Hàng loạt dự án hạ tầng, nhà ở và công trình công nghiệp đang tăng tốc để hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Tăng tốc thi công nhưng phải đảm bảo chất lượng công trình và sự an toàn của người lao động.
Nhiều giải pháp đảm bảo an toàn lao động
Năm 2026, nhiều công trình trọng điểm quốc gia được triển khai, từ các dự án giao thông, hạ tầng đô thị đến các khu nhà ở, khu công nghiệp và công trình thương mại. Nhu cầu giải ngân vốn đầu tư công, đáp ứng tiến độ các dự án cũng như mục tiêu tăng trưởng kinh tế khiến áp lực đối với các nhà thầu xây dựng ngày càng lớn.
Phục Hưng Holdings tổ chức thực hành phòng cháy chữa cháy, đảm bảo an toàn tại công trường dự án Sun Urban City, Ninh Bình.
Thực tế cho thấy, tại nhiều công trường, việc tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp", tăng cường nhân lực, thiết bị và áp dụng nhiều giải pháp kỹ thuật đã góp phần rút ngắn thời gian thi công.
Song, cùng với đó là những thách thức không nhỏ trong công tác kiểm soát chất lượng và bảo đảm an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ).
Vì vậy, cùng với yêu cầu tăng tốc tiến độ, đảm bảo chất lượng, việc xây dựng văn hóa an toàn lao động và kiểm soát chất lượng từng hạng mục đang trở thành tiêu chí đánh giá năng lực của các nhà thầu xây dựng.
Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, ông Đặng Trọng Đức, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Xây dựng Phục Hưng Holdings chia sẻ, doanh nghiệp đã tham gia nhiều dự án quy mô lớn, trong đó có các công trình trọng điểm quốc gia.
Cụ thể, tại Khu đô thị Gamuda City, công ty đảm nhận vai trò tổng thầu thiết kế, thi công hai dự án của Gamuda Land (Malaysia); Chung cư HH2 Gamuda (Central Park) đang triển khai và The Zen Residence đã đưa vào sử dụng từ năm 2019. Đây là minh chứng cho năng lực thi công tiêu chuẩn quốc tế, kết hợp công nghệ hiện đại với quản lý an toàn chặt chẽ.
Ông Đức nhấn mạnh, ATVSLĐ không chỉ là yêu cầu pháp luật mà còn là cam kết tự nguyện của doanh nghiệp, bởi môi trường làm việc an toàn sẽ tạo động lực nâng cao năng suất và góp phần phát triển bền vững, xây dựng uy tín thương hiệu.
Kiểm soát chặt chẽ yêu cầu tuân thủ điều kiện làm việc
Trên công trường sân bay Long Thành, đội ngũ nhân lực của nhà thầu vật liệu Newtec đã triển khai đầy đủ biện pháp đảm bảo an toàn lao động, theo đúng quy định tại tài liệu hướng dẫn kỹ thuật và yêu cầu tiến độ căng thẳng của chủ đầu tư.
Theo đại diện nhà thầu Newtec, trong gói G6.12 chống thấm bản mặt cầu dẫn với Newcoat Seal 01, các chuyên gia kỹ thuật và kỹ sư của Newtec đã sử dụng thiết bị cầm tay được che chắn bộ phận chuyển động, kiểm tra trước khi vận hành.
Khi làm việc trên cao, dụng cụ phải buộc dây cố định, tránh rơi gây tai nạn. Dụng cụ không sử dụng phải được đặt đúng vị trí, bao bọc phần sắc nhọn. Quy trình này góp phần duy trì môi trường làm việc an toàn và chuyên nghiệp trên công trường.
Phòng chống cháy nổ là yêu cầu bắt buộc với vật liệu thi công. Công tác phòng cháy, chữa cháy được đặt ở mức cao nhất, tuyệt đối không mang chất dễ cháy nổ vào khu vực thi công nếu không có biện pháp kiểm soát.
Vật tư dễ cháy phải được lưu trữ trong thùng kim loại kín, cách xa nguồn phát nhiệt. Bố trí biển báo "Cấm lửa - Cấm hút thuốc", khu vực hút thuốc riêng.
Công tác vệ sinh dọn dẹp ngay các vật liệu dễ cháy như gỗ, bìa, giẻ dầu để đảm bảo an toàn cháy nổ từ những việc nhỏ nhất.
