ĐBQH Trần Thị Diệu Thúy thống nhất với định hướng bổ sung người làm việc trên nền tảng số, trong đó có tài xế xe công nghệ, shipper vào diện tham gia BHXH bắt buộc; nghiên cứu cơ chế đóng góp ba bên gồm tài xế, doanh nghiệp nền tảng và Nhà nước.
Tiếp tục chương trình Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, chiều 29/9, tại Nhà Quốc hội, các đại biểu thảo luận về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH). Vấn đề đưa tài xế xe công nghệ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đã được nêu ra.
Đại biểu Quốc hội Trần Thị Diệu Thúy. Ảnh: Media Quốc hội.
Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc tại khoản 6 Điều 2, đại biểu Trần Thị Diệu Thúy, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, thống nhất với định hướng bổ sung người làm việc trên nền tảng số, trong đó có tài xế xe công nghệ, vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đồng thời đề nghị xem xét đưa người làm việc trên nền tảng số là đối tượng điều chỉnh của Bộ Luật Lao động và Luật Việc làm.
Theo đại biểu, đây là nhóm lao động có việc làm và thu nhập thực tế, chịu sự quản lý, điều phối ở mức độ đáng kể của doanh nghiệp nền tảng nhưng chưa được bảo đảm đầy đủ quyền lợi an sinh tương xứng với tính chất và mức độ rủi ro của công việc.
Tuy nhiên, quy định của dự thảo hiện mới mang tính nguyên tắc, chưa xác định rõ tiêu chí nhận diện đối tượng, trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng, căn cứ đóng, phương thức đóng và cơ chế tổ chức thực hiện.
Đại biểu cho rằng, nếu tiếp tục quy định theo hướng người làm việc trên nền tảng số phải có việc làm, thu nhập "ổn định, thường xuyên" thì có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau, đồng thời bỏ sót nhiều người lao động có hoạt động thực tế nhưng thu nhập biến động theo ngày, tháng hoặc mùa vụ.
Vì vậy, bà Thúy đề xuất bổ sung định nghĩa khái niệm "người làm việc trên nền tảng số", cũng như xác định chủ thể có trách nhiệm đóng bảo hiểm (nền tảng hay cá nhân) và mối quan hệ với quy định về quan hệ lao động. Đồng thời bổ sung tiêu chí định lượng của "thu nhập ổn định, thường xuyên" để thuận lợi cho việc thực hiện, tránh sự mơ hồ khi triển khai thực tế cho lực lượng lao động trên nền tảng số.
Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy cũng đề xuất xác định tài xế công nghệ là nhóm đối tượng riêng thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đề nghị Luật xác định tài xế công nghệ - người trực tiếp cung cấp dịch vụ thông qua nền tảng số, chịu sự phân công, điều phối, đánh giá, xếp hạng hoặc kiểm soát bằng thuật toán của doanh nghiệp vận hành nền tảng công nghệ, là một nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Theo đại biểu, do đây là một lực lượng lao động rất lớn (khoảng hơn 700.000 tài xế hoạt động trên nền tảng gọi xe công nghệ và giao hàng lớn) và quy định này góp phần bảo vệ tốt hơn về an sinh xã hội cho một lực lượng lao động rất lớn đang hiện hữu và đóng góp lớn vào nền kinh tế.
Nữ đại biểu cho rằng việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc không nên phụ thuộc hoàn toàn vào việc quan hệ giữa tài xế và doanh nghiệp nền tảng đã được xác định là quan hệ lao động theo hợp đồng lao động hay chưa.
Đồng thời, đề xuất khi tính toán các tiêu chí tham gia bảo hiểm xã hội cho nhóm lao động nền tảng số thì không sử dụng cứng nhắc tiêu chí "thu nhập ổn định, thường xuyên".
Thu nhập của tài xế biến động theo thời gian hoạt động, nhu cầu thị trường, tình trạng sức khỏe, phương tiện và số lượng nền tảng mà tài xế tham gia. Đề nghị thay tiêu chí định tính bằng các tiêu chí có thể xác định, kiểm chứng và tổng hợp, như: số ngày hoặc số giờ hoạt động trên nền tảng; số chuyến xe hoặc giao dịch đã hoàn thành; mức độ quản lý, điều phối và kiểm soát của doanh nghiệp nền tảng.
Cùng với đó, cũng không nên để tài xế tự chịu toàn bộ mức đóng như người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Hiện nay doanh nghiệp nền tảng có quyền quyết định hoặc tác động đáng kể đến giá cước, tỷ lệ chiết khấu, phân bổ chuyến, xếp hạng, cơ chế thưởng - phạt và quyền duy trì tài khoản nên phải có trách nhiệm chia sẻ chi phí an sinh.
Bà Thúy gợi mở có thể nghiên cứu cơ chế đóng góp ba bên gồm tài xế, doanh nghiệp nền tảng và Nhà nước; trong đó Nhà nước có chính sách hỗ trợ đối với tài xế có thu nhập thấp hoặc trong giai đoạn đầu chuyển từ bảo hiểm xã hội tự nguyện sang bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Doanh nghiệp nền tảng có trách nhiệm khấu trừ phần tài xế phải đóng, bổ sung phần thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp và chuyển đầy đủ, đúng thời hạn vào quỹ bảo hiểm xã hội. Đồng thời có cơ chế quản lý tài xế hoạt động trên nhiều nền tảng, bảo đảm quyền lợi phù hợp với rủi ro nghề nghiệp