Đào tạo gắn với nghiên cứu, Trường ĐH Xây dựng Hà Nội từng bước làm chủ công nghệ
Từ vật liệu mới, công trình biển đến công nghệ môi trường và chuyển đổi số, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội ghi dấu nhiều thành tựu nghiên cứu có giá trị thực tiễn, đóng góp cho ngành Xây dựng trong suốt 60 năm xây dựng và phát triển.
Gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học
Trong 60 năm xây dựng và phát triển, trường Đại học Xây dựng Hà Nội (HUCE) luôn gắn hoạt động đào tạo với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhiều công trình nghiên cứu được cụ thể hoá bằng sản phẩm cụ thể.
Trường Đại học Xây dựng Hà Nội hiện có 49 ngành đào tạo trình độ đại học, cùng 5 chương trình đào tạo chất lượng cao, tiên tiến và 8 chương trình hợp tác quốc tế.
Thành lập năm 1966, trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, các thế hệ cán bộ, giảng viên Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã sớm tham gia nghiên cứu, giải quyết những vấn đề kỹ thuật phục vụ công cuộc kiến thiết đất nước.
Những dấu ấn ban đầu có thể kể đến nhà lắp ghép tấm lớn năm 1970, cầu dây cáp Trường Sơn, cầu Đakrông, bơm cột nước thấp Cầu Đào và gạch không nung.
Từ năm 1986 đến 2006, hoạt động nghiên cứu từng bước phát triển theo hướng chuyên sâu, ứng dụng. Năm 2006, nhà trường được trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, ghi nhận những đóng góp trong đào tạo và nghiên cứu khoa học.
Giai đoạn 2006-2026 đánh dấu bước phát triển mới với việc mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường nghiên cứu ứng dụng và đổi mới sáng tạo.
Nổi bật là việc thành lập Công ty CP Đầu tư và Phát triển Công nghệ Đại học Xây dựng (NUCETECH) năm 2010; triển khai chương trình SATREPS (Chương trình hợp tác nghiên cứu khoa học và công nghệ vì sự phát triển bền vững) với Nhật Bản năm 2017; tổ chức cuộc thi ý tưởng sáng tạo và khởi nghiệp sinh viên (HUCE-InTech) lần đầu năm 2021.
Những hoạt động này góp phần củng cố năng lực nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển các ý tưởng sáng tạo trong nhà trường. Từ nền tảng đó, nhiều hướng nghiên cứu của trường đã phát triển thành sản phẩm, giải pháp có khả năng ứng dụng trong các lĩnh vực vật liệu, kết cấu, công trình biển, môi trường, kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật.
Giải quyết các vấn đề thực tiễn
Trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, công nghệ bê tông tính năng siêu cao (UHPC) là một trong những kết quả nghiên cứu nổi bật. Công nghệ này đã được ứng dụng trong các công trình cầu dân sinh, tiêu biểu như cầu An Thượng.
Bên cạnh đó, trường phát triển bê tông cát biển sử dụng thanh polyme cốt sợi thủy tinh (GFRP), bê tông nhẹ sử dụng EPS tái chế, hạt vi cầu rỗng và nano silica; nghiên cứu sử dụng tro bay, xỉ nhiệt điện và cát nhiễm mặn trong vật liệu, nền đường.
Các nghiên cứu về bê tông rỗng thấm nước, trữ nước đô thị, tái chế chất thải rắn xây dựng và gia cường kết cấu bằng vật liệu tiên tiến góp phần tìm kiếm giải pháp tiết kiệm tài nguyên, nâng cao hiệu quả khai thác vật liệu và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Nhà nhân ái xây dựng từ gạch đất không nung, tận dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ, dành cho đồng bào dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc do trường Đại học Xây dựng Hà Nội nghiên cứu, chuyển giao và hỗ trợ.
Ở lĩnh vực công trình biển, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội có quá trình nghiên cứu và đóng góp liên tục. Các nhà khoa học tham gia thiết kế, thi công những ngọn hải đăng tại các đảo Trường Sa, Nam Yết, Sơn Ca, Sinh Tồn; gia cố 15 công trình DK1 thế hệ thứ nhất và 15 công trình thế hệ thứ hai dạng bán trọng lực.
Đây là những kết quả thể hiện năng lực nghiên cứu, giải quyết các bài toán kỹ thuật trong điều kiện đặc thù trên biển, phục vụ nhiệm vụ phát triển hạ tầng biển đảo.
Trong lĩnh vực môi trường và cấp thoát nước, mô hình hồ sinh học kiểm soát sự cố nước thải công nghiệp là thành tựu đáng chú ý, được áp dụng tại hơn 100 khu công nghiệp và đạt Giải thưởng Môi trường Việt Nam năm 2019.
Cùng với đó là các nghiên cứu xử lý nước thải phân tán, công nghệ AnMBR xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp, cấp nước thông minh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị DIVION lọc nước mặn.
Các nghiên cứu kiến trúc, quy hoạch cũng tạo dấu ấn bằng những đóng góp cụ thể cho cộng đồng, như cụm công trình 5 làng của KTS Hoàng Thúc Hào đạt Giải thưởng UIA năm 2023. Nhà trường còn tham gia thiết kế điểm trường vùng cao, Cung Thiếu nhi Hà Nội và tái thiết Làng Nủ, Nậm Tông (Lào Cai) sau bão Yagi năm 2024.
