Nếu chỉ quy định thời hạn cấm tham gia đấu giá tối thiểu 6 tháng, tối đa 5 năm thì chưa đủ sức răn đe, đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị nâng mức cấm tối thiểu lên 1-2 năm đối với trường hợp trúng đấu giá nhưng bỏ cọc.
Chiều 3/11, thảo luận ở hội trường về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm đến những quy định về xử lý đối với hành vi đấu giá rồi bỏ cọc cũng như quy định tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất.
Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi phát biểu chiều 3/11. Ảnh: Media Quốc hội.
Góp ý về tiền đặt trước và xử lý hành vi bỏ cọc (quy định tại Điều 35 và Điều 58), đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) nêu thực tiễn đã xuất hiện tình trạng người tham gia trả giá rất cao, tạo mặt bằng giá bất thường, nhưng sau đó không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, chấp nhận mất tiền đặt cọc. Hành vi này không chỉ làm thất bại cuộc đấu giá mà còn gây xáo trộn thị trường, ảnh hưởng đến tiến độ khai thác tài sản và quyền lợi của Nhà nước cũng như người dân.
Dự thảo quy định tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân là từ 20% đến 50% giá khởi điểm (trong khi luật hiện hành quy định mức chung từ 5% đến 20%). Đồng thời, bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với một số trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy kết quả đấu giá.
Dù đồng tình với định hướng tăng cường trách nhiệm của người tham gia đấu giá, tuy nhiên đại biểu Yến Nhi đề nghị cần cân nhắc tính hợp lý của quy định tiền đặt trước.
Theo đại biểu, tăng tiền đặt trước chưa chắc đã ngăn chặn được đúng đối tượng có ý định thao túng giá. Người có tiềm lực tài chính và chủ đích đầu cơ vẫn có thể chấp nhận mức đặt trước cao, trong khi người dân có nhu cầu mua đất ở thực sự (nhất là người có thu nhập trung bình) lại gặp khó khăn khi phải chuẩn bị trước một khoản tiền lớn.
"Nếu quy định mức đặt trước quá cao và áp dụng thiếu phân loại, có thể vô tình hạn chế người có nhu cầu thực sự, làm giảm số lượng người tham gia và thu hẹp tính cạnh tranh của cuộc đấu giá", đại biểu nêu.
Vì vậy, đại biểu Yến Nhi đề nghị nghiên cứu xác định mức tiền đặt trước theo tính chất, quy mô, giá trị tài sản và mức độ rủi ro của từng cuộc đấu giá. Không nên áp dụng máy móc một mức cao cho mọi trường hợp. Đồng thời, cần kết hợp các biện pháp kiểm soát hành vi thông đồng, thao túng giá và theo dõi lịch sử vi phạm của người tham gia.
Đối với chế tài tại Điều 58 (cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm), đại biểu cho rằng cần quy định rõ hơn căn cứ xác định thời hạn cấm. Không thể chỉ căn cứ vào hậu quả không thanh toán, mà phải xem xét nguyên nhân, mức độ cố ý, thiệt hại gây ra, dấu hiệu thông đồng và tình tiết tái phạm.
Khẳng định đồng tình cần phải có chế tài đủ mạnh đối với người trúng đấu giá cố tình không thực hiện nghĩa vụ thanh toán làm ảnh hưởng đến hiệu quả cuộc đấu giá. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng khoảng thời gian cấm từ 6 tháng đến 5 năm là tương đối rộng. Nếu không có tiêu chí phân định cụ thể sẽ rất dễ dẫn đến áp dụng thiếu thống nhất giữa các địa phương và các trường hợp vi phạm.
Bà cũng đề nghị cần phân biệt người cố tình trả giá cao bất thường để thao túng kết quả rồi bỏ cọc với người trúng đấu giá không thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ do sự kiện bất khả kháng hoặc nguyên nhân khách quan chính đáng.
"Hai trường hợp này có bản chất và mức độ lỗi khác nhau, không thể áp dụng chế tài như nhau", đại biểu Yến Nhi nói và đề nghị Điều 58 cần có tiêu chí phân hóa mức độ vi phạm, quy định rõ thẩm quyền, trình tự xem xét và cơ chế để người bị áp dụng chế tài được giải trình, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Phát biểu chiều 3/11 về Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), đại biểu Phạm Văn Hòa đề xuất cấm tham gia đấu giá đất ít nhất từ 1-2 năm nếu trúng đấu giá rồi bỏ cọc. Ảnh: Media Quốc hội.
