Cuộc chiến thầm lặng giữ sáng dòng điện mùa Xuân

Khi mùa xuân gõ cửa, dòng người hồi hương nối dài, phố phường rực sáng… cũng là lúc những "chiến sĩ áo cam" lặng lẽ vào ca trực "tử thần" để giữ sáng dòng điện mùa Xuân.

Một sai số có thể trả giá bằng tính mạng

Trong nhịp hối hả những ngày cận Tết, chúng tôi hòa vào dòng người hồi hương ngược từ Hà Nội về Tuyên Quang – miền non xanh nơi phên dậu Tổ quốc.

Những đường dây vượt đèo, băng rừng, men theo triền sông trở thành "mạch máu" ánh sáng, đưa điện đến từng bản làng xa xôi.

Tại trung tâm điều độ của Công ty Điện lực Tuyên Quang, những chuyên viên điều hành hệ thống điện vẫn dán mắt vào màn hình trước mặt. Chiếc màn hình lớn trung tâm với những đường liên kết chằng chịt, tựa hệ tuần hoàn trong cơ thể sống. Hệ thống hiển thị sơ đồ các trạm điện và đường dây cùng những thông số cung cấp điện của tỉnh.

Địa hình núi rừng khiến công tác vận hành điện nơi đây luôn ở trạng thái "sẵn sàng cao độ": dự phòng nhiều cấp, ứng trực 24/24 giờ, phản ứng nhanh với mọi tình huống. Điện không chỉ phục vụ sinh hoạt thường nhật, mà còn giữ nhịp cho sản xuất nông – lâm nghiệp, cho các cơ sở chế biến nhỏ lẻ và đặc biệt là du lịch sinh thái đang dần phát triển, để dòng điện nơi miền biên viễn luôn thông suốt, bền bỉ như nhịp sống núi rừng.

Chị Nguyễn Thị Huệ, công nhân quản lý vận hành trạm 110kV, thuộc Tổ thao tác lưu động số 1, Xí nghiệp Lưới điện cao thế Tuyên Quang, vẫn chuẩn bị cho ca trực như mọi năm. Nhưng mùa xuân này là cái Tết cuối cùng chị khoác lên mình màu áo cam trước khi nghỉ hưu, khép lại gần ba thập kỷ gắn bó với ngành điện.

32 năm công tác, với 24 năm trực tiếp đối mặt với những trạm biến áp 110kV đầy áp lực, chị Huệ đã quá quen với việc đón giao thừa xa nhà. Trong ký ức của chị, những ngày đầu bước chân vào nghề, công nghệ còn thô sơ, mỗi trạm điện là một "pháo đài" mà người thợ phải bám trụ 24/24 giờ. Có những đêm trắng, chị cùng đồng nghiệp chỉ kịp ăn vội bát cơm nguội, chợp mắt vài phút rồi lại phải choàng tỉnh để kiểm tra thiết bị vì sự cố có thể ập đến bất cứ lúc nào.

Hiện công nghệ hiện đại đã thay đổi nhiều phương thức vận hành. Khi có trung tâm điều khiển xa, trực lưu động đỡ vất vả hơn. Song với chị, áp lực hiện trường chưa bao giờ giảm nhẹ, bởi đây là nghề cần tính chính xác tuyệt đối. Chị Huệ gọi đó là "nguyên tắc vàng – tuyệt đối không có sai số".

"Nghề khác sai có thể sửa, nghề chúng tôi sai là ảnh hưởng đến tính mạng. Không được phép có một phần trăm chủ quan", chị khẳng định với ánh mắt kiên định.

Vì thế, mỗi thao tác đóng – cắt điện đều được chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước, từ khâu rà lại sơ đồ, kiểm tra dụng cụ, dự liệu tình huống. Kỷ luật nghề nghiệp, với chị, chính là lớp bảo hộ vững chắc nhất trước "tử thần" vô hình của dòng điện cao áp.

Suốt hàng chục năm, chồng con chị đã quen với những đêm giao thừa thiếu vắng người mẹ. Nhưng với chị, thiệt thòi một chút, nhưng đổi lại là niềm vui cho hàng nghìn hộ dân.

Câu chuyện của những người thợ điện không chỉ có kỷ luật thép mà còn đầy rẫy những biến cố khắc nghiệt từ thiên nhiên. Ký ức về một đêm giao thừa cách đây vài năm vẫn còn nguyên vẹn trong lời kể của anh Khổng Minh Thắng, cán bộ phụ trách vật tư, công nghệ thông tin của Đội Quản lý điện lực Sơn Dương (Công ty Điện lực Tuyên Quang). Đó là Tết 2020, khi kim đồng hồ còn cách thời khắc chuyển năm chừng vài tiếng thì một trận mưa đá dữ dội bất ngờ trút xuống địa bàn, kéo theo sự cố mất điện trên diện rộng.

Không có pháo hoa, không có mâm cỗ sum vầy, toàn bộ lực lượng điện lực Sơn Dương khi ấy lập tức tỏa đi các điểm sự cố. Lãnh đạo đơn vị cũng trực tiếp có mặt tại hiện trường, vừa chỉ đạo vừa động viên anh em giữa mưa rét. Những người thợ điện đội mưa, bám cột, lần theo từng đoạn đường dây trong đêm tối, kiên trì sửa chữa suốt nhiều giờ liền. Phải đến khoảng 9 giờ sáng mùng 1 Tết, dòng điện mới được khôi phục hoàn toàn.

"Vất vả là vậy, nhưng ai cũng chỉ nghĩ làm sao để bà con kịp có điện đón năm mới", anh Thắng chia sẻ. Với họ, đó không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là trách nhiệm và tình yêu nghề - khi ánh sáng trở lại cũng là lúc niềm vui đoàn viên được nối dài trong từng mái nhà.

