Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, chiều 17/10, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, nhân dân, bộ, ngành, địa phương và các cơ quan liên quan.
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội.
Nhiều nội dung quan trọng đã được chỉnh lý, bổ sung, liên quan đến các trường hợp loại trừ, tạm hoãn truy cứu, miễn trách nhiệm hình sự; phạm vi chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội và pháp nhân thương mại; bổ sung tội danh, hành vi phạm tội mới và lược bỏ một số tội danh.
Đối với hình phạt của pháp nhân thương mại, dự thảo bỏ hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn, giảm mức phạt tiền ở một số tội danh nhằm tránh xử lý quá nặng, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và người lao động.
Dự thảo Luật cũng bỏ cơ chế xác định hình phạt đối với cá nhân phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại theo tỷ lệ so với trường hợp phạm tội độc lập. Thay vào đó, Tòa án quyết định hình phạt căn cứ vào vai trò, mức độ lỗi, động cơ, mục đích và lợi ích cá nhân thu được.
Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo bổ sung quy định về nguyên tắc khoan hồng và quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, bảo đảm thống nhất với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự.
Dự thảo sau chỉnh lý gồm 3 phần, 25 chương và 416 điều, cơ bản bám sát chủ trương của Đảng, tập trung vào các lĩnh vực như an ninh quốc gia, an ninh chế độ, an ninh mạng; cải cách tư pháp, phòng, chống tội phạm, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Dự thảo cũng thể chế hóa chủ trương bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra. Ảnh: Media Quốc hội.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đánh giá Chính phủ đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu nhiều ý kiến, tổ chức lấy ý kiến nhân dân và các cơ quan liên quan để hoàn thiện dự thảo.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục thể chế hóa đầy đủ chủ trương không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, hành chính, dân sự; nghiên cứu chính sách hình sự, chế tài nghiêm khắc đối với tội phạm về môi trường, an toàn thực phẩm và hành vi xâm hại sức khỏe cộng đồng. Đồng thời, rà soát các quy định liên quan để bảo đảm thống nhất với Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) và các luật khác.
Theo ông Phan Chí Hiếu, dự thảo Luật bổ sung 11 tội danh mới, 63 hành vi, tình tiết định tội, định khung hình phạt; bổ sung hành vi chuẩn bị phạm tội ở 10 tội danh và trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại ở 24 tội danh. Dự thảo cũng bỏ 38 hành vi khỏi các tội danh hiện hành, bỏ 3 tội danh và bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh; đồng thời điều chỉnh tăng hình phạt ở một số trường hợp và sửa đổi một số chế định theo hướng giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận định, dự thảo Luật đang hình sự hóa nhiều hơn phi hình sự hóa. Việc mở rộng phạm vi hình sự hóa, tăng nặng một số hình phạt có tác động nhiều mặt đến hệ thống pháp luật và kinh tế - xã hội. Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc kỹ việc bổ sung tội danh mới và hình sự hóa các hành vi phạm tội mới.
Quang cảnh phiên họp chiều 17/10. Ảnh: Media Quốc hội.
Về quy định người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, dự thảo cho phép Tòa án quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nếu người phạm tội chủ động khai báo đầy đủ trong giai đoạn điều tra và chấp nhận hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố, xét xử sơ thẩm.
Đa số ý kiến Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc xem người bị buộc tội tự nguyện nhận tội là trường hợp được xem xét khoan hồng, nhưng đề nghị chỉ áp dụng ở giai đoạn điều tra. Với điều kiện "chấp nhận hình phạt", đa số ý kiến đề nghị không bổ sung, vì cho rằng tự nguyện nhận tội đã đủ cơ sở xem xét khoan hồng; không nên coi việc chấp nhận hình phạt là điều kiện để hưởng chính sách này.
Một số ý kiến khác đồng tình với dự thảo, cho rằng kết hợp hai điều kiện có thể giúp giải quyết vụ án nhanh chóng, rút ngắn quy trình tố tụng và tiết kiệm nguồn lực, đồng thời bảo đảm tính khách quan.
Về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, dự thảo sửa đổi theo hướng không coi pháp nhân thương mại là chủ thể của tội phạm, mà là chủ thể phải chịu trách nhiệm hình sự đồng thời với hành vi của cá nhân nhân danh pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân và có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân. Đa số ý kiến Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí với quy định này.
Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục tổng hợp ý kiến của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể, tổ chức, doanh nghiệp và nhân dân để nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).