Chưa mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm hưu trí bổ sung
Với 100% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Đáng chú ý, lần sửa đổi này, Luật quy định chưa mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 21/11, Quốc hội chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội với 100% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Quốc hội chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội với 481/481 (đạt 100%) đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Ảnh: Media Quốc hội.
Trước khi biểu quyết, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Dự thảo gồm 2 điều, quy định các nội dung sửa đổi, bổ sung và điều khoản thi hành, tập trung vào việc điều chỉnh đối tượng tham gia, quyền và nghĩa vụ của các bên, đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội và một số vấn đề liên quan đến tổ chức thực hiện chính sách.
Về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm hưu trí bổ sung, tiếp thu ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo theo hướng giữ nguyên quy định như dự thảo hiện hành, chưa mở rộng các nội dung này trong lần sửa đổi.
Thay vào đó, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan khẩn trương nghiên cứu, đánh giá đầy đủ tác động của chính sách bảo hiểm xã hội đối với người làm việc trên nền tảng số; nghiên cứu chính sách bảo hiểm hưu trí trong bối cảnh già hóa dân số và nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách. Các nội dung này sẽ được xem xét trong quá trình sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội thời gian tới.
Đối với nghĩa vụ của người tham gia bảo hiểm xã hội và các bên liên quan, Chính phủ tiếp thu ý kiến đại biểu, chỉnh lý khoản 2 Điều 46 và khoản 2 Điều 60 để phù hợp với pháp luật về Công đoàn.
Đồng thời, các quy định tại Điều 82 và Điều 115 được sửa đổi, bổ sung nhằm khẳng định quyền của người thụ hưởng trong việc thay đổi hình thức nhận, nơi nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, cũng như trách nhiệm giải quyết của cơ quan bảo hiểm xã hội.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc hoàn thiện các quy định về đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội. Tiếp thu ý kiến đại biểu và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đề xuất bổ sung nguyên tắc bảo toàn vốn và minh bạch tại khoản 1 Điều 121. Theo đó, hoạt động đầu tư quỹ phải bảo đảm an toàn, bảo toàn vốn, bền vững, hiệu quả và minh bạch.
Đối với khoản 4 Điều 122, dự thảo được chỉnh lý theo hướng giao Chính phủ quy định tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro và lộ trình đa dạng hóa danh mục, cơ cấu, phương thức đầu tư quỹ, bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc đầu tư theo quy định của Luật.
Cùng với đó, trong quá trình sửa đổi Nghị định 212/2025/NĐ-CP, Chính phủ sẽ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu quy định tiêu chí đối với các ngân hàng có chất lượng tốt, bảo đảm an toàn để xem xét bổ sung vào danh mục nhận tiền gửi từ Quỹ Bảo hiểm xã hội.

Quang cảnh phiên họp sáng 21/11. Ảnh: Media Quốc hội.
Chính phủ cũng sẽ hoàn thiện các quy định tại nghị định, làm rõ trách nhiệm của Bộ Tài chính và Bảo hiểm xã hội Việt Nam trong quản lý, sử dụng quỹ; trách nhiệm của Hội đồng Quản lý Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm xã hội Việt Nam trong hoạt động đầu tư, bảo đảm tuân thủ Điều 121 của Luật.
Việc hoàn thiện này được đặt trong bối cảnh mô hình quản lý hành chính mới, khi Bảo hiểm xã hội Việt Nam là đơn vị đặc thù trực thuộc Bộ Tài chính, không còn là cơ quan thuộc Chính phủ.
Ngoài các nội dung trên, quá trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật cũng rà soát những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm như thủ tục thực hiện, chi trả chế độ bảo hiểm xã hội đối với người yếu thế, người sinh sống ở vùng sâu, vùng xa; giải pháp khắc phục tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội; trách nhiệm của người sử dụng lao động và cơ quan bảo hiểm xã hội khi chậm nộp, chậm giải quyết chế độ, ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động.
Các vấn đề về hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố và xác định đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là chủ hộ kinh doanh cũng được đề cập.
Theo báo cáo giải trình, các cơ quan của Chính phủ đã phối hợp với cơ quan thẩm tra của Quốc hội rà soát, chỉnh lý những nội dung này. Chính phủ đồng thời làm rõ trong báo cáo gửi Quốc hội về kết quả sau hơn một năm thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
Một số nội dung sẽ tiếp tục được rà soát, xử lý trong các văn bản dưới luật, nhất là quá trình xây dựng nghị định hướng dẫn và tổ chức thực hiện của cơ quan bảo hiểm xã hội.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.