Đạo diễn Lê Thiện Viễn: “Hẹn em ngày nhật thực” là lựa chọn mạo hiểm

Ra rạp giữa "cơn sóng" phim trăm tỷ, đạo diễn Lê Thiện Viễn chia sẻ, ngay từ đầu anh đã biết "Hẹn em ngày nhật thực" là một lựa chọn mạo hiểm. Đạo diễn cũng bày tỏ bất ngờ khi bộ phim tình cảm được khán giả đón nhận.

Vừa hy vọng, vừa tự nhìn lại

"Hẹn em ngày nhật thực" ra mắt trong bối cảnh thị trường phim Việt khá sôi động, cảm xúc của anh lúc này ra sao?

Trước khi phim ra rạp, tôi và ê kíp rất lo lắng. Tôi biết phim của mình thiên về tình cảm, không phải kiểu phim hành động hay có những yếu tố bùng nổ, nên luôn đặt kỳ vọng ở mức vừa phải. Nhưng sau những ngày đầu ra rạp, tôi rất vui vì không nghĩ phim lại lan tỏa được như vậy. Doanh thu hiện tại của phim ở mức tốt, nhưng để đạt được con số trăm tỷ vẫn là một điều khá khó.

Ngay từ đầu tôi đã biết đây là một lựa chọn khá mạo hiểm. Đề tài phim vốn đã không dễ tiếp cận, nên tôi cũng không chắc khán giả có đón nhận hay không. Vì vậy trong suốt quá trình, tôi luôn phải vừa làm vừa quan sát xem mình đã đi đúng hướng chưa.

Về dàn diễn viên, ngoài những gương mặt quen thuộc, tôi đặt niềm tin những người còn khá mới như Khương Lê.

Thời gian gần đây, có nhiều phim đạt mốc trăm tỷ. Điều đó khiến những người làm phim như tôi có hy vọng. Nhưng tôi cũng hiểu dòng phim của mình không dễ đạt doanh thu lớn, nên lúc nào cũng ở trong trạng thái vừa hy vọng, vừa tự nhìn lại.

Với tâm thế như vậy, chắc hẳn đó là lý do từ phim thứ nhất đến phim thứ hai, anh chỉ cần 2 năm nhưng phải 5 năm sau mới có phim thứ ba?

Sau bộ phim đầu tiên, tôi nhận ra những gì mình làm tốt và chưa tốt. Trong 5 năm qua, tôi dành thời gian để tìm hiểu, bổ sung thêm kỹ năng, chuẩn bị cho mình nền tảng tốt hơn.

Trong đó, tôi đầu tư nhiều nhất cho kịch bản. Một bộ phim hay thì kịch bản là yếu tố quyết định. Phim có thể được bổ trợ bởi các yếu tố khác như diễn viên, hình ảnh, nhưng nếu kịch bản không đủ tốt thì khán giả khó cảm nhận trọn vẹn.

Ngược lại, khi kịch bản đủ chắc, khán giả sẽ bị cuốn vào câu chuyện một cách tự nhiên. Trong kịch bản, tôi tập trung vào câu chuyện và đặc biệt là cảm xúc.

Vì vậy, trong 5 năm đó, ưu tiên lớn nhất của tôi là học và làm kịch bản. Tôi dành rất nhiều thời gian, đến khi cảm thấy kịch bản đã đủ chín và hoàn thiện, tôi mới tự tin để bắt tay thực hiện bộ phim tiếp theo.

Nếu không rực rỡ thì thôi!

Khi tìm ra được công thức làm phim cho mình, anh có muốn định danh bản thân với một thể loại phim?

Ở giai đoạn trước, tôi chủ yếu làm phim hài, romcom. "Hẹn em ngày nhật thực" là một hướng khác, thiên về tình cảm, lãng mạn. Sau 5 năm nhìn lại, tôi nhận ra thể loại này phù hợp với mình.

Với những thể loại khác như kinh dị, hành động dễ tạo hiệu ứng mạnh, dễ khiến khán giả phản ứng ngay, song tôi nghĩ đó không phải thế mạnh của mình.

Chọn làm phim tình cảm, tôi chấp nhận một áp lực rất lớn. Điều tôi luôn nghĩ là phải làm tốt nhất có thể để giữ được niềm tin của khán giả. Tôi muốn khán giả khi nhắc đến mình sẽ nghĩ đến một đạo diễn làm dòng phim này tốt, có thẩm mỹ.

Tương lai thế nào rất khó nói, mình chỉ có thể cố gắng từng ngày. Và sau bộ phim, tôi có thêm niềm tin vào con đường mình đã chọn.

Nhưng nếu con đường ấy "không rực rỡ" thì sao?

Nếu con đường ấy không rực rỡ thì thôi! (cười). Ai cũng cần có mục tiêu để phấn đấu, nhưng nếu không đạt được tôi nghĩ nên chấp nhận một cách nhẹ nhàng. Quan trọng là mình đã cố gắng hay chưa.

