Cơ quan thẩm tra cho rằng việc quy định nhóm đối tượng "người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số" phải tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc là rất rộng, cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.
Tiếp tục Phiên họp thứ 6, sáng 23/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Ảnh: Media Quốc hội.
Trình bày báo cáo tóm tắt tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, phạm vi điều chỉnh của Luật sửa đổi, bổ sung không thay đổi so với Luật BHXH năm 2024, chỉ sửa đổi các quy định về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; bãi bỏ các quy định về hồ sơ, thủ tục hành chính về BHXH. Dự thảo Luật chỉ sửa đổi bổ sung một số quy định về chế độ, chính sách nhằm đảm bảo tính thống nhất trong các quy định của Luật BHXH và tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện.
Theo đó, sửa đổi quy định tại điểm a khoản 4 và điểm a khoản 7 Điều 2 theo hướng người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện.
Đồng thời, để đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, tại dự thảo Luật bổ sung, sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật BHXH năm 2024 theo hướng: UBTVQH quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, trên cơ sở đề xuất của Chính phủ. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng Nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Cùng với đó, sửa đổi quy định tại khoản 5 Điều 3 về khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng mở rộng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia. Sửa đổi quy định tại điểm d khoản 2 Điều 10 về việc ủy quyền cho người khác thực hiện BHXH theo hướng bỏ thời gian có hiệu lực tối đa 12 tháng. Sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 68 về mức hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu tương ứng với trường hợp nghỉ hưu theo Điều 64 hoặc Điều 65.
Sửa đổi khoản 1 Điều 93 theo hướng chỉ quy định hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH "thông qua tài khoản người thụ hưởng". Bổ sung khoản 4 vào Điều 93 và khoản 3 vào Điều 114 về việc giao Chính phủ quy định chi tiết về hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH "thông qua tài khoản người thụ hưởng".
Trình bày báo cáo thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật theo Tờ trình. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; thống nhất trong hệ thống pháp luật; không để phát sinh khoảng trống pháp lý, vướng mắc trong thi hành.
Về đối tượng tham gia BHXH (điểm c khoản 1 Điều 1 của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 6 Điều 2 của Luật hiện hành), Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về cải cách chính sách BHXH.
Tuy nhiên, quy định nhóm đối tượng "người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số" phải tham gia BHXH bắt buộc là rất rộng, cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.
Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn; rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực có liên quan.
Về bảo hiểm hưu trí bổ sung (khoản 2 Điều 1 của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 3 của Luật hiện hành), có ý kiến băn khoăn việc bổ sung đối tượng chỉ gồm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là chưa phù hợp với quan điểm của Luật BHXH năm 2024 mới được Quốc hội thông qua.
Do đó, đề nghị Chính phủ làm rõ đề xuất mở rộng đối tượng; quy định cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan; cân nhắc chưa sửa đổi quy định này khi chưa có báo cáo đánh giá kỹ tác động của chính sách và thông tin đầy đủ về hiệu quả thực hiện chính sách trong thời gian qua.
Tại phiên thảo luận, có đại biểu đề nghị cân nhắc quy định tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, vì đây là đối tượng có phạm vi rộng, những người này không có việc làm, thu nhập ổn định, vậy căn cứ thu nhập thế nào để quy định mức đóng? Đại biểu cũng cho rằng “người làm việc trên nền tảng số” là một khái niệm rất rộng, đối tượng rất lớn, cần lấy ý kiến, đánh giá kỹ tác động.