Gần đây, bệnh do não mô cầu có diễn biến phức tạp với nhiều ca mắc, gặp biến chứng nặng, thậm chí tử vong. Theo chuyên gia y tế, bệnh có thể phòng tránh bằng tiêm vaccine.
Ngày 19/3, Trung tâm Y tế Phú Quốc (An Giang) cho biết, theo kết quả xét nghiệm của Viện Pasteur TP.HCM, bệnh nhi là học sinh lớp 5 ở đặc khu Phú Quốc (An Giang) tử vong do viêm não mô cầu nhóm B. Đó là một bé gái 11 tuổi, ban đầu có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu, song gia đình chủ quan. Đến khi bé nổi ban khắp người kèm tím tái, khó thở mới đưa đến bệnh viện. Dù đã được điều trị tích cực nhưng bệnh tiến triển quá nhanh khiến bé gái không qua khỏi.
Xuất huyết là một dấu hiệu bệnh não mô cầu (ảnh minh họa).
Trước đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Lâm Đồng thông tin về một học sinh 14 tuổi bị viêm màng não do não mô cầu, đáng chú ý, có tới 69 người tiếp xúc gần, bao gồm cả nhân viên y tế.
Đầu tháng 3, người phụ nữ 47 tuổi, quê Vĩnh Long, bị nhiễm trùng huyết dẫn đến nguy kịch. Bà nhập viện trong tình trạng thở nhanh, huyết áp tụt, mạch nhanh nhẹ, tri giác lơ mơ, da nổi vết bầm tím kèm nhiều ban xuất huyết có dấu hiệu hoại tử. Người phụ nữ này được xác định nhiễm não mô cầu.
Năm 2025, cả nước ghi nhận gần 100 ca não mô cầu, ít nhất 3 trường hợp tử vong.
BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, bệnh do não mô cầu diễn tiến cực nhanh, có thể gây tử vong trong vòng 24 giờ và để lại di chứng nặng nề. Đáng lo ngại, dấu hiệu phát ban đặc trưng của bệnh do não mô cầu đôi khi không xuất hiện, khiến bệnh nhân bỏ lỡ "giai đoạn vàng" điều trị và thường nhập viện khi đã rơi vào tình trạng sốc nhiễm trùng, ban hoại tử xuất huyết, làm tăng nguy cơ tử vong. Trong thể nhiễm trùng huyết tối cấp, thời gian từ khởi phát đến tử vong có thể chỉ 6-8 giờ nếu không được xử trí kịp thời.
Diễn tiến bệnh não mô cầu rất nhanh và khó nhận biết ở giai đoạn đầu:
4-12 giờ đầu: triệu chứng giống cảm cúm thông thường như sốt, khó chịu, đau họng.
12-15 giờ: xuất hiện các dấu hiệu gợi ý như ban xuất huyết, đau cổ, đau đầu, cứng gáy, buồn nôn, sợ ánh sáng.
15-24 giờ: người bệnh có thể lú lẫn, mê sảng, co giật, hôn mê và tử vong.
BS Chính cho biết thêm, bệnh não mô cầu có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất là trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên và những người sinh sống trong môi trường tập thể đông đúc như nhà trẻ, trường học, ký túc xá, chung cư... Người cao tuổi và những người có cơ địa suy giảm miễn dịch cũng thuộc nhóm nguy cơ cao, cần đặc biệt lưu ý phòng bệnh.
Trong cộng đồng, có từ 10-20% dân số là người lành mang trùng có thể phát tán vi khuẩn ra cộng đồng. Trong các đợt dịch, tỷ lệ này có thể tăng lên đến 50%, khiến việc kiểm soát nguồn lây trở nên vô cùng khó khăn.
Tiêm phòng vaccine là cách phòng ngừa bệnh hiệu quả nhất.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo, phòng ngừa các ca bệnh và dịch bùng phát não mô cầu thông qua tiêm chủng là chiến lược kiểm soát tốt nhất. Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó 6 nhóm A, B, C, Y, W-135, và X là nguyên nhân chính gây ra hơn 90% số ca bệnh trên toàn thế giới. Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu.
BS Chính nhấn mạnh: "Không có miễn dịch chéo giữa các nhóm huyết thanh não mô cầu, do đó người dân nên tiêm phối hợp vaccine nhóm B và nhóm A, C, Y, W để được bảo vệ toàn diện. Việc lựa chọn loại vaccine và lịch tiêm cần căn cứ vào lịch sử tiêm chủng, tình hình dịch tễ, độ tuổi và nhu cầu của từng người. Bên cạnh tiêm chủng, duy trì vệ sinh cá nhân và môi trường, thường xuyên rửa tay, đeo khẩu trang nơi đông người, ăn uống đủ chất, tránh khói thuốc lá, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên để nâng cao sức đề kháng".