Việc thành lập mới các thành phố trực thuộc Trung ương (Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh) đã tạo điều kiện để tổ chức lại không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tỷ lệ đô thị hóa đạt 53,3%
Phát biểu tại phiên toàn thể Diễn đàn phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026, ông Trần Quốc Thái, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) cho biết, sau một năm sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống đô thị của Việt Nam đã được tái cấu trúc và sắp xếp lại.
Ông Trần Quốc Thái, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng).
Đến nay, cả nước có 2 đô thị đặc biệt, 7 đô thị loại I và 892 đô thị loại II và loại III, đưa tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 53,3%. Đồng thời, các cực tăng trưởng mới đã hình thành thông qua các TP trực thuộc Trung ương mới được thành lập (TP Đồng Nai, Bắc Ninh và Quảng Ninh).
Việc mở rộng và hình thành các cực tăng trưởng mới không chỉ dừng lại ở quy mô đô thị, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để tổ chức lại không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo Cục trưởng Trần Quốc Thái, qua phân tích cho thấy những kết quả tích cực đạt được có sự đóng góp rất quan trọng từ các động lực mới trong quá trình phát triển.
Đầu tiên là thể chế, cơ chế, chính sách đã được hoàn thiện hơn theo định hướng đồng bộ, hiện đại với nhiều giải pháp đột phá, đẩy mạnh phân cấp phân quyền cho địa phương để "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương tự chịu trách nhiệm", qua đó đẩy nhanh việc nắm bắt cơ hội phát triển.
Thứ hai, bộ máy chính quyền địa phương được đổi mới trong tổ chức và phương thức hoạt động theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả hơn.
Thứ ba là sự đổi mới về tư duy và phương pháp lập quy hoạch, bảo đảm tầm nhìn dài hạn, định hướng chiến lược và tăng cường tính liên kết không gian.
Thứ tư là việc ưu tiên phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng khi trong nhiệm kỳ qua, nhiều nguồn lực đã được dồn để đầu tư hạ tầng, rút ngắn khoảng cách giữa các địa phương và tạo ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế mới.
Thứ năm là sự chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng các yêu cầu về quản lý.
Nhờ phát huy đồng bộ các động lực, hệ thống đô thị, đặc biệt là các đô thị lớn đã thể hiện rõ vai trò mạnh mẽ.
Cụ thể, 6/10 địa phương có tổng thu ngân sách lớn nhất cả nước năm 2025 thì đều là các đô thị. Trong 10 địa phương có mức đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng kinh tế của đất nước, thì 7 địa phương là các đô thị.
Ông Trần Quốc Thái cũng cho biết, phát triển đô thị luôn được chú trọng trong các định hướng chỉ đạo của Trung ương. Trong đó có Nghị quyết số 06-NQ/TW, Kết luận số 224-KL/TW, Nghị quyết 19-NQ/TW, Nghị quyết 27-NQ/TW và Nghị quyết 57-NQ/TW.
Toàn cảnh diễn đàn.
5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm
Để hiện thực hóa các quy hoạch đã ban hành, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị Trần Quốc Thái nhấn mạnh, Bộ Xây dựng xác định tập trung vào 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Một là chuyển mạnh từ chiến lược sang hành động, gắn kết quy hoạch với chương trình phát triển đô thị và kế hoạch đầu tư, chuyển dần từ quản lý theo quy trình thủ tục sang quản trị dựa trên kết quả và dữ liệu, tăng cường phân cấp phân quyền.
Hai là đổi mới các nguồn lực phát triển, chuyển từ mở rộng không gian, diện tích đất đai sang tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, bản sắc văn hóa, tập trung vào kinh tế số, kinh tế xanh và dịch vụ giá trị gia tăng cao.
Ba là thúc đẩy phát triển đô thị theo mô hình đa tầng, đa trung tâm trên cơ sở kết nối đồng bộ hạ tầng giao thông, logistics và hạ tầng số, phát triển gắn với giao thông công cộng (TOD), tái thiết đô thị và mở rộng không gian phát triển đa chiều gồm mặt đất, biển, ngầm và không gian số.
Bốn là phát triển hệ thống đô thị theo mạng lưới nhằm tăng cường liên kết vùng và liên kết không gian. Năm là đẩy mạnh phát triển thương hiệu đô thị, từng bước nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh quốc tế.
Trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, Cục trưởng Trần Quốc Thái nhấn mạnh ba trọng tâm cần tập trung thực hiện.
Trong đó, ưu tiên phát triển đô thị thông minh theo các định hướng giải pháp cụ thể; đẩy mạnh phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, thường xuyên đánh giá năng lực chống chịu của đô thị dựa trên Bộ tiêu chí do Bộ Xây dựng ban hành.
Đồng thời, tập trung cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị phát triển gắn với giao thông công cộng, cân đối hài hòa giữa phát triển mới và cải tạo đô thị hiện hữu.