Đội ngũ chuyên gia Trường Đại học Xây dựng Hà Nội còn tham gia tư vấn, thẩm định nhiều dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia như cao tốc Bắc - Nam, đường sắt tốc độ cao, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng Lạch Huyện, hầm Hải Vân - Đèo Cả và các tuyến đường sắt đô thị. Qua đó, năng lực chuyên môn và kết quả nghiên cứu của nhà trường được phát huy trong quá trình triển khai các dự án quan trọng của đất nước.
Hướng tới đại học nghiên cứu mạnh, làm chủ công nghệ cốt lõi
Cùng với các thành tựu ứng dụng, quy mô và chất lượng nghiên cứu khoa học của HUCE không ngừng được nâng lên. Giai đoạn 2016-2025, tổng kinh phí nghiên cứu khoa học của trường đạt 364,6 tỷ đồng, tăng 3,7 lần so với giai đoạn 2006-2015. Trong 10 năm gần nhất, trường thực hiện 44 đề tài cấp Nhà nước, 311 đề tài cấp Bộ và 1.447 đề tài cấp trường.
Giai đoạn 2020-2025, các nhà khoa học của trường có 33 bằng sáng chế và giải pháp hữu ích. Riêng năm 2025, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội có 236 bài báo quốc tế, với 5.445 lượt trích dẫn tính đến tháng 10/2025.
Hợp tác nghiên cứu với Nhật Bản, Bỉ, Đức, Anh và các đối tác quốc tế khác, góp phần mở rộng môi trường nghiên cứu, tiếp cận công nghệ mới và nâng cao năng lực chuyên môn.
Triển lãm thành tựu Khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo nhân dịp kỷ niệm 70 năm đào tạo và 60 năm thành lập là dịp để nhìn lại những thành tựu nổi bật, chia sẻ các kết quả nghiên cứu mới trong hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của Nhà trường.
Hoạt động nghiên cứu khoa học được thúc đẩy từ giảng viên đến sinh viên. Giai đoạn 2016–2025, sinh viên nhà trường đạt nhiều giải thưởng cấp Bộ. Năm 2025, đề tài "Nghiên cứu tác động của lũ bùn đất tới kết cấu tường chắn" đạt Giải Nhất toàn quốc về nghiên cứu khoa học sinh viên. Hệ thống HUCE-InTech thu hút 95 dự án, trong đó có 30 dự án đạt giải, tạo môi trường phát triển các ý tưởng sáng tạo và nghiên cứu ứng dụng.
Nhà trường cũng đẩy mạnh mô hình liên kết ba nhà: Nhà trường - Nhà nước - doanh nghiệp, thông qua hợp tác chiến lược với nhiều địa phương như Hà Nội, Thái Nguyên, Quảng Trị, Hà Tĩnh, Quảng Ninh, Hải Phòng, Lào Cai, Nghệ An và các doanh nghiệp, tập đoàn như EVN, PTSC, Viettel Construction. Đây là nền tảng tăng cường kết nối giữa nghiên cứu, đào tạo với nhu cầu thực tiễn, thúc đẩy chuyển giao và thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ.
GS.TS Nguyễn Hoàng Giang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho biết, bám sát định hướng tại Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 71 của Chính phủ, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã xây dựng các định hướng nghiên cứu chiến lược, tập trung phát triển năng lực nghiên cứu cốt lõi và những lĩnh vực trọng tâm.
Trên cơ sở đó, nhà trường thúc đẩy hình thành và phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, nhóm nghiên cứu tiềm năng, đồng thời định hướng hoạt động của các viện nghiên cứu và các khoa theo chiến lược chung.
Nhà trường cũng dành nguồn kinh phí để hỗ trợ các nhóm xây dựng, triển khai chương trình nghiên cứu; chú trọng mở rộng hợp tác quốc tế và tăng cường liên kết theo mô hình ba nhà.
Thông qua hợp tác, trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm với các đối tác quốc tế, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội hướng tới nâng cao năng lực nghiên cứu, từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi, qua đó thực hiện hiệu quả chiến lược phát triển khoa học công nghệ của nhà trường, phù hợp với định hướng chung của Chính phủ.
Thời gian tới, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội định hướng phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu, tăng cường năng lực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức.
Trường Đại học Xây dựng Hà Nội định hướng tập trung vào các lĩnh vực công nghệ số như AI, bản sao số, Internet vạn vật (IoT); robot trong xây dựng; năng lượng và vật liệu tiên tiến, công nghệ thu giữ carbon; công trình biển, năng lượng ngoài khơi và đường sắt tốc độ cao.
Đến năm 2030, trường đặt mục tiêu phát triển thành đại học nghiên cứu mạnh, hình thành một trung tâm xuất sắc về vật liệu mới và công nghệ xây dựng; đưa Tạp chí Khoa học và Công nghệ Xây dựng vào hệ thống WoS/Scopus; vận hành Quỹ phát triển khoa học công nghệ và đẩy mạnh thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu.
Với vị thế thuộc nhóm 5 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm về kỹ thuật và công nghệ theo Quyết định số 452/QĐ-TTg, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội có nền tảng để tiếp tục phát huy vai trò trong hệ sinh thái khoa học công nghệ ngành Xây dựng.
"Những thành tựu được ghi nhận trong năm 2026, đúng dịp kỷ niệm 60 năm thành lập, không chỉ phản ánh kết quả nghiên cứu của các thế hệ nhà khoa học mà còn mở ra chặng đường phát triển mới, trong đó đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ tiếp tục là động lực đóng góp cho sự phát triển của ngành", GS.TS Nguyễn Hoàng Giang khẳng định.
