NSMO đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới ngay trong tháng 6/2026 nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện khỏi giờ cao điểm từ 17h30-22h30.
Tiêu thụ điện ban đêm cao hơn ban ngày
Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) thông tin, năm 2026, dưới tác động của hiện tượng El Nino, các đợt nắng nóng diện rộng cường độ cao dẫn đến nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao, đặt áp lực lớn lên công tác điều độ, vận hành hệ thống điện Quốc gia.
Điển hình, ngay ngày 15/5, dù mới bước vào mùa nóng, nhưng công suất phụ tải toàn quốc đã thiết lập kỷ lục mới ở mức 54.654 MW, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm 2025, sản lượng điện tiêu thụ đạt 1,152 tỷ kWh, tăng 9,9 % so với cùng kỳ 2025. Đây là mức công suất, sản lượng điện tiêu thụ điện lớn nhất từng được ghi nhận.
Khung giờ cao điểm được áp dụng từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khoảng thời gian từ 17h30-22h30 (Ảnh: Hồng Hạnh).
Một thách thức lớn của hệ thống điện miền Bắc nói riêng và Quốc gia nói chung trong mùa khô là khi nắng nóng diễn ra trên diện rộng và kéo dài, đỉnh phụ tải có xu hướng chuyển sang khung giờ tối (20h-23h), thậm chí cao hơn cả cao điểm ban ngày.
Khung giờ cao điểm tối cũng là giai đoạn hệ thống chịu áp lực rất lớn do không còn nguồn điện mặt trời hỗ trợ, trong khi nhiều nhà máy thủy điện nhỏ cũng không đủ nước để phát điện.
Hệ thống cũng đang phải đối mặt với một số rủi ro tiềm ẩn như: suy giảm công suất các tổ máy nhiệt điện than do đã vận hành ở mức công suất cao trong thời gian dài hoặc yêu cầu về môi trường, cũng như nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu (LNG, dầu, than nhập khẩu) do những bất ổn địa chính trị trên thế giới.
Trong khi đó, báo cáo từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho thấy, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ sẽ bước vào đợt nắng nóng rất gay gắt từ ngày 23/5 đến 27/5.
Đáng chú ý, tại thủ đô Hà Nội trong hai ngày cao điểm 25 và 26/5, nhiệt độ khí tượng có thể chạm ngưỡng 40°C. Kết hợp với nhiệt độ điểm sương ở mức rất cao (27°C so với mức trung bình 18°C), hơi ẩm sẽ giữ nhiệt trong không khí và đẩy nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời lên tới 45°C - 47°C.
"Đợt nắng nóng sắp tới được đánh giá là có mức độ cao hơn giai đoạn 13-15/5 vừa qua. Dự báo phụ tải của hệ thống điện miền Bắc trong tuần tới ở mức xấp xỉ 29.000 MW, cao hơn 9,8% so với mức kỷ lục ghi nhận ngày 15/5", NSMO thông tin.
Giải pháp vận hành thời gian tới ra sao?
Theo NSMO, trước bối cảnh điều kiện thời tiết cực đoan, đơn vị đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều phương án vận hành, chuẩn bị và sẵn sàng các kịch bản vận hành nhằm đảm bảo cung ứng điện trong các ngày nắng nóng. Thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết và tình hình thủy văn các hồ chứa để điều chỉnh huy động nguồn kịp thời, tuyệt đối không để xảy ra thiếu điện do nguyên nhân chủ quan.
Ngày 22/4, Bộ Công thương đã ban hành Quyết định 963 quy định khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia.
Theo đó, khung giờ cao điểm được áp dụng từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khoảng thời gian từ 17h30-22h30, tương ứng 5 giờ/ngày. Riêng Chủ nhật không áp dụng giờ cao điểm.
Đối với khung giờ bình thường áp dụng cho các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy, gồm hai khoảng: từ 6h-17h30 và từ 22h30-24h, tổng cộng là 13 giờ/ngày. Riêng Chủ nhật, giờ bình thường được áp dụng liên tục từ 6-24h.
Khung giờ thấp điểm áp dụng từ 0h-6h hàng ngày trong tuần, với tổng thời gian 6 giờ/ngày.
Tuy nhiên, do vướng một số quy định nên Quyết định 963 chưa được áp dụng ngay.
Cụ thể, Thông tư số 60 năm 2025 (ban hành ngày 2/12/2025) quy định, khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường mới, chỉ được áp dụng khi điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân gần nhất.
