Các ĐBQH cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch, tuy nhiên cần làm rõ chính sách ưu đãi đầu tư, đồng thời thiết lập khung tiêu chí hỗ trợ tránh trùng lặp, lãng phí nguồn lực.
Sáng 7/11, sau khi nghe tờ trình của Chính phủ, Quốc hội thảo luận tại Tổ về dự án Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam. Dự thảo Nghị quyết đề xuất 7 nhóm chính sách, trong đó tập trung ưu đãi đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển nhân lực, tạo thuận lợi về thị thực và bố trí nguồn lực ngân sách.
ĐB Trần Lan Phương (Đoàn TP Hải Phòng) phát biểu
Các ý kiến cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đồng thời cũng đề nghị làm rõ chính sách ưu đãi đầu tư, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư; đồng thời thiết lập khung tiêu chí hỗ trợ tài chính thống nhất, tránh hỗ trợ trùng lặp, cạnh tranh chính sách không lành mạnh và lãng phí nguồn lực ngân sách nhà nước, bảo đảm tính khả thi, tạo động lực phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Đại biểu Trần Lan Phương (Đoàn TP Hải Phòng) cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị, tạo động lực để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Về phân loại, điều kiện dự án du lịch được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển du lịch; chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển du lịch, dự thảo phân loại dự án được hưởng ưu đãi theo quy mô vốn đầu tư từ 3.000 tỷ đồng, 10.000 tỷ đồng và 30.000 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư vào các hạng mục du lịch tối thiểu bằng 50% tổng vốn đầu tư. Đại biểu Phương đồng tình với việc ưu tiên các dự án lớn có khả năng tạo động lực tăng trưởng.
"Tuy nhiên, quy mô vốn đầu tư lớn chưa đồng nghĩa với chất lượng sản phẩm du lịch và hiệu quả đóng góp cho nền kinh tế", đại biểu lưu ý.
Dẫn ví dụ, đại biểu cho biết, một dự án có tổng vốn đầu tư 30.000 tỷ đồng nhưng chỉ dành 15.000 tỷ đồng cho các hạng mục du lịch, thì cần đánh giá hiệu quả thực chất của phần đầu tư này, bao gồm khả năng thu hút khách, tạo việc làm, doanh thu và đóng góp cho địa phương.
Chính vì vậy, bà đề nghị đối với các dự án đa chức năng, cần có cơ chế hạch toán, kiểm chứng rõ ràng để tránh ưu đãi gián tiếp cho những hoạt động không thuộc phạm vi chính sách.
Đặc biệt, khoản 5 Điều 5 quy định dự án phải giải ngân tối thiểu 30% tổng vốn đầu tư đăng ký trong thời hạn 3 năm. Tuy nhiên, nhà đầu tư có thể đáp ứng tỷ lệ giải ngân chung trong khi các hạng mục trực tiếp tạo ra sản phẩm du lịch vẫn chậm triển khai. Báo cáo thẩm tra cũng đã đề cập vấn đề này.
Chính vì vậy, nữ đại biểu cho rằng, chính sách ưu đãi cần hướng tới thu hút những dự án du lịch có chất lượng, hoạt động hiệu quả và tạo giá trị gia tăng thực chất, thay vì chủ yếu dựa trên quy mô vốn đầu tư đăng ký.
Về cho phép thí điểm một số mô hình, hoạt động kinh doanh du lịch mới, trong đó có kinh tế đêm, được hoạt động 24/7, áp dụng thủ tục hành chính rút gọn và cấp phép một lần, đại biểu đồng tình với chủ trương này nhằm phát triển các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật, giải trí, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.
Tuy nhiên, việc tạo cơ chế thông thoáng cho hoạt động kinh doanh không đồng nghĩa với nới lỏng các yêu cầu về an ninh, an toàn, phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường.
Trong thực tế, hoạt động kinh tế đêm có thể mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, nhưng cũng làm gia tăng áp lực về giao thông, tiếng ồn, vệ sinh môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và phát sinh chi phí cho ngân sách địa phương. Vì vậy, cần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và Nhà nước.