Ông Đỗ Trường Giang, Phó giám đốc Công ty Điện lực Tuyên Quang cho biết, áp lực đảm bảo điện gia tăng mỗi dịp Tết Nguyên đán – thời điểm nhu cầu điện tăng cao trong khi điều kiện thời tiết thường bất lợi.

Theo ông Giang, toàn đơn vị duy trì trực 100% quân số, xây dựng phương án cung ứng điện chi tiết đến từng trạm, từng tuyến đường dây và các kịch bản dự phòng sự cố.

"Mục tiêu cao nhất là không để xảy ra gián đoạn diện rộng, bảo đảm người dân đón Tết trong ánh sáng ổn định và an toàn", ông khẳng định.

Không chỉ tập trung vào kỹ thuật, ngành điện địa phương cũng chú trọng yếu tố con người – những mắt xích trực tiếp giữ nhịp vận hành. Các đơn vị duy trì bữa cơm Tết tại trạm, trích quỹ phúc lợi để động viên cán bộ công nhân viên trực xa nhà.

"Khi người lao động yên tâm tinh thần, họ sẽ có đủ tập trung và bản lĩnh để xử lý những tình huống nhạy cảm nhất", ông Đỗ Trường Giang nói.

Khi ánh điện làm đổi thay một vùng quê

Hiện nay, 98,5% thôn bản tại Tuyên Quang đã được phủ điện lưới quốc gia. Đây là một dấu mốc quan trọng mở ra nguồn sinh khí mới cho vùng đất miền sơn cước. Dòng điện không chỉ thắp sáng nếp nhà, mà còn thực sự "đi trước một bước", tạo đà cho sản xuất phát triển, mở rộng cơ hội việc làm và nâng đỡ an sinh xã hội nơi miền biên viễn.

Ở thôn Cẩy, xã Minh Thanh, huyện Sơn Dương, câu chuyện của ông Nguyễn Văn Hóa là minh chứng sống động cho sự chuyển mình này.

Trong ký ức của ông, những đêm giao thừa xưa kia chỉ le lói ánh đèn dầu. Điện lưới yếu khiến sinh hoạt đảo lộn, đến mức cơm cắm cả tiếng vẫn sống, quạt quay vài vòng rồi tắt, bình nóng lạnh phải bật trước nhiều giờ.

Nhưng điều đau xót nhất với một người thợ thủ công là máy móc sản xuất hoàn toàn "tê liệt". Không đủ điện để vận hành, ông buộc phải rời quê, mang nghề đi làm thuê tận thành phố, thậm chí xuống Hà Nội để mưu sinh.

Bước ngoặt đến khi địa phương được đầu tư trạm biến áp ngay đầu làng, dòng điện khỏe hơn, đủ để bà con có thể sử dụng các thiết bị tiêu dùng điện lớn. Với ông Hóa, đó không chỉ là công trình hạ tầng, mà là cơ hội trở về.

Từ một chiếc máy ban đầu, xưởng của ông nay đã có 5-6 máy vận hành ổn định. Thu nhập gia đình tăng gấp nhiều lần, doanh thu mỗi năm đạt hàng trăm triệu đồng. Không chỉ làm giàu cho bản thân, ông còn tạo việc làm cho 4-5 lao động địa phương, góp phần hình thành làng nghề chè và thủ công mỹ nghệ.

"Giờ không còn phải canh giờ nấu cơm, không lo nồi điện tự ngắt, cũng chẳng phải rời làng đi mưu sinh…", lời bộc bạch mộc mạc của ông Hoá cho thấy ,một sức sống mới đang dần lan tỏa nơi miền biên viễn, khi ánh điện không chỉ làm sáng nếp nhà mà còn nhen lên niềm tin ở lại và dựng xây quê hương.

Theo lãnh đạo Điện lực Tuyên Quang đến nay, 98,5% thôn bản tại Tuyên Quang đã có điện lưới quốc gia. Đây là một con số thể hiện về cơ hội phát triển. Điện đi trước, mở đường cho sản xuất, phát triển kinh tế.

Ông Đỗ Trường Giang cho biết, trong những năm vừa qua, Công ty Điện lực Tuyên Quang cũng đã cùng với các cấp, các ngành của tỉnh Tuyên Quang thực hiện các chương trình nông thôn mới và xóa những điểm điện trên địa bàn để bà con có đầy đủ điện với chất lượng ổn định, đảm bảo đời sống sinh hoạt cũng như là sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh.

Song song với mục tiêu xóa lõm điện, ngành điện địa phương đang phối hợp với doanh nghiệp viễn thông để mở rộng vùng phủ sóng, tạo nền tảng cho chuyển đổi số ở nông thôn, miền núi. Theo ông Giang, việc đưa điện và sóng viễn thông về cùng lúc giúp tối ưu chi phí đầu tư, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian tiếp cận dịch vụ thiết yếu của người dân.

"Hạ tầng điện đi trước một bước, viễn thông theo sau một nhịp – hai nhiệm vụ phải song hành thì hiệu quả mới bền vững", ông nói.

Những con số đầu tư cũng cho thấy quy mô của hành trình ấy. Trung bình mỗi năm, Công ty Điện lực Tuyên Quang bố trí 700-1.000 tỷ đồng cho các công trình nguồn và lưới điện, triển khai hàng chục dự án trải khắp địa bàn. Riêng khu vực Sơn Dương, địa bàn trọng điểm trong chương trình xây dựng nông thôn mới được ưu tiên nguồn lực lớn để hoàn thành tiêu chí điện, tạo đòn bẩy cho phát triển sản xuất và dịch vụ địa phương.