Để tháo gỡ tình trạng thừa rác tồn đọng nhưng lại thiếu đầu vào cho nhà máy xử lý, Cần Thơ đang đẩy mạnh đầu tư trạm trung chuyển hiện đại, kêu gọi thêm nhà máy xử lý và tăng phân loại rác tại nguồn, hướng tới vận hành đồng bộ hệ thống.
Nghịch lý thừa - thiếu
Theo ông Ngô Thái Chân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, toàn thành phố hiện có khoảng 30 bãi rác lộ thiên đang hoạt động, tổng lượng thu gom chỉ khoảng 157 tấn/ngày, trong khi lượng rác tồn đọng lên tới khoảng 100.000 tấn, chủ yếu ở khu vực Sóc Trăng (cũ). Cùng với đó là 17 bãi chôn lấp đã ngừng hoạt động nhưng chưa được xử lý dứt điểm.
Ông Trần Chí Hùng, Phó chủ tịch UBND TP Cần Thơ (thứ 3 từ trái sang) cùng đoàn công tác làm việc với nhà máy xử lý chất thải rắn tại xã Trường Xuân ngày 20/4.
Trong khi đầu ra ùn ứ, đầu vào của các nhà máy lại thiếu. Nhà máy xử lý chất thải rắn tại xã Trường Xuân vận hành từ năm 2018, quy mô đốt rác phát điện 400 tấn/ngày, tổng vốn đầu tư 1.057 tỷ đồng (vốn FDI). Đến tháng 4/2026, nhà máy đã xử lý hơn 1,25 triệu tấn rác, phát điện công suất 7,5 MW hòa lưới quốc gia.
Tuy nhiên, hiện lượng rác nhà máy tiếp nhận chỉ còn khoảng 425 tấn/ngày. Do đó, doanh nghiệp kiến nghị thành phố bổ sung thêm khoảng 40 tấn/ngày để duy trì vận hành ổn định, đồng thời đề xuất phương án xử lý tro bay.
Phân tích từ thực tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ cho rằng, nghịch lý này không xuất phát từ thiếu công suất xử lý, mà chủ yếu nằm ở "điểm nghẽn" hệ thống.
Toàn thành phố hiện chỉ có 2 trạm trung chuyển chính, còn lại là các điểm tập kết tạm do địa phương tự bố trí. Điều này khiến dòng rác không được gom về các nhà máy lớn mà bị kẹt lại ở các bãi nhỏ, phân tán. Dù có khoảng 19 đơn vị thu gom, nhưng cách tổ chức theo địa bàn khiến rác không được điều phối linh hoạt. Nơi thừa vẫn thừa, nơi cần lại thiếu.
Cơ cấu công nghệ xử lý cũng góp phần tạo nên nghịch lý. Dù có đốt rác phát điện, đốt không thu hồi năng lượng và sản xuất compost, nhưng tỷ lệ chôn lấp vẫn chiếm phần lớn. Nhà máy xử lý rác Sóc Trăng công suất 320 tấn/ngày vẫn phải chôn lấp khoảng 215 tấn/ngày. Điều này khiến áp lực lên các bãi rác không giảm, thậm chí tiếp tục gia tăng.
Nhà máy xử lý chất thải rắn tại xã Trường Xuân kiến nghị thành phố bổ sung 40 tấn rác/ngày để duy trì vận hành ổn định.
Giải pháp xử lý
Tại cuộc họp giao ban báo chí mới đây, ông Trần Phú Lộc Thành, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ cho biết, thành phố đang kêu gọi đầu tư thêm 2 nhà máy xử lý rác và xây dựng điểm trung chuyển hiện đại tại Long Tuyền, công suất gần 500 tấn/ngày, đồng thời giao quyền cho cấp xã, phường đấu thầu đơn vị thu gom.
Trong năm 2026, UBND TP Cần Thơ đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chuẩn bị đầu tư một điểm trung chuyển rác hiện đại, đảm bảo yêu cầu về môi trường, nhằm giải quyết bài toán tập kết rác cho toàn bộ các phường ở khu vực trung tâm thành phố.
Trước đó, UBND TP Cần Thơ cũng đã phát động phong trào chống rác thải nhựa trên địa bàn, huy động sự tham gia toàn xã hội trong việc thu gom, phân loại, tái chế rác thải nhựa.
Theo đó, TP Cần Thơ đặt mục tiêu đến năm 2030, tất cả các cơ quan, đơn vị và 103 xã, phường triển khai các hoạt động giảm thiểu rác thải nhựa; giảm tối thiểu 70% việc sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần trong hội họp, hội nghị và các hoạt động của cơ quan.
Một điểm tập kết rác khu dân cư Thới Nhựt 2 đã được đơn vị thu gom vận chuyển sang nơi khác.
Tại các siêu thị, trung tâm thương mại trên địa bàn, phải có tối thiểu 80% đơn vị giảm sử dụng túi ni lông khó phân hủy, thay thế bằng các sản phẩm thân thiện môi trường.
"Thành phố từng bước triển khai phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, phù hợp với điều kiện hạ tầng thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải của địa phương. Đến năm 2030 sẽ có tối thiểu 70% hộ gia đình thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn", ông Thành nhấn mạnh.