Cũng quan tâm đến vấn đề đấu giá, bỏ cọc, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cũng khẳng định thời gian qua đã có những trường hợp người trúng đấu giá rồi bỏ cọc. Dù số lượng này không nhiều, nhưng ông Hòa cho rằng những trường hợp đấu giá rồi bỏ cọc gây tai tiếng cho trung tâm đấu giá và địa phương là rất lớn. Cho nên quy định chế tài cụ thể đối với các trường hợp này là cần thiết.
Tuy nhiên, ông đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu kỹ, vì mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân có thể lên tới 50% giá khởi điểm là quá cao.
Ví dụ, tài sản trị giá 10 tỷ đồng, nếu chủ tài sản bắt buộc đặt tối đa 50% thì người tham gia phải đặt cọc tới 5 tỷ đồng. "Như vậy rất khó khăn cho những người có khó khăn về tài chính nhưng có nhu cầu tham gia đấu giá thực sự", ông Hòa nói và nhận định nếu quy định mức khung quá cao như thế sẽ rất hạn chế đối tượng tham gia đấu giá.
"Hạn chế tham gia đấu giá có thể dẫn đến tiêu cực, dễ thông đồng với nhau. Trong khi mục tiêu là mở rộng nhiều đối tượng tham gia đấu giá, cạnh tranh lành mạnh để thu ngân sách tốt nhất", đại biểu nêu và đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu lại sao cho phù hợp để bảo đảm hiệu quả, thu hút được nhiều người đấu giá.
Về xử lý vi phạm đối với người bỏ cọc khi trúng đấu giá, đại biểu Phạm Văn Hòa thống nhất việc phạt cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với người vi phạm.
Tuy nhiên, ông nhìn nhận mức phạt tối thiểu cấm tham gia đấu giá 6 tháng là quá thấp, trong khi mức tối đa là 5 năm. "Đề nghị nâng mức tối thiểu lên 1 năm hoặc 2 năm, còn mức tối đa là 5 năm. Đã vi phạm mà chỉ cấm 6 tháng, thì vừa mới vi phạm xong, vài tháng sau họ lại tiếp tục được tham gia đấu giá. Như vậy không đủ sức răn đe, phòng ngừa đối với những đối tượng vi phạm trong hoạt động đấu giá tài sản", đại biểu Hòa đề nghị.
Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh phát biểu. Ảnh: Media Quốc hội.
Còn đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, đề nghị cân nhắc xác định đấu giá không phải là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Theo đại biểu, hoạt động đấu giá tài sản được điều chỉnh bởi quy định pháp luật riêng có tính đặc thù. Từ năm 2017, hoạt động đấu giá được thực hiện theo Luật Đấu giá tài sản. Về chủ thể hành nghề, đấu giá viên phải đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn và phải có chứng chỉ hành nghề đấu giá. Mỗi đấu giá viên chỉ được hành nghề tại một tổ chức hành nghề đấu giá…
Cùng với đó, phần lớn tài sản đấu giá quy định tại khoản 1 Điều 5 của dự thảo đều là tài sản có tính đặc thù như: tài sản công, quyền sử dụng rừng, quyền sử dụng tần số vô tuyến điện, tên miền/mã số viễn thông, quyền khai thác khoáng sản, tài sản thi hành án, tài sản bảo đảm xử lý nợ xấu... Do đó, cần quản lý theo hướng tiền kiểm chặt chẽ ngay từ đầu vào, tránh nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước.
Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cũng nhấn mạnh, kết quả của phiên đấu giá có giá trị pháp lý làm căn cứ trực tiếp để chuyển quyền sở hữu tài sản, đăng ký biến động đất đai và chấm dứt quyền tài sản của cá nhân, tổ chức.
Từ các phân tích trên, đại biểu Hạnh đề nghị cân nhắc xác định đấu giá là ngành nghề kinh doanh có điều kiện để tránh phát sinh những bất cập. Trường hợp vẫn giữ nguyên như dự thảo, kiến nghị cơ quan soạn thảo khi xây dựng nghị định hướng dẫn cần quy định chặt chẽ nội dung quản lý nhà nước; phân định rõ ràng trách nhiệm của các cơ quan trong quản lý hoạt động đấu giá (nơi tổ chức hành nghề có trụ sở, nơi có tài sản bán đấu giá hay nơi tổ chức phiên đấu giá).