Đấu giá đất phải đặt cọc từ 20% - 50% giá khởi điểm
Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 20/11 quy định: Đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở cho cá nhân theo quy định của pháp luật về đất đai thì tiền đặt trước tối thiểu là từ 20%-50% giá khởi điểm.
Sáng 20/11, tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ hai, với 485/485 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Các đại biểu tham dự phiên họp và biểu quyết thông qua các luật sáng 20/11. Ảnh: Media Quốc hội.
Tiếp đó, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) với 475/482 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027. Riêng quy định tại khoản 1 Điều 64 của Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 15/1/2027.
Trước khi bấm nút thông qua, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thay mặt Chính phủ, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Về tiền đặt trước (Điều 35), có ý kiến đề nghị bổ sung số liệu về bỏ cọc, đánh giá tác động của mức tiền đặt trước 20%-50%, vì mức cao có thể hạn chế người có nhu cầu thực sự. Tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu, dự thảo Luật đã bổ sung khoản 10 Điều 35 giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định, bảo đảm phù hợp với tính chất từng loại tài sản, điều kiện thực tiễn tại từng địa phương, không tạo rào cản bất hợp lý về tiền đặt trước đối với người tham gia đấu giá.
Qua thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố (thường xuyên có hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất ở) cho thấy các quy định về tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP đã bước đầu phát huy tác dụng; số người trúng đấu giá bỏ cọc đã giảm đáng kể. Riêng tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả do không nộp tiền giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống 82 trường hợp trong 9 tháng năm 2026; trong khi số thửa, lô đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889 thửa đất, lô đất. Tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả giảm từ 35 xuống 11.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội.
Vì vậy, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân nhằm khắc phục tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản.
Theo Điều 39 Luật Đấu giá tài sản năm 2016 (sửa đổi, bổ sung năm 2024) quy định, đối với trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân, tiền đặt trước tham gia đấu giá tối thiểu là 5% và tối đa là 20% giá khởi điểm.
Về người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm (khoản 3 Điều 36), có ý kiến đề nghị không quy định nội dung này vì chưa đúng bản chất cạnh tranh về giá, chưa bảo đảm quyền không trả giá; đề nghị giải trình khả năng phòng ngừa thông đồng của cơ chế bốc thăm.
Theo Chính phủ, người tham dự phiên đấu giá đã tự nguyện đăng ký, biết trước giá khởi điểm và Quy chế cuộc đấu giá, nộp tiền đặt trước và quyết định tham dự phiên đấu giá; do đó, việc coi sự tham gia của họ là chấp nhận mức giá tối thiểu đã công khai là gắn quyền với trách nhiệm, không phải áp đặt mức giá chưa biết trước. Quy định này nhằm ngăn ngừa tình trạng thông đồng trong đấu giá tài sản như trong thực tiễn đã xảy ra (nhiều người đăng ký tham dự nhưng đồng loạt không trả giá) để làm cho cuộc đấu giá không thành, gây tốn kém chi phí, kéo dài xử lý tài sản và tạo điều kiện dìm giá.
Dự thảo Luật kế thừa quy định hiện hành không quy định buộc trả cao hơn giá khởi điểm; quyền quyết định giá cạnh tranh vẫn thuộc về người tham gia. Khi nhiều người cùng chấp nhận giá khởi điểm mà không có ai trả giá cao hơn thì bốc thăm là phương thức khách quan, công khai, bình đẳng, tránh việc tùy nghi chọn người trúng.
Dự thảo Luật quy định trường hợp tất cả người tham dự phiên đấu giá từ chối bốc thăm thì đấu giá không thành (điểm c khoản 1 Điều 41); người từ chối bốc thăm được coi là rút lại giá đã trả và xử lý tiền đặt trước theo quy định. Việc bốc thăm được thực hiện dưới sự giám sát của người có tài sản đấu giá (khoản 3 Điều 36). Do đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội cho giữ quy định này.

Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) với 475/482 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành. Ảnh: Media Quốc hội.
Về các biện pháp cấm tham gia đấu giá (Điều 58), có ý kiến đề nghị bổ sung biện pháp cấm tham gia đấu giá đối với người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán, bỏ cọc và mở rộng phạm vi đối với tài sản công, tài sản khác.
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, bên cạnh trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá, khoản 3 Điều 58 của dự thảo Luật đã bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá (gồm: từ chối kết quả trúng đấu giá và từ chối ký biên bản đấu giá) nhằm xử lý đầy đủ vi phạm phát sinh ở các giai đoạn, tăng tính răn đe, phòng ngừa việc trả giá cao bất thường, sau đó từ chối kết quả đấu giá thành công để trục lợi. Đây là biện pháp được nghiên cứu, tổng kết từ thực tiễn và kết quả tích cực trong việc thực hiện Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ.
Về đấu giá trực tuyến và Hệ thống đấu giá trực tuyến (khoản 5, khoản 7 Điều 37), có ý kiến đề nghị cân nhắc ngưỡng giá khởi điểm 200 triệu đồng đối với một số tài sản công bắt buộc đấu giá trực tuyến, giao Chính phủ quy định để linh hoạt điều chỉnh; đồng thời làm rõ khả năng đáp ứng của hệ thống, xử lý sự cố, bảo toàn dữ liệu và quyền lợi của người tham gia không có lỗi.
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, khoản 5 Điều 37 dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng không quy định cố định ngưỡng 200 triệu đồng trong Luật mà giao Chính phủ quy định mức giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm của tài sản thuộc diện bắt buộc đấu giá trực tuyến qua Hệ thống đấu giá trực tuyến, bảo đảm phù hợp với điều kiện hạ tầng và thực tiễn.
Dự thảo Nghị định đã quy định trách nhiệm của tổ chức vận hành về an toàn thông tin, quản lý dữ liệu, ghi nhận hoạt động đấu giá và xử lý sự cố kỹ thuật, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia.