu diễn được đăng tải.

Ca sĩ nói rằng, kênh "Phòng trà Trịnh Ca" hiện không có tính năng kiếm tiền và gần như không đạt doanh thu cao từ YouTube. Mỗi tháng, kênh này chỉ nhận về khoảng 2-3 triệu đồng từ YouTube.

"Tất cả video chúng tôi đăng tải đều bị gắn bản quyền. Một đêm nhạc khoảng 20 ca khúc thì cả 20 bài đều bị nhận diện. Có bài doanh thu chuyển về Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC), có bài chuyển về các đơn vị khác.

Chúng tôi chỉ nhận khoảng 1-2% doanh thu thôi, còn lại hơn 90% doanh thu còn lại chảy về các bên nắm quyền", anh chia sẻ.

Nam ca sĩ cho rằng khó khăn lớn nhất đối với các phòng trà nhỏ hiện nay nằm ở chi phí xin phép bản quyền cho từng ca khúc nếu thực hiện đầy đủ theo quy định.

"Nếu muốn gỡ quét bản quyền tự động và giữ toàn bộ doanh thu thì phải làm việc riêng với các đơn vị quản lý quyền. 

Một bài có thể bị yêu cầu đóng bản quyền từ 800.000 đồng đến 2 triệu đồng cho 1-2 năm sử dụng. Một tháng đăng hàng trăm bài thì các phòng trà nhỏ, doanh thu thấp nên không thể đủ khả năng chi trả", anh nói.

Khi được hỏi rằng kênh YouTube "Phòng trà Trịnh Ca" đã từng nộp phạt vì bị khiếu nại bản quyền hay chưa, ca sĩ Lê Tâm cho biết, cách đây 3-4 năm, anh có nhận được email của đơn vị xưng là VCPMC.

"Họ yêu cầu tôi phải đóng từ từ 400-600 triệu đồng tiền bản quyền cho những video đã đăng tải. Khi đó, tôi cung cấp đầy đủ các số liệu, doanh thu thực để chứng minh kênh của tôi chỉ đạt doanh thu rất thấp, tôi không có khả năng chi trả số tiền trên.

Sau đó, họ không còn liên hệ với tôi nữa. Tôi cũng không biết email đó có đúng là từ VCPMC hay là giả mạo", ca sĩ Lê Tâm kể.

Khi PV đề xuất anh cung cấp nội dung email nói trên, Lê Tâm nói vì thời gian đã khá lâu rồi, nhưng anh khẳng định con số 400-600 triệu đồng là chính xác.

Theo ca sĩ, hiện nay nhiều đơn vị nhỏ đang tồn tại trong "vùng xám pháp lý" khi đăng video biểu diễn lên mạng xã hội. Chính bản thân anh cũng đang mơ hồ rằng: Liệu đăng tải video tiết mục biểu diễn của ca sĩ lên kênh YouTube nhưng kênh đó không có doanh thu cao thì có vi phạm hay không?

Anh Lê Tâm cho rằng, các phòng trà hiện chủ yếu đăng video để duy trì tương tác với khán giả chứ không phải để thu lợi lớn từ YouTube.

"Doanh thu YouTube thực ra rất thấp. Nhưng nếu không đăng thì khách không biết đến phòng trà, không quay lại nghe nhạc nữa", anh chia sẻ.

Trong bối cảnh siết bản quyền nội dung số, ca sĩ Lê Tâm khẳng định anh sẽ tuân thủ đúng quy định của pháp luật, song cần có cơ chế minh bạch hơn trong hoạt động quản lý và phân phối tiền bản quyền.

"Nếu tác giả thực sự nhận được đầy đủ quyền lợi thì rất tốt. Nhưng hiện nay nhiều người sản xuất nội dung không biết tiền đang được phân phối ra sao, có minh bạch hay không", anh nói.

Theo anh, điều các phòng trà mong muốn nhất hiện nay là có hướng dẫn cụ thể để các đơn vị nhỏ biết mình được phép làm gì, phải trả phí ra sao và giới hạn pháp lý đến đâu.

"Nếu siết quá mạnh mà không có hướng dẫn rõ thì rất khó cho các không gian âm nhạc nhỏ tồn tại. Trong khi âm nhạc, giải trí cũng là một phần đời sống văn hóa đô thị", ca sĩ Lê Tâm chia sẻ.