ĐBQH Trần Quang Tâm (Đoàn Đắk Lắk) phát biểu
Đại biểu Trần Quang Tâm (Đoàn Đắk Lắk) đề nghị rà soát các điều kiện hưởng ưu đãi đầu tư, tránh tạo lợi thế cho doanh nghiệp lớn và bất bình đẳng trong cạnh tranh. Theo đại biểu, Điều 5 dự thảo Nghị quyết quy định ngưỡng vốn đầu tư từ 3.000 đến 30.000 tỷ đồng đối với các dự án du lịch được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ. "Tuy nhiên, rất ít doanh nghiệp du lịch trong nước có đủ năng lực đáp ứng các ngưỡng vốn này", ông cho hay.
Trong khi đó, các chính sách ưu đãi tại Điều 6 như áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10%, miễn, giảm tiền thuê đất và thời hạn hoạt động dự án lên đến 70 năm có thể chủ yếu mang lại lợi thế cho các tập đoàn lớn hoặc nhà đầu tư nước ngoài, khiến doanh nghiệp tư nhân trong nước khó cạnh tranh.
Đại biểu kiến nghị xem xét hạ ngưỡng vốn đầu tư đối với một số loại hình dự án tại địa bàn có tiềm năng nhưng hạ tầng chưa phát triển; đồng thời, bổ sung nhóm tiêu chí ưu đãi dựa trên mức độ sử dụng lao động địa phương và tỷ lệ nội địa hóa chuỗi cung ứng, thay vì chỉ căn cứ vào quy mô vốn đầu tư.
Đại biểu cũng lưu ý nguy cơ nhà đầu tư đánh tráo khái niệm về vốn đầu tư để được hưởng ưu đãi. Ranh giới giữa vốn đầu tư cho hạ tầng du lịch thực chất với vốn dành cho các hạng mục phụ trợ, condotel, biệt thự nghỉ dưỡng rất mong manh.
"Nhà đầu tư có thể nâng khống tổng mức đầu tư đăng ký để vượt ngưỡng 10.000 tỷ hoặc 30.000 tỷ đồng, qua đó đủ điều kiện hưởng ưu đãi, nhưng sau đó chậm triển khai hoặc chuyển nhượng dự án kiếm lời".
Theo đại biểu, tình trạng này đã từng xảy ra. Do đó, cần bổ sung quy định bắt buộc kiểm toán độc lập để xác định rõ cơ cấu vốn đầu tư ngay khi cấp giấy chứng nhận đầu tư; đồng thời, loại trừ các cấu phần không phục vụ trực tiếp cho hoạt động du lịch công cộng khỏi tổng mức vốn tính ưu đãi.
ĐB Trần Mạnh Huy (Đoàn TP Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh: Văn Duẩn.
Đại biểu Trần Mạnh Huy (Đoàn TP Đà Nẵng) nhấn mạnh, Nghị quyết 26-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 đón 45 đến 50 triệu lượt khách quốc tế, tổng doanh thu du lịch đạt 80 - 90 tỷ USD. Mục tiêu rất lớn, thời gian không còn nhiều, nên muốn đạt được mục tiêu trên, theo đại biểu, không thể chỉ nghĩ đến việc làm sao có thêm khách, xây thêm khách sạn, khu nghỉ dưỡng. "Các chính sách về phát triển du lịch cần tạo ra giá trị cho nền kinh tế, mang lại lợi ích thiết thực doanh nghiệp và người lao động địa phương", đại biểu nhấn mạnh.
Chia sẻ quan điểm về phát triển du lịch theo hướng bền vững, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (TP. Đà Nẵng) cho rằng, giá trị cốt lõi thu hút khách du lịch là cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, chiều sâu văn hóa và bề dày lịch sử của địa phương. Nếu phát triển ồ ạt, "bê-tông hóa", xây dựng khách sạn tràn lan sẽ làm mất bản sắc của địa phương và khách du lịch sẽ không muốn quay lại.
Do vậy, đại biểu nhấn mạnh, không chạy theo số lượng khách đơn thuần mà cần hướng tới tính thực chất và bảo vệ môi trường sinh thái. Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc đề nghị, dự thảo Nghị quyết cần xác định đúng "điểm nghẽn" hiện nay trong phát triển du lịch để có chính sách đột phá.