Từ việc kiểm soát chặt chẽ điều kiện làm việc, người lao động được yêu cầu: Sử dụng đầy đủ trang bị bảo hộ cá nhân như: mũ, găng tay, kính, dây an toàn, giày ủng… Làm việc trong khu vực được phân định rõ bằng rào chắn và biển báo an toàn. Giữ mặt bằng thi công gọn gàng, sạch sẽ, thu gom vật liệu thừa và rác thải hằng ngày.
Những yêu cầu này giúp hạn chế tuyệt đối tai nạn do vấp ngã, rơi đổ vật liệu hoặc các tình huống bất cẩn khác trên công trường.
Hệ thống điện thi công cũng phải đảm bảo an toàn tuyệt đối. Với khối lượng thiết bị vận hành lớn tại dự án Long Thành, Newtec và nhà thầu thi công tuân thủ: Kiểm tra cách điện, nối đất và an toàn vỏ thiết bị trước khi sử dụng.
Bố trí hệ thống điện động lực và chiếu sáng tách biệt, có cầu dao phân khu và thiết bị chống giật (MCB, MCCB, RCCB).
Sử dụng dây dẫn đạt chuẩn, bố trí trên giá đỡ, tránh tiếp xúc nước và va chạm cơ học. Chỉ công nhân điện được phân công mới được phép đấu nối và sửa chữa hệ thống điện. Các yêu cầu này đặc biệt quan trọng trong môi trường thi công ẩm ướt và có nhiều thiết bị công suất lớn tại Long Thành.
Dùng AI cảnh báo nguy cơ mất an toàn lao động
Tại lễ phát động Tháng công nhân và Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động năm 2026, ông Nguyễn Quốc Việt, Chủ tịch Hội đồng thành viên VICEM phát biểu: Ngành sản xuất xi măng tiềm ẩn nhiều nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, do tính chất của ngành nghề nặng nhọc từ khâu nổ mìn khai thác, vận chuyển đến máy đập, phối liệu và nghiền mịn, đồng nhất cấp liệu lò và nung luyện ở nhiệt độ cao, làm nguội clinker, chế biến và phân phối sản phẩm...
Quá trình sản xuất là tổ hợp các ngành có nguy cơ cao mất an toàn như khai thác, điện cao thế, cơ khí nặng, hóa, nhiệt...
Do vậy, công tác quản lý, đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động cần có quy trình khoa học chặt chẽ, hiệu quả cho quá trình vận hành dây chuyền khi sự cố thiết bị và quá trình sửa chữa; bảo dưỡng thiết bị…
Theo ông Việt, VICEM luôn xác định con người là trung tâm, là nguồn lực quý báu nhất. Do đó, việc tạo môi trường làm việc an toàn cho người lao động là nhiệm vụ hàng đầu.
Những năm qua, các hoạt động đảm bảo ATVSLĐ được Tổng công ty VICEM và các đơn vị thành viên triển khai đồng bộ, đạt nhiều kết quả đáng khích lệ, cải thiện điều kiện làm việc, chăm sóc sức khỏe cho người lao động.
Tuy nhiên, còn một số cơ sở sản xuất còn để xảy ra tai nạn lao động nặng hoặc tai nạn gây tử vong dẫn đến một số chỉ số chưa đạt.
Nguyên nhân các vụ tai nạn lao động có trên 80% do người lao động sơ ý hoặc chưa tuân thủ đầy đủ các quy trình, quy phạm, hướng dẫn an toàn trong quá trình sản xuất, kinh doanh tại đơn vị.
Nhằm duy trì, phát huy các kết quả đã đạt được, khắc phục các tồn tại, đảm bảo môi trường an toàn cho người lao động, ông Việt đề nghị lãnh đạo Tổng công ty, các đơn vị thành viên và người lao động tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công tác ATVSLĐ, thực hiện thành công mục tiêu "không có tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp".
Công trình dự án Khu đô thị Eco Retreat, Long An được thi công đảm bảo an toàn, đạt chất lượng, tiến độ bởi nhà thầu Xây dựng Hòa Bình.
Trong đó, đầu tư nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số vào dự báo, nhận diện sớm các nguy cơ, rủi ro gây mất an toàn tại nơi làm việc.
Sử dụng truyền thông đa phương tiện và mạng xã hội để lan tỏa văn hóa an toàn đến từng phân xưởng, tổ đội, người lao động.