Như vậy, để áp dụng khung giờ mới theo Quyết định 963, Thông tư 60 sửa theo hướng bỏ điều khoản trên.
Đối với thủy điện, vận hành linh hoạt các hồ chứa để đảm bảo hài hòa giữa cấp nước hạ du và cung cấp điện; chủ động tích nước các hồ nhỏ, phối hợp huy động hợp lý để tập trung phát công suất vào các giờ cao điểm tối. Đồng thời, phối hợp các đơn vị liên quan để dịch chuyển giờ phát điện của các nhà máy thủy điện nhỏ miền Bắc, hỗ trợ hệ thống vào cao điểm buổi tối.
Đối với nhiệt điện than, huy động tất cả các tổ máy khả dụng để nâng cao mức dự phòng. Liên tục đôn đốc các đơn vị khắc phục sự cố để nâng cao công suất khả dụng, phát tối đa trong các khung giờ cao điểm tối; với các tổ máy bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ nước làm mát tăng cao, chủ động giảm công suất ở chu kỳ thấp điểm để khả dụng công suất phát cao nhất vào chu kỳ cao điểm tối.
Đối với tuabin khí và nhiệt điện dầu, phối hợp chặt chẽ với PV GAS để tích khí, điều chỉnh tổ máy phù hợp với khả năng cấp khí; linh hoạt chuyển đổi nhiên liệu khí nội địa, khí LNG, dầu DO theo khả năng cấp, đảm bảo phát được tối đa công suất các tổ máy vào cao điểm và giảm thiểu chi phí cho hệ thống.
Về lưới điện, phối hợp với các đơn vị quản lý lưới điện để thực hiện bảo dưỡng, nâng cấp lưới điện để đảm bảo mức độ khả dụng cao nhất cho hệ thống điện truyền tải, phân phối; sẵn sàng truyền tải công suất từ các nguồn điện tới phụ tải tiêu thụ.
Ngoài ra, để phù hợp với đặc tính phụ tải mùa hè, NSMO đã đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới ngay trong tháng 6/2026 nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện khỏi giờ cao điểm từ 17h30-22h30.
Với dự báo nắng nóng trong tuần tới, theo tính toán của NSMO, hệ thống điện dự kiến sẽ phải huy động cao nguồn khí LNG và huy động các tổ máy chạy dầu có giá thành cao như Nhiệt điện Ô Môn sử dụng dầu FO, các tổ Tuabin khí sử dụng dầu DO như nhà máy điện Thủ Đức, Cần Thơ.
NSMO cũng khuyến nghị người dân, doanh nghiệp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, trước mắt trong giai đoạn cao điểm mùa khô 2026 và trong các ngày nắng nóng sắp tới.
Về đối tượng áp dụng, theo Quyết định 1279 ngày 9/5/2025 của Bộ Công thương, biểu giá điện theo khung giờ cao điểm - bình thường - thấp điểm được áp dụng cho khách hàng sản xuất và khách hàng kinh doanh, với mức giá cụ thể phụ thuộc vào cấp điện áp.
Đối với khách hàng kinh doanh, ở cấp điện áp từ 22 kV trở lên, giá điện giờ thấp điểm là 1.609 đồng/kWh, giờ bình thường 2.887 đồng/kWh và giờ cao điểm lên tới 5.025 đồng/kWh. Ở cấp điện áp từ 6 kV đến dưới 22 kV, các mức giá lần lượt là 1.829 đồng/kWh, 3.108 đồng/kWh, 5.202 đồng/kWh. Với cấp điện áp dưới 6 kV, giá tương ứng là 1.918 đồng/kWh, 3.152 đồng/kWh, 5.422 đồng/kWh.
Tương tự, với khách hàng sản xuất, ở cấp điện áp từ 110 kV trở lên, giá điện giờ thấp điểm là 1.146 đồng/kWh, giờ bình thường 1.811 đồng/kWh và giờ cao điểm 3.266 đồng/kWh. Ở cấp điện áp từ 22 kV đến dưới 110 kV, các mức giá tương ứng là 1.190 đồng/kWh, 1.833 đồng/kWh, 3.398 đồng/kWh. Với cấp điện áp từ 6 kV đến dưới 22 kV, giá lần lượt là 1.234 đồng/kWh, 1.899 đồng/kWh, 3.508 đồng/kWh; còn dưới 6 kV là 1.300 đồng/kWh, 1.987 đồng/kWh, 3.640 đồng/kWh.