Đại biểu đề nghị hoàn thiện quy định về kiến trúc ven biển, bảo vệ bản sắc văn hóa

Thảo luận về dự án Luật Kiến trúc (sửa đổi), đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện quy định về kiến trúc vùng biển, ven biển, hải đảo; đồng thời giữ quy định về trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc.

Tiếp tục kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, chiều 10/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Tham gia thảo luận, đại biểu Trần Việt Anh (đoàn TP Hà Nội) đánh giá cao hồ sơ trình, báo cáo thẩm tra dự án Luật Kiến trúc (sửa đổi) và cho rằng các tài liệu đã tiếp thu nhiều nội dung của các hội nghề nghiệp và cộng đồng kiến trúc sư Việt Nam. Các kiến nghị của địa phương có đặc trưng kiến trúc, cảnh quan tiêu biểu cũng đã được quan tâm tại báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đã cập nhật nội dung liên quan đến Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, như đơn giản hóa thủ tục hành chính trong cấp chứng chỉ hành nghề.

Để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật, đại biểu đề nghị tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết 20 của Trung ương về xây dựng, phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Đây là sự thay đổi căn bản, đòi hỏi điều chỉnh đồng bộ trong công tác quy hoạch, kiến trúc, xây dựng, quản lý đô thị, nông thôn ven biển.

Đáng lưu ý, trong xu thế 21/34 tỉnh, thành phố có biển đều có nhu cầu vươn ra biển, khi lập, điều chỉnh quy chế quản lý kiến trúc đô thị và nông thôn cần xây dựng một chương riêng hoặc một bộ tiêu chí riêng cho vùng biển, ven biển và hải đảo.

Theo đó, cần xây dựng khung pháp lý đối với không gian kiến trúc ven biển và hải đảo; quy định rõ hành lang bảo vệ bờ biển, khoảng lùi, chiều cao, mật độ xây dựng; bảo đảm tầm nhìn, quyền tiếp cận biển của cộng đồng và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, tránh tư duy phô diễn bê tông sát mép nước.

Về tiêu chuẩn thiết kế thích ứng với biến đổi khí hậu, đại biểu đề nghị yêu cầu công trình ven biển, hải đảo có khả năng chống chịu bão, nước biển dâng, xâm nhập mặn; khuyến khích sử dụng vật liệu chống ăn mòn, công nghệ xanh, năng lượng tái tạo và tái sử dụng nước.

Việc bảo tồn bản sắc kiến trúc vùng biển cần gắn với phát triển đô thị biển xanh, thông minh, hiện đại, giữ gìn các giá trị văn hóa, kiến trúc truyền thống của cộng đồng ven biển. Các công trình kiến trúc trên đảo, quần đảo và vùng biển chiến lược phải tích hợp công năng lưỡng dụng, vừa phục vụ phát triển kinh tế, dân sinh, vừa đáp ứng nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và tìm kiếm cứu nạn trên biển.

"Chúng ta kỳ vọng Luật Kiến trúc trong kỷ nguyên mới sẽ là hành lang pháp lý để tạo ra những kiệt tác cho tương lai", đại biểu Trần Việt Anh nói.

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Văn Tuấn (Bắc Ninh) đề nghị giữ quy định về trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc.

Theo đại biểu, Điều 4 Luật Kiến trúc hiện hành đã xác định nguyên tắc: "Bảo tồn và phát huy các giá trị kiến trúc truyền thống, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa kiến trúc thế giới, xây dựng nền kiến trúc Việt Nam tiên tiến, hiện đại, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc".

Tuy nhiên, đại biểu băn khoăn khi khoản 1 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung, thay thế Điều 5 về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc đã loại bỏ khoản 3 Luật Kiến trúc hiện hành, quy định: "Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc".

Đại biểu Trần Văn Tuấn cho rằng, đây là quy định cần thiết và không nên bỏ, bởi kiến trúc không chỉ là một công trình đẹp mà còn là diện mạo vật chất của đô thị, ký ức của cộng đồng và trong nhiều trường hợp là một phần bản sắc quốc gia.

Thực tế tại một số khu đô thị mới, khu dân cư mới đang xuất hiện tình trạng kiến trúc sao chép, pha tạp, thiếu bản sắc. Có những khu đô thị rất hiện đại nhưng khó nhận ra đang ở Hà Nội, Huế, Đà Nẵng hay địa phương khác.

Đại biểu Trần Văn Tuấn nhấn mạnh, bảo vệ bản sắc không có nghĩa là quay trở lại kiến trúc cổ hay sao chép kiến trúc truyền thống. Việt Nam cần một nền kiến trúc hiện đại, sáng tạo, ứng dụng công nghệ mới, sử dụng vật liệu mới, nhưng phải kế thừa và chuyển hóa các giá trị truyền thống thành ngôn ngữ kiến trúc của thời đại.

"Nói cách khác, chúng ta không nên lựa chọn giữa hiện đại và bản sắc, mục tiêu phải là hiện đại nhưng có bản sắc", đại biểu Trần Văn Tuấn nêu quan điểm, đồng thời đề nghị nghiên cứu bổ sung các quy định cụ thể để trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trở thành yêu cầu thực chất trong quy hoạch, thiết kế, xây dựng và quản lý kiến trúc.