Từ những lán trại nằm sâu giữa rừng đến từng căn nhà nơi bản xa, cuộc chiến phòng, chống ma túy ở Lào Cai đang được triển khai quyết liệt.
Phía sau những cuộc hành quân xuyên đêm, những chặng đường hàng chục kilomet là quyết tâm giữ bình yên cuộc sống, mở thêm cơ hội để người sau cai nghiện tái hòa nhập.
Cắt rừng triệt phá "pháo đài" ma túy
Giữa những cánh rừng heo hút, địa hình hiểm trở của xã Minh Lương, tỉnh Lào Cai, những lán trại nằm cách xa khu dân cư từng được các đối tượng lựa chọn làm nơi tụ tập sử dụng, tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy. Với thế đường độc đạo, các đối tượng bố trí người cảnh giới, phát hiện người lạ là lập tức báo động, tìm cách tháo chạy.
Công an tỉnh Lào Cai băng rừng, vượt núi bắt đối tượng nghiện ma túy lẩn trốn trong rừng sâu.
Sau khi nhiều đường dây, tụ điểm ma túy bị triệt phá, phương thức hoạt động của các đối tượng ngày càng tinh vi. Chúng rút sâu vào rừng, liên tục thay đổi địa điểm, lựa chọn thời gian hoạt động vào ban đêm.
Thượng tá Lê Văn Việt, Phó trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Lào Cai cho biết, trước thực tế đó, lực lượng công an phải kiên trì bám địa bàn, từng bước thu thập thông tin, xác định quy luật hoạt động, phương thức liên lạc và đường đi của các đối tượng.
Đơn cử, đêm 17/6, hơn 100 cán bộ, chiến sĩ thuộc nhiều lực lượng cùng Công an các xã Minh Lương, Nậm Chày bí mật hành quân vào rừng, tiếp cận mục tiêu từ các hướng khác nhau.
Đúng 1h ngày 18/6, tín hiệu tấn công được phát lệnh. Các mũi trinh sát đồng loạt áp sát những lán trại nằm sâu giữa rừng. Chỉ trong ít phút, vòng vây được khép kín, 20 đối tượng hoàn toàn bất ngờ, không kịp phản ứng.
Tang vật cảnh sát thu giữ gồm 169 viên ma túy tổng hợp dạng hồng phiến, 16 gói heroin, 1 gói thuốc phiện, 11 xe mô tô cùng nhiều tài liệu liên quan. Kết quả kiểm tra nhanh cho thấy cả 20 đối tượng đều dương tính với chất ma túy.
Theo thượng tá Trần Văn Quang, Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Lào Cai, việc triển khai lực lượng đồng bộ, tiếp cận mục tiêu từ nhiều hướng là yếu tố quan trọng tạo thế trận khép kín, không để các đối tượng có cơ hội bỏ trốn.
Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức
Những ngày cuối tháng 8, có dịp theo chân tổ công tác Công an tỉnh Lào Cai, chúng tôi chứng kiến một phần công việc lặng thầm phía sau các chuyên án.
Công việc của cán bộ, chiến sĩ lúc này là đi từng thôn, bản, đến từng hộ gia đình để rà soát, xét nghiệm và quản lý những người có liên quan đến ma túy. Cùng trung tá Đặng Duy Nam và các cán bộ trong tổ công tác, chúng tôi rời trụ sở Công an xã Thượng Bằng La, men theo con đường đất đỏ vào thôn 10.
Quãng đường chưa đến chục kilomet nhưng mất gần một giờ di chuyển. Đường dốc, quanh co, nhiều đoạn đất đá lổn nhổn khiến việc đi lại không dễ dàng.
Điểm đến đầu tiên là căn nhà cấp 4 đơn sơ của anh Đ.Q.H (SN 1970, xã Thượng Bằng La). Trong căn nhà trống trải, người đàn ông này kể, từng nghiện thuốc phiện từ năm 1994. "Gần như cả cuộc đời bị ma túy phủ bóng. Nhưng hiện tại, tôi đã bỏ được gần một năm và đang điều trị bằng methadone. Nhờ các anh công an thường xuyên đến động viên, kiểm tra nên tôi cũng quyết tâm hơn", anh H chia sẻ.
Que test nhanh được thực hiện ngay tại nhà. Vài phút sau, kết quả cho âm tính. Cán bộ trong tổ công tác ghi nhận kết quả, yêu cầu anh H ký cam kết không tái sử dụng ma túy và tiếp tục theo dõi quá trình điều trị.
Rời thôn 10, tổ công tác tiếp tục đến thôn Nhà Máy. Anh H.S.D (SN 1972) cũng có kết quả âm tính sau thời gian điều trị bằng methadone. "Tôi từng nghiện ma túy từ những năm 1990. Giờ nhìn lại thấy mình đã bỏ lỡ quá nhiều thứ", anh D nói.
Tại xã Lao Chải, công việc của các cán bộ chiến sĩ càng khó khăn khi địa bàn rộng, chia cắt, dân cư không tập trung và 94% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo Công an xã Lao Chải, đến trung tuần tháng 8, địa phương đã xét nghiệm 307 lượt đối với 177 người, phát hiện 34 trường hợp dương tính với ma túy. Các trường hợp được xử lý bằng nhiều biện pháp như bắt giữ, khởi tố, lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc và vận động điều trị methadone.
Cùng với đấu tranh, công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng. Hàng chục pano, băng rôn được treo tại khu dân cư, nhà cộng đồng, các tuyến đường liên thôn, trụ sở, cơ quan, đơn vị. Các buổi tuyên truyền trực tiếp cũng được tổ chức tại cơ sở, thu hút hàng nghìn lượt người tham gia.
Đáng chú ý, Lao Chải xây dựng các mô hình "Thắp sáng niềm tin", "QR Bản ta – Quét mã hiểu luật", "Thôn Xéo Dì Hồ A không ma túy" cùng nhiều mô hình về an ninh, trật tự.
Tạo sinh kế sau cai nghiện
Gia đình chị Phạm Thị Hương ở thôn Nà Bay, xã Văn Bàn nhiều năm sống trong căn nhà nhỏ, tuềnh toàng. Tài sản chẳng có gì đáng giá ngoài chiếc giường, vài chiếc bát và những bộ quần áo đã sờn bạc.
Bắt giữ các đối tượng nghiện.
Nguyên nhân của cảnh nghèo túng bắt đầu từ việc người chồng vướng vào ma túy. Ôm đứa con nhỏ trong lòng, chị Hương nghẹn ngào kể, trước khi kết hôn, chị không biết chồng nghiện ma túy. Đến khi phát hiện, chị nhiều lần khuyên nhủ nhưng bất lực. "Có lúc tôi muốn buông xuôi, nhưng nghĩ đến các con, tôi lại cố gắng. Chỉ mong anh ấy từ bỏ được ma túy để làm lại cuộc đời", chị Hương chia sẻ.
Câu chuyện của gia đình chị Hương là một lát cắt trong những hệ lụy dai dẳng mà ma túy để lại. Không chỉ đói nghèo, đổ vỡ gia đình, ma túy còn khiến nhiều người sau cai phải đối mặt với mặc cảm, khó tìm việc làm và nguy cơ tái nghiện.
Bởi vậy, nếu việc bắt giữ, xử lý là bước đầu thì giúp người sau cai nghiện có việc làm, có thu nhập và lấy lại niềm tin của gia đình, cộng đồng mới là bài toán lâu dài.
Theo đó, Lào Cai đặt mục tiêu trong năm 2026 hoàn thành 99/99 xã, phường không ma túy trước tháng 10/2026. Để mục tiêu này đi vào cuộc sống, Lào Cai đang hướng mạnh tới việc hỗ trợ người sau cai có việc làm, thu nhập.
Tại xã Chế Tạo, cách tuyên truyền được điều chỉnh phù hợp với phong tục, tập quán và nhịp sống của đồng bào Mông. Trung tá Mùa A Vàng, Trưởng Công an xã cho biết, ban ngày người dân chủ yếu đi làm nương nên cán bộ, chiến sĩ tranh thủ buổi tối đến từng nhà tuyên truyền, vận động, hướng dẫn các chính sách hỗ trợ cai nghiện, tái hòa nhập.
Tại xã Châu Quế, câu chuyện của anh N.Q.P cho thấy hiệu quả của việc tạo sinh kế. Sau những tháng ngày lầm lỗi trở về địa phương, anh P từng mang nặng mặc cảm, tự ti. Được lực lượng công an động viên, kết nối việc làm, anh trở thành công nhân cầu đường với thu nhập ổn định với gần chục triệu đồng/tháng.
"Trở về hòa nhập với cộng đồng, tôi được công an hỗ trợ giới thiệu việc làm và động viên tinh thần. Nhờ vậy, tôi vượt qua mặc cảm, quyết tâm làm lại cuộc đời", anh P nói.
Công an tỉnh Lào Cai cũng tổng hợp danh sách 60 doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng, cung cấp thông tin về vị trí việc làm, điều kiện tuyển dụng, thu nhập và chế độ để các địa phương kết nối với người lao động.
Đại tá Trần Quốc Huy, Phó Giám đốc Công an tỉnh Lào Cai cho biết, từ ngày 20/3 - 20/7, lực lượng chức năng đã test ma túy đột xuất 38.449 lượt đối tượng, phát hiện 1.016 trường hợp dương tính.
Thời gian tới, Công an tỉnh tiếp tục tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh triển khai các giải pháp hỗ trợ người sau cai, trọng tâm là kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ vay vốn, tạo việc làm ổn định. Đồng thời tăng cường quản lý, kiểm tra, động viên, nắm tình hình để kịp thời hỗ trợ những trường hợp có nguy cơ tái nghiện.