Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ có giải pháp xử lý dứt điểm tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp lên các cơ quan Trung ương; rà soát các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài để giải quyết dứt điểm.
Sáng 11/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: Kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI; Kết quả tiếp công dân, xử lý đơn, thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026.
Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga trình bày báo cáo. Ảnh: Media Quốc hội.
Tiếp công dân, xử lý đơn thư có chuyển biến tích cực
Trước khi các đại biểu thảo luận, trình bày báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, tình hình công dân đến địa điểm tiếp công dân của các cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội giảm 1.514 lượt người về 1.392 vụ việc và 199 lượt đoàn đông người so với năm 2025. Số đơn thư gửi đến các cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội cũng giảm 3.390 đơn so với năm 2025.
Tuy nhiên, theo báo cáo của các cơ quan chức năng, tình hình khiếu nại, tố cáo tại một số địa phương vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ phức tạp, nhất là ở một số địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, có nhiều công trình, dự án quan trọng quốc gia được triển khai, thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; liên quan đến quản lý, sử dụng đất nông, lâm trường ở Tây Nguyên; liên quan đến khai thác tài nguyên, khoáng sản…
Bà Nga cũng cho biết thực hiện kiến nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thanh tra Chính phủ và các cơ quan chức năng ở Trung ương và địa phương đã rà soát, giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người, phức tạp. Trong đó, các cơ quan đã tập trung tổ chức, thực hiện kết luận của Tổng Bí thư tại Thông báo số 142 ngày 20/3/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng về giải quyết khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp lên Trung ương trên địa bàn thành phố Hà Nội.
"Các cơ quan đã thực hiện tốt, cơ bản bảo đảm theo các yêu cầu trong việc kiểm tra, rà soát, giải quyết dứt điểm 226 vụ việc phức tạp, đông người; đồng thời chủ động rà soát, giải quyết các vụ việc khác thuộc thẩm quyền, hạn chế tối đa tình trạng công dân tập trung đông người, khiếu kiện vượt cấp lên các cơ quan Trung ương, không để phát sinh điểm nóng về khiếu nại, tố cáo", bà Nga nhấn mạnh.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Chính phủ tăng cường công tác quản lý Nhà nước, thanh tra công vụ về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; chủ động trong việc nắm tình hình, nhất là ở những địa phương đang có hoặc tiềm ẩn xảy ra vụ việc đông người, phức tạp để chủ động đôn đốc, phối hợp với địa phương giải quyết dứt điểm.
Cùng với đó, có giải pháp xử lý dứt điểm tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp lên các cơ quan Trung ương; thực hiện có hiệu quả việc rà soát các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài để giải quyết dứt điểm. Kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố tiếp tục nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; chủ động giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo mới phát sinh ngay tại địa phương.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thái Học (Đoàn Đắk Lắk) phát biểu sáng 11/11. Ảnh: Media Quốc hội.
Đơn thư giảm "vừa mừng vừa lo"
Phát biểu tại phiên thảo luận sau đó, đại biểu Nguyễn Thái Học (Đoàn Đắk Lắk), Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương cho biết, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH và ĐBQH có trách nhiệm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân; trong đó có công tác tiếp dân và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân.
Theo ông Học, đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là lời hứa của Quốc hội đối với cử tri và nhân dân.
Dẫn báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong năm 2026, công dân đến địa điểm tiếp công dân của các cơ quan Quốc hội, của Đoàn ĐBQH giảm hơn 1.500 lượt người và giảm hơn 3.300 đơn thư của công dân gửi đến, ông Học đặt vấn đề: "Công dân đến trực tiếp và công dân gửi đơn thư giảm nhiều, đây là điều đáng mừng hay là đáng lo?". Và theo ông: "có cả đáng mừng và đáng lo".
Đề cập đến yếu tố đáng mừng, theo ông Học, nếu công tác này chúng ta làm tốt nên dân tin, dân bớt khiếu nại, dân bớt phản ánh kiến nghị. Nhưng điều đáng lo ngại, đó là "nếu như chúng ta làm không tốt nên dân thiếu tin, không đến, không gửi đơn thư nữa".