Điều đáng sợ không phải là không thành công, mà là mình không thực sự nỗ lực. Nếu đã cố gắng hết sức mà kết quả không như mong muốn, cũng có thể xem đó là điều bình thường.

Đi từng bước, vừa làm vừa học

Khi rẽ hướng từ nhiếp ảnh gia, đạo diễn MV sang đạo diễn phim điện ảnh, anh cũng bắt đầu với tâm thế như vậy?

Công việc nhiếp ảnh là nền tảng lớn cho tôi khi làm phim, giúp tôi tiếp xúc nhiều với khung hình. Làm MV giúp tôi hiểu hơn về nhịp điệu, cảm xúc trong hình ảnh. Tất cả là một quá trình tích lũy.

Nhờ đó, tôi có được vốn sống và kinh nghiệm để bắt đầu làm phim. Nếu không có hành trình này, với một người "tay ngang" như tôi, rất khó để bước vào điện ảnh.

Bước vào địa hạt mới, anh có mang trong mình tâm lý của một "kẻ ngoại đạo"?

Từ khi làm nhiếp ảnh, tôi đã là "ngoại đạo". Tôi học kiến trúc, sau đó đi làm rồi rẽ sang chụp ảnh, hoàn toàn không qua đào tạo bài bản về nhiếp ảnh, chủ yếu dựa vào khả năng và trải nghiệm của mình. May mắn là tôi vẫn gắn bó với nghề này khoảng 20 năm.

Chuyển sang làm phim cũng vậy, tôi chưa từng học qua trường lớp chính quy về đạo diễn. Nhưng những kinh nghiệm tích lũy trong quá trình làm nghề trước đó trở thành nền tảng, giúp tôi rất nhiều.

Đến bây giờ, nếu ai hỏi tôi có phải là "kẻ ngoại đạo" làm phim không, tôi vẫn nghĩ là có.

Tuy nhiên, trong quá trình làm việc, nhiều khi tôi quên mất điều này. Tôi chỉ nghĩ đơn giản là mình đang làm đạo diễn, làm công việc sáng tạo, không đặt nặng chuyện xuất phát điểm mình là ai.

Việc chuyển từ một người làm hình ảnh sang đạo diễn điện ảnh, điều khó nhất với anh là gì?

Ngoài cảm xúc và câu chuyện, kỹ năng làm việc ở hiện trường rất quan trọng. Tôi đi từng bước, vừa làm vừa học.

Tôi quan sát cách các đạo diễn khác làm việc, học hỏi từ nhiều người, đồng thời tham gia các khóa học ngắn về làm phim để bổ sung kiến thức. Mỗi ngày, tôi tích lũy thêm một chút, dần dần hoàn thiện mình hơn.

Có một sự khác biệt nữa là nhiếp ảnh gia sẽ có thu nhập cao và bớt vất vả hơn làm đạo diễn?

Đúng là công việc nhiếp ảnh mang lại thu nhập tốt hơn. Nhưng sau gần 20 năm, tôi muốn thay đổi môi trường. Làm một việc quá lâu đôi khi tôi dễ mất cảm xúc. Khi chuyển sang điện ảnh, tôi thấy cảm hứng được khơi lại.

Suy cho cùng, cả hai đều là kể chuyện bằng hình ảnh. Chụp ảnh là một khung hình tĩnh, còn điện ảnh là hình ảnh chuyển động, nhưng bản chất vẫn là kể một câu chuyện.

Điểm khác biệt lớn nhất là điện ảnh đòi hỏi nhiều hơn về sản xuất và cách vận hành. Cái đẹp trong điện ảnh là cái đẹp động, còn cái đẹp trong nhiếp ảnh cái đẹp tĩnh.

Làm thế nào để anh thay đổi cách tái hiện cái đẹp đó ở hai trạng thái khác nhau?

Tôi làm phim theo bản năng, cảm nhận. Tôi cũng phải cảm ơn nhà sản xuất Lý Thái Thắng - người đồng hành và mở ra dự án này. Anh Thắng có nhiều kinh nghiệm, còn tôi làm theo cảm xúc nhiều hơn. Khi làm việc cùng nhau, anh Thắng cho tôi không gian sáng tạo, nhưng cũng giữ tôi trong khuôn khổ cần thiết.

Những vấn đề về chuyên môn, kỹ thuật hay cách vận hành của một đạo diễn, anh Thắng là người điều chỉnh và định hướng. Có lúc tôi "bay" quá, anh sẽ kéo lại để mọi thứ đi đúng hướng.

Tôi học được rất nhiều từ anh. Đó cũng là nền tảng để sau này, nếu không có anh bên cạnh, tôi vẫn có thể tự làm tốt công việc của mình.

Cảm ơn anh!