Hiện nhiều tỉnh miền mắc đang đối mặt với tình trạng ngập lụt, đây là môi trường thuận lợi cho nhiều bệnh truyền nhiễm bùng phát. Theo cảnh báo của các bác sĩ truyền nhiễm, người dân cần nhận biết sớm nguy cơ, phòng bệnh hiệu quả.
Nhiều vi khuẩn gây bệnh có trong nước ngập
Trước thực trạng nhiều nơi còn đối mặt với ngập lụt dù mưa đã dứt, ThS.BS. Nguyễn Quốc Phương, Trưởng khoa Kiểm soát Nhiễm khuẩn, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cảnh báo nhiều loại bệnh dịch dễ bùng phát. Tuy nhiên, phần lớn bệnh sau mưa ngập đều có thể phòng được. Quan trọng là nhận biết sớm nguy cơ và xử lý đúng ngay từ trong nhà mình.
Nhiều dịch bệnh dễ bùng phát sau ngập lụt (ảnh minh họa).
Theo BS Phương, việc người dân lội nước, dọn bùn, cần cảnh giác bệnh do vi khuẩn có trong bùn đất gây ra. Điển hình bệnh do xoắn khuẩn Leptospira, xâm nhập qua da xây xước. Bệnh khởi phát bằng sốt, đau đầu, đau cơ (đặc biệt đau bắp chân), mệt mỏi; nặng có thể vàng da, tiểu ít, tổn thương gan thận. Phòng bệnh bằng cách hạn chế lội nước bẩn, đi ủng, mang găng, che kín vết thương. Sau tiếp xúc nước ngập, nếu sốt kèm đau cơ nhiều, vàng da hoặc tiểu ít, cần đi khám sớm và báo bác sĩ tiền sử lội nước.
Cùng nhóm là bệnh Whitmore, do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei trong đất và nước, gặp nhiều hơn vào mùa mưa. Vi khuẩn xâm nhập qua vết thương khi tiếp xúc đất bùn hoặc do hít phải; hay gặp ở người làm nông, người có bệnh nền như đái tháo đường. Biểu hiện đa dạng sốt kéo dài, áp xe da, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết. Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vẫn tiếp nhận rải rác ca Whitmore mỗi mùa mưa. Cách phòng tương tự Leptospira: tránh để da chạm trực tiếp đất bùn, rửa sạch tay chân sau khi làm việc. Người có bệnh nền sốt kéo dài không rõ nguyên nhân sau tiếp xúc bùn đất nên đi khám.
Ngoài ra, người dân sống ở vùng ngập úng lưu ý các bệnh lý đường tiêu hóa. Nước lũ cuốn theo chất thải, vi sinh vật gây bệnh; thực phẩm ngâm nước bẩn dễ nhiễm khuẩn. Đây là nhóm phổ biến nhất sau ngập như: tiêu chảy cấp, lỵ, thương hàn, tả, viêm gan A. Dấu hiệu chú ý, tiêu chảy nhiều lần, nôn, đau bụng, sốt; khát nhiều, khô môi, tiểu ít là đã mất nước.
"Nhiều người chủ quan khi nước đã rút, nhưng đây lại là thời điểm bệnh đường tiêu hóa và sốt xuất huyết dễ gia tăng", BS Phương lưu ý.
Ngoài ra, cần lưu ý đến các bệnh lý như đau mắt đỏ, bệnh ngoài da, nhiễm trùng vết thương và các bệnh hô hấp như cảm cúm, viêm họng, viêm phổi, nhất là ở trẻ em, người cao tuổi..
6 việc nên làm ngay trong và sau mưa ngập
Để chủ động phòng bệnh trong và sau mưa ngập, BS Phương khuyến cáo người dân cần thực hiện 6 giải pháp, cụ thể: Chỉ dùng nước sạch, đun sôi để uống. Nước giếng hay nước bị ngập phải làm trong bằng phèn chua và khử khuẩn bằng Cloramin B theo hướng dẫn trước khi dùng; Ăn chín, uống chín; Hạn chế tiếp xúc nước bẩn, bùn đất; khi phải lội nước, dọn dẹp thì đi ủng, mang găng, che kín vết thương; Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, dọn dẹp; lau khô chân tay ngay sau khi lội nước;
Đồng thời, nước rút đến đâu, người dân cần dọn vệ sinh và khử khuẩn đến đó; thu gom xác động vật, rác thải, lật úp, dọn bỏ vật chứa nước để diệt muỗi; Theo dõi sức khỏe cả nhà, không tự điều trị kéo dài. Người dân nên đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường (sốt cao, khó thở, mất nước, vết thương nhiễm trùng) và báo bác sĩ việc đã tiếp xúc nước ngập. Đặc biệt trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền dễ trở nặng, cần theo dõi sát hơn.
"Mưa lũ có thể qua nhanh nhưng nguy cơ với sức khỏe còn kéo dài sau khi nước rút. Chủ động phòng bệnh từ mỗi gia đình và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường là cách bảo vệ hiệu quả nhất", ThS.BS. Nguyễn Quốc Phương nhấn mạnh.