Hàng loạt dự án xây dựng tăng tốc kéo nhu cầu lao động đi lên, song nhiều công trường lại rơi vào cảnh thiếu thợ. Khi các khu công nghiệp ngày càng hút lao động trẻ, bài toán nhân lực trở thành áp lực lớn đối với các nhà thầu.
Lao động trẻ rời công trường
Ông Phan Mạnh Hồng, một chủ đầu tư tư nhân dự kiến xây nhà ở riêng lẻ tại TP Tuyên Quang, đã phải điều chỉnh kế hoạch khởi công trong năm 2026 do các nhóm thợ tại địa phương không còn nhận công trình.
Nhu cầu nhân lực tăng mạnh khi hàng loạt dự án được triển khai, nhưng nguồn thợ xây dựng ngày càng khan hiếm do lao động dịch chuyển sang các khu công nghiệp.
Các dự án lớn, khu và cụm công nghiệp đang thu hút lực lượng lao động trẻ, vốn là nguồn cung quan trọng cho các công trình xây dựng dân dụng. Trong khi đó, công việc tại nhà máy có chế độ bảo hiểm, bữa ăn ca, xe đưa đón và tính ổn định cao hơn.
Ông Phạm Quang Đức, đại diện Ban quản lý dự án Phương Minh Xuân (Tuyên Quang), cho biết lực lượng công nhân xây dựng hiện chủ yếu ở độ tuổi trung niên và lớn tuổi. Lao động trẻ ít theo nghề, chuyển sang làm việc tại các nhà máy, xí nghiệp.
Tình trạng này cũng xuất hiện tại Hưng Yên, Phú Thọ, Hải Phòng..., khi các dự án công nghiệp khởi công khiến công trình dân sinh và hạ tầng quanh vùng thiếu thợ, một số công trường đầu tư công phải chờ nhân lực.
Tại Hà Nội, nhu cầu tuyển dụng kỹ sư, giám sát, công nhân kỹ thuật và thợ vận hành máy móc tăng khi nhiều dự án được đẩy nhanh tiến độ. Thu nhập của kỹ sư xây dựng, giám sát có thể đạt 15 - 35 triệu đồng/tháng; công nhân kỹ thuật và thợ vận hành máy móc chuyên nghiệp khoảng 10 - 20 triệu đồng/tháng, tùy vị trí và trình độ.
Tăng lương chưa đủ để giữ người
Nguồn thợ xây dựng khan hiếm, chi phí nhân công chịu sức ép, trong khi mức lương cao chưa đủ bảo đảm khả năng giữ chân người lao động.
Theo ông Lã Đức Thọ, Phó tổng giám đốc Công ty CP Phục Hưng Holdings, tiền lương là điều kiện cần nhưng chưa đủ để thu hút và giữ chân nhân sự, đặc biệt trong bối cảnh thiếu nhân lực hiện nay.
Doanh nghiệp cần kết hợp thu nhập ổn định với việc làm liên tục, môi trường an toàn, phúc lợi và cơ hội phát triển.
Phục Hưng Holdings cho biết duy trì trả lương đầy đủ, đúng hạn; áp dụng thưởng dự án, thưởng tháng lương thứ 13, đồng thời chủ động gối đầu dự án để hạn chế gián đoạn việc làm.
Doanh nghiệp cũng chú trọng bảo hộ lao động, khám sức khỏe định kỳ, đào tạo chuyên môn và tạo cơ hội thăng tiến.
Ông Phạm Hồng Quân, Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty Licogi, cho rằng môi trường làm việc an toàn, bảo hiểm đầy đủ, điều kiện sinh hoạt được cải thiện và cơ hội nâng cao tay nghề là những yếu tố quan trọng giúp người lao động gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Bên cạnh cạnh tranh nhân lực, nhà thầu còn chịu sức ép từ khoảng cách giữa đơn giá nhân công do cơ quan quản lý công bố và giá thực tế trên thị trường.
Ông Lê Quang Tùng, Chủ tịch Công ty TNHH Comen, cho biết nhiều dự án được khởi động trở lại trong năm 2026, cùng các dự án triển khai sau khi chính quyền địa phương mới ổn định, làm nhu cầu lao động tăng đột biến tại một số khu vực. Ông kiến nghị Nhà nước điều chỉnh chỉ số giá kịp thời hơn để giảm áp lực chi phí nhân công.
Trong bối cảnh nguồn thợ khan hiếm, tháo gỡ bất cập về chính sách và đơn giá cần đi cùng nỗ lực của doanh nghiệp trong cải thiện điều kiện làm việc, đào tạo công nghệ mới, bảo đảm việc làm và xây dựng chính sách đãi ngộ phù hợp. Đây là những yếu tố quan trọng để ngành Xây dựng thu hút nhân lực, đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án trong giai đoạn mới.