Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035 được xây dựng trên cơ sở kế thừa chương trình phòng, chống ma túy đã được phê duyệt, đồng thời tích hợp, bổ sung các nhiệm vụ phòng, chống tội phạm.
Sáng 5/11, tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035.
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang. Ảnh: Media Quốc hội.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035.
Theo Tờ trình của Chính phủ, tình hình tội phạm và ma túy trong khu vực, trên thế giới diễn biến phức tạp, tác động đến Việt Nam, tiềm ẩn nguy cơ trở thành địa bàn trung chuyển, tập trung nhiều loại tội phạm. Trong nước, cơ cấu và tính chất tội phạm biến đổi nhanh, đan xen giữa các lĩnh vực hình sự, ma túy, kinh tế, môi trường, công nghệ thông tin. Tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm trên không gian mạng ngày càng gia tăng, lợi dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ để hoạt động, gây khó khăn cho công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý.
Tình hình ma túy cũng diễn biến phức tạp, số người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy còn ở mức cao, xuất hiện ở nhiều địa phương, thành phần và lứa tuổi; tình trạng này có xu hướng gia tăng trong giới trẻ.
Chính phủ cho rằng, những tồn tại, hạn chế trong công tác phòng, chống tội phạm và ma túy có tính liên ngành, liên cấp, liên lĩnh vực, không thể giải quyết chỉ bằng các nhiệm vụ thường xuyên hoặc cơ chế phối hợp riêng lẻ của từng bộ, ngành, địa phương. Vì vậy, việc xây dựng Chương trình nhằm tập trung nguồn lực, khắc phục những hạn chế, đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm và ma túy trong tình hình mới.
Chương trình hướng tới tiếp nối, phát huy kết quả và kinh nghiệm từ các giai đoạn trước; bảo đảm thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ phòng, chống tội phạm và ma túy, trong đó có yêu cầu kéo giảm bền vững tội phạm, xây dựng và nhân rộng các địa bàn không ma túy, không tội phạm. Đồng thời, tập trung giải quyết nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm; giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy; tăng cường nguồn lực, trang thiết bị, chủ động ứng phó với những nguy cơ, thách thức mới.
Theo đề xuất, Chương trình được thực hiện trên phạm vi cả nước trong giai đoạn 2026-2035, chia thành hai giai đoạn. Bộ Công an là cơ quan chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai.
Chương trình được xây dựng trên cơ sở giữ nguyên Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 đã được Quốc hội phê duyệt, đồng thời tích hợp, bổ sung mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung hoạt động và nguồn lực để triển khai công tác phòng, chống tội phạm.
Việc lồng ghép hai lĩnh vực trong một chương trình nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, tinh gọn đầu mối, tiết kiệm nhân lực, nguồn lực.
Các nhiệm vụ được thiết kế theo hướng tăng cường phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm có tổ chức, tội phạm xuyên quốc gia và tội phạm trên không gian mạng; đẩy mạnh truyền thông, giáo dục, xây dựng văn hóa bài trừ tội phạm và vi phạm pháp luật; xây dựng địa bàn cơ sở trật tự, an toàn xã hội.
Chương trình cũng chú trọng phòng, chống tội phạm về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm; ứng dụng khoa học, công nghệ; nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý, truy tố, xét xử; tăng cường công tác cai nghiện, quản lý sau cai và đáp ứng y tế trong phòng, chống ma túy.
Để triển khai, Chính phủ đề xuất các giải pháp về hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật; tập trung và huy động nguồn lực; tổ chức hiệu quả bộ máy thực hiện, tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh truyền thông, ứng dụng khoa học, công nghệ và mở rộng hợp tác quốc tế...
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu. Ảnh: Media Quốc hội.
Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết đầu tư Chương trình. Cơ quan thẩm tra nhận thấy, việc tích hợp các nhiệm vụ phòng, chống ma túy và phòng, chống tội phạm trong một chương trình mục tiêu quốc gia phù hợp với chủ trương, định hướng của Đảng và yêu cầu thực tiễn.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát các nhiệm vụ có sự giao thoa với những chương trình mục tiêu quốc gia khác, làm rõ phạm vi, đối tượng, địa bàn, sản phẩm đầu ra và nguồn kinh phí, bảo đảm lồng ghép, tránh trùng lặp nhiệm vụ và kinh phí. Các chỉ tiêu giữa hai giai đoạn cũng cần được rà soát, phân nhóm rõ ràng, bảo đảm tính thống nhất và khả thi.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ thuyết minh rõ căn cứ xác định kinh phí của từng dự án, cơ cấu vốn đầu tư công và chi thường xuyên, trách nhiệm cân đối, bố trí ngân sách địa phương cũng như khả năng huy động các nguồn lực hợp pháp khác. Việc bố trí nguồn lực cần quan tâm các địa bàn biên giới, nơi có yêu cầu cao về phòng, chống ma túy và tội phạm.
Bên cạnh đó, cần làm rõ cơ chế, thẩm quyền quyết định các nội dung đặc thù trong quá trình thực hiện Chương trình, nhất là những nội dung vượt thẩm quyền của Chính phủ; quy định cụ thể việc báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong trường hợp Quốc hội không họp.
Về xử lý nhiệm vụ chuyển tiếp, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát kỹ các mốc thời gian, kế hoạch, dự toán, dự án đang triển khai; làm rõ phương án tiếp nhận, bàn giao và tiếp tục quản lý, sử dụng tài sản, trang thiết bị, cơ sở dữ liệu, phần mềm và kết quả đã hình thành từ Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy hiện hành. Việc chuyển tiếp phải bảo đảm hoạt động liên tục, không làm gián đoạn nhiệm vụ, tránh thất thoát, lãng phí nguồn lực.
Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035 được thực hiện trong 10 năm, chia thành hai giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 2026-2030 có tổng kinh phí dự kiến 45.301,261 tỷ đồng; giai đoạn 2031-2035 là hơn 18.151,758 tỷ đồng.
Chương trình gồm 10 dự án thành phần, tập trung vào các nhiệm vụ: Phòng, chống tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia và trên không gian mạng; truyền thông, giáo dục pháp luật; xây dựng xã, phường, đặc khu trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tội phạm về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm; ứng dụng khoa học, công nghệ trong phòng, chống tội phạm; nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý, truy tố, xét xử; cai nghiện ma túy, quản lý sau cai và tăng cường đáp ứng y tế trong phòng, chống ma túy.
Chỉ tiêu đến năm 2030, Chương trình phấn đấu hằng năm giảm số người nghiện ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy; ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không có ma túy. Đồng thời, phát hiện, triệt phá 100% điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy và diện tích trồng trái phép cây có chứa chất ma túy.
Trên 90% người dân được tiếp cận thông tin tuyên truyền phòng, chống tội phạm; 90% học sinh và 80% sinh viên được giáo dục pháp luật, phòng ngừa tội phạm. Trên 90% người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai được tư vấn, hỗ trợ, can thiệp về y tế, tâm lý.
Về đấu tranh phòng, chống tội phạm, phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội; nhận diện, phát hiện, quản lý và triệt xóa các băng nhóm tội phạm, không để hình thành băng nhóm mới. Trên 90% dữ liệu về đối tượng tội phạm được số hóa, chuẩn hóa; ứng dụng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) vào 70% vụ án, vụ việc theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
Đến năm 2035, Chương trình đặt mục tiêu nâng tỷ lệ người dân được tiếp cận thông tin tuyên truyền phòng, chống tội phạm lên trên 95%; 100% học sinh và 90% sinh viên được tuyên truyền, giáo dục pháp luật. Phấn đấu 100% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai mô hình trường học an toàn, không bạo lực học đường, không vi phạm pháp luật.
Cùng với đó, hằng năm giảm trên 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội; 100% dữ liệu về đối tượng tội phạm được số hóa, chuẩn hóa, đồng bộ với các cơ sở dữ liệu quốc gia; 100% người chấp hành án hình sự tại cộng đồng được áp dụng biện pháp giám sát điện tử...