Từ thực tế trên, ông Nguyễn Thái Học đề nghị Quốc hội quan tâm 3 vấn đề.
Về việc tiếp nhận, phân loại và chuyển đơn, ông Học nêu rõ, năm 2026 tổng số đơn thư các cơ quan Quốc hội và Đoàn ĐBQH tiếp nhận gần 27.000 đơn. Qua nghiên cứu, phân loại, số đơn thư đủ điều kiện xử lý là 12.500 đơn. Thế nhưng số đơn thư đã được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết chỉ 2.878 đơn.
"Số liệu này cho thấy tỷ lệ chuyển đơn thư đủ điều kiện xử lý rất thấp, chỉ đạt 23%, bằng 1/4 số đơn đủ điều kiện xử lý. Đây là điều đáng suy nghĩ", ông Học nói.
Về kết quả giải quyết của các cơ quan tiếp nhận, theo ông Học, đối với các vụ việc trong năm 2026, báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho thấy tỷ lệ giải quyết xong là 66,5%, đang trong quá trình giải quyết trên 30%. Ông Học đánh giá, đây là một chuyển biến tốt, tích cực, là sự nỗ lực của các cơ quan từ Trung ương đến các địa phương.
Tuy nhiên, đối với 268 vụ việc tồn đọng từ năm 2021 - 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu phải khẩn trương giải quyết dứt điểm thì đến nay giải quyết được 117 vụ (43%), chưa giải quyết xong 151 vụ (trên 50%), ông cho rằng, kết quả này cho thấy các vụ việc tồn đọng kéo dài mặc dù Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu giải quyết khẩn trương, giải quyết dứt điểm từ năm 2025, nhưng đến năm 2026 tỷ lệ giải quyết chưa xong là trên 50%. "Đây là điều đáng suy nghĩ, đáng lo".
Bên cạnh đó, đề cập đến quá trình theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền, ông Học băn khoăn: Chúng ta chuyển trên 2.800 đơn nhưng theo dõi, đôn đốc và giám sát việc giải quyết chỉ có 66 vụ việc. Như vậy mới chú trọng đến việc chuyển đơn, còn việc giải quyết thế nào, đúng sai ra sao?
Từ những thực trạng, tình hình được phân tích ở trên, ông Học đưa ra những kiến nghị. Trong đó đề nghị, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo việc rà soát tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân, các cơ quan Quốc hội, các Đoàn ĐBQH để khẩn trương chuyển đúng, chuyển đủ số đơn thư đủ điều kiện xử lý đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
"Con số trên 9.600 đơn, chiếm 77% chưa chuyển là một điều rất đáng lo. Bởi mỗi đơn thư của công dân gửi đi là một hoàn cảnh, tâm trạng, là niềm tin, sự mong mỏi chờ đợi để được xem xét giải quyết. Thế nhưng đơn thư đủ điều kiện giải quyết nhưng không chuyển đi đó là chúng ta chưa hoàn thành, chưa làm tốt trách nhiệm. Việc chưa chú trọng theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền là điều cần phải quan tâm với 66 vụ việc", ông Học nói.
Theo đại biểu, hiện nay còn trên 50% các vụ việc tồn đọng (với 151 vụ việc) kéo dài. Nhấn mạnh đây là những việc này kéo dài từ năm 2021, đến nay đã 5 năm và mặc dù từ năm 2025 Thường vụ Quốc hội đã yêu cầu, thế nhưng ông Học cho rằng đến nay chưa giải quyết và cần phải có chỉ đạo để giải quyết dứt điểm số vụ việc tồn đọng kéo dài bởi người dân đang mong mỏi, chờ đợi.
Chính vì vậy, ông Học đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xác định trách nhiệm và xử lý nghiêm trách nhiệm của người có thẩm quyền trong việc giải quyết đơn thư nhưng không quan tâm giải quyết, chậm giải quyết, hoặc giải quyết không đúng pháp luật, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân.