Dẫn chứng việc lái xe gắn máy vượt đèn đỏ bị phạt 4-6 triệu đồng, nếu là ô tô bị phạt 18-20 triệu đồng, đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn Quảng Trị) nhận định mức phạt vi phạm giao thông hiện hành là cao so với thu nhập của người dân.
Chiều 26/10, Quốc hội thảo luận ở Tổ về các dự án: Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi); Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử.
Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn Quảng Trị). Ảnh: Media Quốc hội.
Góp ý về Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn Quảng Trị) nhận định mức phạt giao thông hiện hành theo Nghị định số 168 (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 238/2026) là cao so với thu nhập của người dân.
Đại biểu dẫn chứng việc không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu, xe mô tô, xe gắn máy bị phạt 4-6 triệu đồng (trước đây là từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng); ô tô 18-20 triệu đồng.
Trong khi đó, năm 2025, GDP bình quân đầu người đạt 125,5 triệu đồng (khoảng 10,5 triệu đồng/tháng); thu nhập bình quân đầu người khoảng 6 triệu đồng/tháng, khu vực nông thôn gần 5,2 triệu đồng, nhóm 20% thu nhập thấp nhất khoảng 2,1 triệu đồng; thu nhập bình quân của người lao động 8,4 triệu đồng/tháng, 9 tháng năm 2026 là 9,1 triệu đồng.
"Như vậy, một lần vượt đèn đỏ bằng xe máy hiện tương đương khoảng 83% thu nhập bình quân đầu người một tháng và gấp hơn 2 lần thu nhập một tháng của nhóm 20% dân số thu nhập thấp nhất", ông Vũ nêu.
Khi tiền phạt vượt khả năng chi trả, đại biểu Vũ chỉ ra một thực trạng, đó là quyết định xử phạt có thể không được thi hành. Đại biểu dẫn chứng số liệu ở Đà Nẵng có 10.909 phương tiện quá hạn tạm giữ không có người nhận (từ 1/7/2025 - 30/9/2026).
Khẳng định mức phạt hiện hành đã phát huy hiệu quả răn đe, tai nạn giao thông cũng giảm trên cả 3 tiêu chí, đại biểu Vũ nhìn nhận việc mở rộng phạm vi áp dụng mức phạt tiền gấp đôi chưa có căn cứ thực tiễn và chưa bảo đảm tính khả thi. Đại biểu khuyến nghị, quy định xử phạt cần gắn với điều kiện thu nhập, khả năng thi hành của người dân.
Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) phát biểu.
Theo đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng), muốn đất nước phát triển, xã hội có kỷ cương thì pháp luật phải được thượng tôn, mọi hành vi vi phạm đều phải được xử lý công bằng, nghiêm minh.
Nhưng quan trọng là xử phạt thế nào để người dân thấy thấu tình, đạt lý; người vi phạm phải chịu trách nhiệm nhưng vẫn có cơ hội khắc phục, sửa sai; làm sao giữ được kỷ cương, pháp luật được thực thi nghiêm túc mà người dân vẫn yên tâm làm ăn, sinh sống.
Từ suy nghĩ đó, với biện pháp cưỡng chế ngừng cung cấp điện, nước, Internet, đại biểu Tiến chia sẻ, có những trường hợp đã bị xử phạt, bị đình chỉ hoạt động nhưng vẫn cố tình không chấp hành. Nếu thiếu công cụ cưỡng chế đủ mạnh, pháp luật sẽ khó đi vào cuộc sống.
Nhưng theo đại biểu, điện, nước, Internet không còn là những tiện ích có cũng được, không có cũng được, mà là sinh hoạt thiết yếu, công cụ lao động, kế sinh nhai của nhiều người trong xã hội ngày nay. "Cơ sở kinh doanh vi phạm, nếu ngừng cung cấp điện, nước mà ảnh hưởng đến những hộ dân dùng chung hệ thống thì sao? Liệu vì một người làm sai có nên để những người không có lỗi cũng phải chịu thiệt?", ông Tiến nêu.
Đại biểu Tiến đánh giá, so với trước đây, dự thảo Luật mới đã bổ sung nguyên tắc chỉ áp dụng khi không còn biện pháp cưỡng chế khác phù hợp, đồng thời giới hạn phạm vi tác động để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người liên quan.
"Tuy nhiên, nguyên tắc đúng phải đi cùng cách thực hiện rõ ràng. Ai có trách nhiệm xác minh việc dùng chung dịch vụ? Những trường hợp nào cần được loại trừ? Nếu gây thiệt hại cho người không vi phạm thì cơ chế khắc phục, bồi thường được thực hiện ra sao?", đại biểu đặt vấn đề và đề nghị tiếp tục đánh giá tác động để quy định rõ ngay trong Luật.
Với quy định nâng mức phạt tiền tối đa, hiện dự thảo đề xuất nâng mức trần phạt tiền cao nhất trong xử lý vi phạm hành chính từ 1 tỷ lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, tức tăng 50% so với quy định hiện hành.
Đại biểu Tiến cho rằng, với những hành vi cố tình vi phạm, thu lợi bất chính, gây hậu quả nghiêm trọng thì phải xử lý nghiêm. Ngược lại, cũng cần nhìn vào thực tế, nhiều người dân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ vẫn đang phải chắt chiu từng đồng để duy trì sản xuất, trả lương, trang trải cuộc sống.
"Dù đây là mức phạt tối đa, không phải mức phạt áp dụng cho mọi hành vi. Nhưng khi nâng trần xử phạt, cần tính đến khả năng thực hiện nghĩa vụ của từng nhóm đối tượng", đại biểu nêu quan điểm.