Công trình "lao đao" giữa áp lực giá vật liệu tăng
Thị trường vật liệu xây dựng đang biến động mạnh với mức tăng từ 10 - 35%, thậm chí có mặt hàng tăng gấp đôi. Diễn biến này khiến người dân khó xoay xở tài chính, còn các nhà thầu phải gánh chi phí phát sinh để giữ công trình đúng tiến độ.
Chật vật vì công trình vượt dự toán
Cuối năm 2025, gia đình anh Hoàng Phương ở xã Thanh Oai (Hà Nội) khởi công xây dựng căn nhà 2 tầng, với dự toán khoảng 2,3 tỷ đồng. Tuy nhiên, khi công trình mới hoàn thiện phần thô tầng 1, giá vật liệu đã tăng chóng mặt.
Giá vật liệu, nhân công tăng cao khiến nhiều công trình xây dựng gặp khó khăn.
Anh Phương cho biết, giá gạch hiện lên tới 2.400 đồng/viên, giá cát đen dao động từ 480.000 - 560.000 đồng/m³, cát vàng từ 750.000 - 850.000 đồng/m³, thép từ 15.000 - 17.5000 đồng/kg. Các loại xi măng, bê tông tươi cũng đồng loạt tăng giá.
"Khoản tiền dự toán xây nhà được tiết kiệm từ nhiều năm, giờ mọi chi phí đều tăng, đành phải vay mượn thêm để ngôi nhà sớm hoàn thành", anh Phương chia sẻ.
Tình cảnh tương tự xảy ra với ông Nguyễn Quang Hải ở xã Vĩnh Thanh (Hà Nội). Ngôi nhà 3 tầng của ông có dự toán gần 3 tỷ đồng, nhưng với mức giá mới, chi phí có thể đội thêm 200 - 300 triệu đồng. Theo ông Hải, giá vật liệu biến động quá nhanh, khiến gia đình không kịp xoay xở.
Không chỉ người dân, các nhà thầu xây dựng cũng chịu áp lực lớn. Ông Lê Thế Huy, đại diện một doanh nghiệp xây dựng tại Hà Nội cho biết, giá vật liệu tăng từ 10 - 35% tùy mặt hàng. Trong đó, giá thép tăng 10 - 12%, cát, đá, sỏi tăng 30 - 35%, bê tông tươi có nơi tăng hơn 100%.
Ngoài ra, chi phí nhân công cũng tăng 30 - 35%. Các hợp đồng trọn gói đã ký với đơn giá cố định, giờ vật giá leo thang khiến nhà thầu phải chấp nhận giảm lợi nhuận, thậm chí lỗ để đảm bảo tiến độ.
Theo ghi nhận của phóng viên Báo Xây dựng, tại một số địa phương khác, như TP.HCM, giá cát đen dao động 500.000 - 550.000 đồng/m³, đá xây dựng từ 530.000 - 600.000 đồng/m³.
Ở Ninh Bình, thép tăng 4 - 6%, xi măng tăng 4 - 4,5%, gạch tăng 20 - 24%, trong khi cát và vật liệu san lấp tăng mạnh nhất, tới 40 - 50%. Những biến động này khiến nhiều gia đình phải cân nhắc lại kế hoạch xây dựng.
Ông Trần Hà Tuyên ở xã Nam Ninh (Ninh Bình) cho biết, gia đình dự định xây căn nhà mái bằng 50m² với kinh phí khoảng 500 - 600 triệu đồng, nhưng nay phải tính chuyện lùi thời gian thi công vì giá vật liệu và nhân công đang cao, khiến chi phí vượt dự toán.
Giá vật liệu khó hạ nhiệt trong ngắn hạn
Trước biến động mạnh của giá vật liệu xây dựng, các chuyên gia nhận định, giá vật liệu tăng khiến nhiều chủ công trình phải giãn tiến độ hoặc tối ưu thiết kế để hạn chế đội vốn, trong khi nhà thầu đối mặt áp lực cân đối chi phí, tiến độ và lợi nhuận.
Cần xử lý nghiêm việc lợi dụng biến động thị trường để tăng giá vật liệu bất hợp lý.
Theo ông Thái Duy Sâm, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, đây là hệ quả của nhiều yếu tố cộng hưởng, từ biến động giá nhiên liệu, nguồn cung khan hiếm cho đến nhu cầu xây dựng tăng.
Ông Sâm cho rằng, trong ngắn hạn, giá vật liệu khó có khả năng hạ nhiệt, buộc các chủ công trình phải tính toán lại kế hoạch, thậm chí giãn tiến độ hoặc tối ưu thiết kế để tránh đội vốn. Bên cạnh đó, nên ký hợp đồng cung ứng vật liệu với các nhà cung cấp uy tín ngay từ khi khởi công cho toàn bộ khối lượng công trình; đặt cọc hoặc thanh toán trước để giữ giá cũng là giải pháp để hạn chế rủi ro do biến động giá hiện nay.
Về phía nhà thầu, áp lực cân đối chi phí, tiến độ và lợi nhuận ngày càng lớn, để ứng phó, các nhà thầu không chỉ thắt chặt chi phí và tối ưu thi công, mà còn chủ động tìm nguồn vật tư, thương lượng trực tiếp với nhà cung cấp và bổ sung điều khoản điều chỉnh giá trong hợp đồng mới.
"Để giảm áp lực cho thị trường, Nhà nước cần có chính sách bình ổn giá, hỗ trợ nguồn cung và khuyến khích sử dụng vật liệu thay thế, thân thiện môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành xây dựng", ông Sâm nhấn mạnh.
Đại diện Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cũng cho biết, trong 3 tháng đầu năm, VACC ghi nhận nhiều phản ánh về những tác động bất lợi do giá nhiên liệu, vật liệu leo thang, nằm ngoài dự liệu của các nhà thầu.
Theo đó, VACC đề xuất với cơ quan quản lý nhà nước cho phép tính bù trừ chênh lệch chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu và giá hợp đồng xây dựng. Có cơ chế phù hợp để ổn định giá vận chuyển - yếu tố chịu tác động trực tiếp từ giá xăng dầu.
Tăng cường kiểm soát giá vật liệu xây dựng tại địa phương, nhất là các vật liệu rời như cát, đá. Các địa phương cần xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng biến động thị trường để đầu cơ, tăng giá bất hợp lý, gây khó khăn cho doanh nghiệp thi công.
Ngoài ra, trường hợp biến động giá nhiên liệu kéo dài do yếu tố khách quan như xung đột quốc tế, VACC cũng đề xuất xem xét vận dụng quy định về bất khả kháng để điều chỉnh hợp đồng xây dựng.
