Góp ý về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, ĐBQH đề nghị cơ chế giá điện cần bảo đảm minh bạch; kiểm soát chi phí, phân bổ hợp lý nghĩa vụ tài chính giữa các chủ thể, hài hòa lợi ích của nhà đầu tư và người sử dụng điện.
Chiều 3/11, tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội làm việc tại hội trường, cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.
Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn Thanh Hoá). Ảnh: Media Quốc hội.
Thảo luận về Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn Thanh Hoá) cho rằng, bảo đảm an ninh năng lượng đòi hỏi nguồn điện và lưới điện phải được đầu tư đồng bộ, có dự phòng đủ mạnh, cung cấp điện ổn định với giá hợp lý, góp phần hỗ trợ sản xuất và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Vì vậy, các cơ chế đầu tư mới trong dự thảo Luật cần gắn với kiểm soát chi phí và trách nhiệm giải trình.
Về cơ chế bù đắp chi phí khi chưa kịp điều chỉnh giá điện, đại biểu đề nghị làm rõ chủ thể chi trả, khoản chi được bù đắp, nguồn kinh phí và thời hạn thực hiện.
Theo đại biểu Dũng, chỉ nên bù đắp những chi phí hợp lý, hợp lệ đã được kiểm tra nhưng chưa thu hồi; loại trừ các khoản đã được hỗ trợ và chi phí phát sinh do lỗi quản lý. Đồng thời, cần giao Chính phủ quy định cụ thể nguồn kinh phí, thời hạn, phương thức thực hiện và công khai kết quả. Trường hợp sử dụng ngân sách nhà nước, việc chi phải đáp ứng các điều kiện theo Luật Ngân sách nhà nước.
Đại biểu cũng đề nghị thận trọng với lộ trình áp dụng giá điện sinh hoạt theo giờ. Cơ chế này có thể khuyến khích dịch chuyển thời gian tiêu dùng, giảm áp lực đầu tư nguồn và lưới điện, nhưng không phải hộ gia đình nào cũng có khả năng thay đổi giờ sinh hoạt để thích ứng với biểu giá.
Đại biểu dẫn thực tế, một cơ sở sản xuất có thể sắp xếp lại ca máy, nhưng gia đình công nhân tan ca buổi chiều khó có thể chuyển bữa cơm, giờ học của con sang đêm khuya. Do đó, cần thí điểm, đánh giá tác động theo từng nhóm hộ, công khai cách tính giá, bảo đảm đo đếm chính xác và có cơ chế giải quyết khiếu nại.
Đáng chú ý, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị tính thử, gửi kèm hai phương án hóa đơn dựa trên dữ liệu sử dụng điện thực tế để người dân so sánh; đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa giá điện theo giờ và giá điện bậc thang.
Đối với chính sách hỗ trợ tiền điện, cần quy định rõ tiêu chí xác định đối tượng, trách nhiệm bảo đảm kinh phí, phương thức và thời điểm chi trả, tương ứng với lộ trình xóa bỏ bù chéo. Đại biểu lưu ý cần quan tâm đến người thuê trọ, hộ khó khăn chưa đứng tên hợp đồng mua bán điện, tránh để chính sách hỗ trợ chỉ đến được người đứng tên công tơ.
Về thu hút đầu tư, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị gắn cơ chế giá công suất với khả năng sẵn sàng cung cấp điện. Đối với các nhà máy điện thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), cần có nguyên tắc kiểm chứng khả năng cung cấp điện, giảm trừ thanh toán khi không đáp ứng cam kết và không tính trùng chi phí giữa các thành phần.
"Nhà đầu tư cần có cơ chế thu hồi vốn rõ ràng, còn người mua điện cần được bảo đảm chất lượng cung ứng tương xứng", đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu Sùng A Lềnh (Đoàn Lào Cai). Ảnh: Media Quốc hội.
Cùng quan tâm đến cơ chế giá điện, đại biểu Sùng A Lềnh (Đoàn Lào Cai) đề nghị xác định rõ nguyên tắc tính giá, kiểm soát chi phí và phân bổ nghĩa vụ tài chính giữa các chủ thể. Đây là những nội dung tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp và khả năng chi trả của người dân.
Đại biểu tán thành việc xây dựng cơ chế giá đủ sức huy động nguồn lực phát triển nguồn điện, lưới điện và hệ thống lưu trữ. Tuy nhiên, nếu từng thành phần giá và chính sách hỗ trợ được xác định riêng lẻ mà thiếu đánh giá tổng thể, có thể phát sinh tình trạng một khoản chi phí được tính vào nhiều cơ chế thanh toán.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc các thành phần giá và cơ chế hỗ trợ phải được xem xét trong tổng thể, bảo đảm chi phí hợp lý, hợp lệ, có thể kiểm chứng và không tính trùng. Phương pháp xác định giá, các thông số đầu vào chủ yếu và căn cứ xác định mức lợi nhuận hợp lý cũng cần được công khai, trừ thông tin thuộc bí mật được pháp luật bảo vệ.
Đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị xác lập nguyên tắc phân bổ chi phí truyền tải, phân phối, điều độ, dự phòng và dịch vụ phụ trợ trên cơ sở mức độ sử dụng, trách nhiệm và nguyên nhân phát sinh chi phí; tránh bù chéo giữa các nhóm khách hàng.
Đặc biệt, với các tỉnh miền núi, biên giới, cần đánh giá cụ thể tác động của cơ chế giá mới đối với hộ nghèo, người dân vùng khó khăn và doanh nghiệp nhỏ. Việc điều chỉnh giá, thực hiện lộ trình xóa bỏ bù chéo phải đi cùng chính sách hỗ trợ trực tiếp, có nguồn kinh phí rõ ràng, minh bạch.
Theo đại biểu Sùng A Lềnh, cơ chế giá điện phải giúp người dân, doanh nghiệp hiểu được căn cứ thanh toán và giám sát được mức chi phí mình phải chi trả.