Bổ sung nhiều quy định mới về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ: Từ yêu cầu kỹ thuật, cách xác định công suất, thủ tục đầu tư đến cơ chế mua bán điện dư, tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho người dân, doanh nghiệp.
Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 58 quy định về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới và điện tự sản xuất, tự tiêu thụ (bao gồm điện mặt trời mái nhà) đã bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến điều kiện kỹ thuật, phạm vi áp dụng, thủ tục hành chính cũng như cơ chế mua bán điện dư.
Đối với nguồn điện từ 100 kW trở lên nhưng không đấu nối hệ thống điện quốc gia, chủ đầu tư chỉ cần thông báo cho UBND cấp xã (Ảnh: Hồng Hạnh).
Quy định rõ yêu cầu kỹ thuật theo từng cấp điện áp
Một trong những điểm mới đáng chú ý là quy định cụ thể yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà theo từng cấp điện áp.
Đối với nguồn điện đấu nối từ cấp điện áp trung áp trở lên, trường hợp có bán sản lượng điện dư bắt buộc phải lắp đặt thiết bị, phương tiện kết nối với hệ thống thu thập, giám sát, điều khiển (smart meter) của cấp điều độ để phục vụ công tác điều khiển theo yêu cầu kỹ thuật.
Trường hợp không bán điện dư, chủ đầu tư phải lắp đặt thiết bị ngăn phát ngược lên hệ thống điện quốc gia (Zero-Export) và duy trì ở chế độ "tắt" thường xuyên.
Trong khi đó, đối với nguồn điện đấu nối vào hệ thống điện quốc gia ở cấp điện áp hạ áp, tổ chức, cá nhân không bắt buộc phải trang bị smart meter. Nếu có bán điện dư, việc lắp đặt công tơ đo đếm hai chiều sẽ do bên bán và bên mua điện dư thỏa thuận theo quy định.
Nghị định cũng lần đầu tiên quy định rõ công thức xác định công suất phát triển tối đa của hệ thống điện mặt trời mái nhà, tạo cơ sở thống nhất để cơ quan quản lý cũng như người dân, doanh nghiệp xác định quy mô lắp đặt phù hợp.
Theo đó, đối với công tơ một pha, công suất tối đa được xác định theo công thức:
Pmax = Udđmax × Idđmax × kc
Đối với công tơ ba pha:
Pmax = √3 × Udđmax × Idđmax × kc
Trong đó, kc = kI × kU (hệ số biến dòng và hệ số biến áp đo lường). Đối với khu vực chưa đấu nối hệ thống điện quốc gia, chủ đầu tư tự tính toán công suất phù hợp.
Mở rộng phạm vi áp dụng điện mặt trời mái nhà
Nghị định sửa đổi toàn bộ Điều 13 với nhiều quy định mới theo hướng mở rộng phạm vi áp dụng điện mặt trời mái nhà.
Theo đó, điện mặt trời mái nhà không chỉ áp dụng đối với nhà ở mà còn được triển khai trên các công trình có kết cấu dạng nhà.
Đối với hộ gia đình có nhà ở riêng lẻ và bán điện dư, Nghị định quy định được miễn thủ tục đăng ký hoặc điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Đáng chú ý, các hệ thống điện mặt trời lắp đặt trên bề mặt bao che công trình như mái hiên, vách tường cũng được áp dụng các quy định như điện mặt trời mái nhà.
Những thay đổi mới quan trọng so với quy định cũ.
Bên cạnh đó, nguồn điện mặt trời trên công trình sử dụng đất kết hợp đa mục đích cũng được phép bán điện dư và áp dụng cơ chế tương tự điện mặt trời mái nhà.
Một điểm mới khác là công suất phát triển điện mặt trời mái nhà được xác định theo công suất của bộ inverter, thay vì tổng công suất các tấm quang điện như trước.
Nghị định cũng đơn giản hóa thủ tục hành chính theo quy mô công suất và cấp điện áp đấu nối.
Đối với nguồn điện từ 100 kW trở lên nhưng không đấu nối hệ thống điện quốc gia, chủ đầu tư chỉ cần thông báo cho UBND cấp xã. Sau 10 ngày kể từ ngày thông báo, nếu không có phản hồi thì được triển khai lắp đặt.
Đối với hệ thống đấu nối hạ áp có công suất inverter từ 1 kW trở lên, chủ đầu tư thực hiện thông báo đến UBND cấp xã theo Mẫu số 01.
Trong khi đó, hệ thống điện mặt trời mái nhà đấu nối trung áp và không bán điện dư phải thông báo cho UBND cấp tỉnh.
Đối với các dự án đấu nối từ trung áp trở lên và có bán điện dư, Nghị định bổ sung quy định phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà do UBND cấp tỉnh cấp.
Quy định linh hoạt hơn về mua bán điện dư
Nghị định tiếp tục cho phép mua bán sản lượng điện dư theo thỏa thuận giữa các bên nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của hệ thống điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ.
Tuy nhiên, từ thời điểm Nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, các bên được phép thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận, đáp ứng yêu cầu vận hành an toàn hệ thống điện.
Riêng đối với khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia, sản lượng điện dư được mua bán không bị giới hạn. Toàn bộ lượng điện phát lên lưới được thanh toán theo số liệu đo đếm tại công tơ.
Tuy nhiên, tổ chức, cá nhân bán điện dư vẫn phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động điện lực theo quy định, trừ một số trường hợp được miễn.
Nghị định giao thêm nhiều nhiệm vụ cho UBND cấp tỉnh trong quản lý phát triển điện mặt trời mái nhà.
Theo đó, UBND cấp tỉnh phải công khai trên cổng thông tin điện tử tổng công suất theo quy hoạch, công suất đã được cấp giấy chứng nhận, công suất còn lại chưa phát triển và danh sách các giấy chứng nhận đã cấp. Đồng thời, căn cứ quy hoạch để phân bổ hoặc giới hạn công suất điện mặt trời mái nhà theo từng khu vực, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính và quản lý dữ liệu.
Đặc biệt, lần đầu tiên UBND cấp xã được giao trách nhiệm cụ thể trong quản lý điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Cấp xã có trách nhiệm tổ chức triển khai, kiểm tra việc thực hiện Nghị định tại địa phương; xử lý vi phạm theo quy định; báo cáo UBND cấp tỉnh trước ngày 10/12 hằng năm; đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tiếp nhận, xử lý và quản lý trực tuyến các thông báo phát triển nguồn điện.
Một điểm đáng chú ý khác là Nghị định bổ sung quyền cho đơn vị quản lý lưới điện được từ chối mua sản lượng điện dư trong trường hợp việc tiếp nhận điện gây quá tải lưới điện hạ áp hoặc trung áp tại khu vực đấu nối.
Quy định này nhằm bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện, nhưng đồng thời cũng đặt ra rủi ro đối với các chủ đầu tư nếu hạ tầng lưới điện tại địa phương chưa đáp ứng khả năng tiếp nhận nguồn điện phát lên lưới.