Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu công khai danh sách cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm trên nền tảng số, bổ sung chế tài với vi phạm nghiêm trọng và làm rõ trách nhiệm quản lý, kiểm tra sau lưu thông thực phẩm.
Sáng 24/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội nghe trình bày Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, dự thảo Luật gồm 9 chương, 74 điều và 2 phụ lục, bổ sung nhiều quy định nhằm hoàn thiện quản lý an toàn thực phẩm, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường kiểm tra sau lưu thông.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan. Ảnh: Media Quốc hội.
Dự thảo Luật bổ sung quy định về hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm; trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm theo phương thức thương mại điện tử và nghĩa vụ đối với tổ chức, cá nhân cung cấp suất ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh. Các cơ sở kinh doanh thực phẩm được quy định phải đáp ứng điều kiện vệ sinh tốt (GHP) và các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến như GMP, HACCP, ISO 22000.
Về quản lý sản phẩm, dự thảo Luật quy định các phương thức đăng ký bản công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn sản phẩm, gia hạn, thay đổi, bổ sung và miễn đăng ký theo quy định. Giấy đăng ký bản công bố sản phẩm có thời hạn hiệu lực 5 năm kể từ ngày cấp hoặc gia hạn.
Bổ sung quy định hậu kiểm đối với thực phẩm sau khi công bố, thu hồi thực phẩm không bảo đảm an toàn và gỡ bỏ thông tin sản phẩm trên trang thông tin điện tử của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ công bố sản phẩm.
Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, cơ quan thẩm tra thống nhất với chủ trương tăng mức phạt tiền, đồng thời đề nghị nghiên cứu bổ sung hình thức xử phạt bổ sung cấm có thời hạn hoặc vĩnh viễn hoạt động, hành nghề trong lĩnh vực an toàn thực phẩm đối với các hành vi vi phạm cố ý, nghiêm trọng.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải. Ảnh: Media Quốc hội.
Đáng chú ý, Ủy ban đề nghị nghiên cứu công khai danh sách cơ sở vi phạm trên nền tảng số và xây dựng bộ chỉ số đánh giá hiệu quả hậu kiểm dựa trên kết quả; làm rõ căn cứ, điều kiện, phạm vi và thời hạn tối đa của việc niêm phong, tạm dừng bán thực phẩm, tạm dừng quảng cáo.
Để tăng khả năng phát hiện, xử lý nguy cơ mất an toàn thực phẩm, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu cơ chế cảnh báo sớm, kích hoạt phản ứng nhanh khi xảy ra ngộ độc tập thể. Theo đó, cơ sở y tế báo cáo trên Hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm trong thời hạn không quá 2 đến 6 giờ.
Về kinh doanh thực phẩm trên môi trường thương mại điện tử, Ủy ban đề nghị làm rõ trách nhiệm của chủ quản nền tảng, gồm xác minh người bán, tiếp nhận phản ánh, lưu trữ dữ liệu giao dịch và gỡ bỏ vi phạm. Đồng thời, cần bổ sung chế tài và giải trình rõ việc chưa quy định trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại của chủ quản nền tảng và cơ sở đứng tên đăng ký bản công bố sản phẩm.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý mô hình quản lý nhà nước trong dự thảo Luật còn những nội dung giao thoa giữa các bộ, ngành. Dự thảo Luật xác định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối nhưng ranh giới quản lý tại một số khâu như giết mổ, sơ chế, chợ đầu mối và xuất khẩu chưa thật sự rõ ràng.
Ủy ban đề nghị nghiên cứu tổ chức quản lý theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương, gắn với trách nhiệm đến cùng; phân định rõ nhiệm vụ còn chồng chéo, trong đó có phòng, chống thực phẩm giả, gian lận thương mại giữa Bộ Công thương và Bộ Công an, cũng như trách nhiệm kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu. Việc phân cấp phải đi đôi với thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm giải trình.
Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội.
Về thủ tục đăng ký sản phẩm, cơ quan thẩm tra cho rằng, tiêu chí bắt buộc đăng ký bản công bố sản phẩm còn có nội dung định tính, có thể khiến nhiều sản phẩm đang tự công bố phải chuyển sang đăng ký, gây quá tải.
Vì vậy, Ủy ban đề nghị thu hẹp diện bắt buộc đăng ký, tập trung vào nhóm thực phẩm thực sự có nguy cơ cao. Nếu tiếp tục giữ thời hạn hiệu lực 5 năm của giấy đăng ký bản công bố sản phẩm, cần cho phép gia hạn bằng thông báo trực tuyến, không phải nộp lại hồ sơ kỹ thuật và không thu phí.