Thảo luận về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện nhiều quy định nhằm bảo đảm tính đồng bộ, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa.
Chiều 13/11, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thuỷ Việt Nam (sửa đổi).
Theo đại biểu Vũ Huy Khánh (Đoàn TP.HCM) cho rằng việc hợp nhất hai đạo luật về hàng hải và giao thông đường thủy nội địa là cần thiết, phù hợp với phạm vi điều chỉnh rộng và đặc thù của lĩnh vực này. Việc lấy ý kiến tại kỳ họp này, xem xét thông qua tại kỳ họp sau là phù hợp.
Đại biểu Vũ Huy Khánh. Ảnh: Vân Anh.
Theo đại biểu, Việt Nam có hệ thống sông ngòi phong phú từ Bắc vào Nam nhưng năng lực vận tải đường thủy nội địa còn hạn chế, khiến áp lực lên vận tải đường bộ rất lớn. Trong khi đó, đầu tư hạ tầng đường bộ đòi hỏi nguồn lực lớn, khó đáp ứng yêu cầu nếu tốc độ tăng trưởng vận tải tiếp tục tăng. Vì vậy, tăng cường năng lực vận tải đường thủy, trong đó có đường thủy nội địa, là định hướng cần thiết.
Từ thực tế này, đại biểu cho rằng, dự thảo Bộ luật cần quan tâm tương xứng hơn đến lĩnh vực đường thủy nội địa.
Đại biểu cũng cho biết, luật hiện hành có quy định giải thích khái niệm "hoạt động đường thủy", nhưng Điều 2 dự thảo về giải thích từ ngữ chưa đề cập khái niệm này và "tham gia hoạt động đường thủy".
Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung hai khái niệm trên tại Điều 2, trong đó làm rõ các hoạt động cơ bản như di chuyển, neo đậu của phương tiện và con người trên tuyến đường thủy nội địa, vùng nước đường thủy nội địa, luồng hàng hải và vùng nước cảng biển, gắn với yêu cầu tuân thủ các nguyên tắc an toàn. Đây là cơ sở pháp lý cần thiết để điều chỉnh hoạt động đường thủy, đặc biệt là đường thủy nội địa.
Cùng với đó, cần bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với phương tiện thủy nội địa. Thực tế, tại một số đoạn tuyến, khu vực cửa sông, vùng nước cảng và cả vùng biển ven bờ, phương tiện thủy nội địa vẫn hoạt động chung luồng tuyến với phương tiện hàng hải, trong khi tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng có sự khác biệt.
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung. Ảnh: Vân Anh.
Cùng góp ý, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (TP.HCM) tập trung vào việc hoàn thiện các khái niệm, nguyên tắc hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa, quy định bảo vệ môi trường và các hành vi bị nghiêm cấm.
Về giải thích từ ngữ, đại biểu cho rằng, một số khái niệm cần được quy định chặt chẽ hơn như khái niệm "tàu thuyền" bao gồm tàu biển, tàu sông, tàu quân sự, tàu cá, thủy phi cơ, ụ nổi, bè nổi và các cấu trúc nổi khác. Theo đại biểu, cụm từ "các cấu trúc nổi khác" có phạm vi quá rộng, có thể đưa cả những công trình, thiết bị không có chức năng giao thông vào cùng chế độ quản lý của Bộ luật.
Quang cảnh thảo luận tại Tổ 2 Đoàn TP.HCM. Ảnh: Vân Anh.
Về nguyên tắc hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa, đại biểu đánh giá, Điều 5 đã đề cập các yêu cầu về an toàn, an ninh, môi trường, phối hợp và sử dụng không gian biển, nhưng chưa thể hiện rõ nguyên tắc bảo vệ quyền tiếp cận giao thông thủy của người dân, bảo đảm sinh kế, đi lại, neo đậu và hoạt động hợp pháp của cộng đồng ven sông, ven biển.
Đại biểu Trung đề nghị bổ sung quy định yêu cầu các hoạt động đầu tư, khai thác hoặc hạn chế luồng phải bảo đảm an toàn giao thông, duy trì khả năng tiếp cận hợp lý của người dân, doanh nghiệp; công khai phạm vi, thời gian hạn chế và phương án thay thế; đồng thời đánh giá tác động đến sinh kế, môi trường và kết nối giao thông địa phương. Quy định này cần áp dụng đối với cả hạ tầng hàng hải và đường thủy nội địa.
Đối với bảo vệ môi trường, đại biểu cho rằng, Điều 7 còn nhiều nội dung dừng ở nguyên tắc, giao Chính phủ quy định. Các thuật ngữ như "cảng xanh", "tàu xanh", "công nghệ xanh", "chuyển đổi xanh" chưa gắn với tiêu chí đo lường, cơ quan xác nhận và phương pháp kiểm chứng, có thể dẫn đến cách đánh giá khác nhau giữa các dự án, thậm chí tạo cơ sở hưởng ưu đãi khi chưa chứng minh được mức giảm phát thải.
Vì vậy, đại biểu đề nghị luật quy định các nguyên tắc tối thiểu về tiêu chí đánh giá, trách nhiệm của chủ tàu, cảng, cơ chế báo cáo sự cố, lưu giữ chứng từ bàn giao chất thải và trách nhiệm khắc phục, bồi thường.