Hoàn thiện và ban hành bộ chuẩn an toàn theo 10 chủ đề để kiểm tra, đánh giá, so sánh với chuẩn mực an toàn (Audit) an toàn định kỳ và đột xuất; đồng thời triển khai hiệu quả các biện pháp ngăn ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, ông Việt đề xuất thực hiện các giải pháp đẩy mạnh các hoạt động chuyên đề, đổi mới công tác huấn luyện, chuyển trọng tâm từ lý thuyết sang thực hành và kỹ năng xử lý tình huống thực tế về ATVSLĐ.
Tổ chức các hoạt động cải thiện điều kiện lao động. Nâng cao chất lượng chuyên môn đội ngũ quản lý và làm công tác ATVSLĐ tại đơn vị.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc đảm bảo ATVSLĐ phòng chống cháy nổ tại môi trường làm việc; Thực hiện đầy đủ, kịp thời các yêu cầu đối với các thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về ATVSLĐ.
Đồng hành cùng người lao động trên công trường
Nói về công tác đảm bảo ATVSLĐ, ông Nguyễn Quốc Huy, Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty Vinaconex cho biết: Từ ngày 01/8, Vinaconex triển khai chuỗi hoạt động V-SAFETY với hành trình 150 ngày an toàn kéo dài đến hết năm 2026. Đây là một trong những chương trình trọng điểm, góp phần lan tỏa văn hóa an toàn lao động và xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp trên toàn hệ thống.
Mở đầu cho hành trình "150 ngày an toàn" là thử thách "Sáng kiến cải tiến về an toàn, vệ sinh lao động". Mỗi sáng kiến sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý an toàn, giảm thiểu rủi ro, cải tiến điều kiện làm việc và tối ưu quy trình thi công.
Tiếp theo, chương trình mang V-SAFETY đến các công trường thông qua hoạt động tuyên truyền, giao lưu, minigame và chia sẻ kiến thức về an toàn lao động. Qua đó, tạo không khí thi đua sôi nổi, nâng cao ý thức chấp hành quy trình an toàn và tăng cường sự gắn kết giữa người lao động trên các công trường, dự án.
Thời gian qua, series truyền thông V-SAFETY trở thành kênh tuyên truyền gần gũi, hiệu quả. Những tình huống an toàn lao động từ thực tế công trường được đưa đến cán bộ, người lao động thông qua các video ngắn, trực quan và dễ áp dụng.
Chương trình nhận được sự hưởng ứng tích cực từ nhiều đơn vị, góp phần nâng cao nhận thức và lan tỏa thông điệp "An toàn bắt đầu từ chính bạn" đến từng người lao động.
Với chuỗi hoạt động V-SAFETY, Vinaconex tiếp tục khẳng định quan điểm an toàn lao động là nền tảng của chất lượng, tiến độ và sự phát triển bền vững.
"Mỗi sáng kiến cải tiến, mỗi hành động đúng quy trình và mỗi câu chuyện đẹp về an toàn đều góp phần xây dựng môi trường làm việc văn minh, chuyên nghiệp, bảo vệ người lao động và tạo nên giá trị bền vững cho mỗi công trình mang thương hiệu Vinaconex", ông Huy nhấn mạnh.
Chuyển từ bị động sang chủ động phòng ngừa
Trao đổi với phóng viên, Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng Hoàng Hải cho biết, công tác quản lý ATVSLĐ trong lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải ngày càng được quan tâm toàn diện, từ hoàn thiện văn bản pháp luật, ban hành chỉ đạo, hướng dẫn đến tăng cường tuyên truyền, kiểm tra và phổ biến pháp luật.
Các địa phương cũng tích cực triển khai nhiều hoạt động thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý an toàn lao động.
Công nhân nhà thầu xây dựng Fecon tuân thủ quy định về ATVSLĐ trên công trường Cảng Hàng không Quốc tế Long Thành, Đồng Nai.
Nhằm tăng cường hướng dẫn thực tiễn, Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng đã ban hành hai tài liệu kỹ thuật về an toàn khi làm việc trên cao và trong không gian hạn chế tại công trường (ngày 29/7/2025), làm cơ sở để các đơn vị nghiên cứu, áp dụng và phổ biến.
Đồng thời, dưới sự chỉ đạo của Bộ Xây dựng, Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng phối hợp với Công đoàn Xây dựng Việt Nam phát động và trao 100 suất quà cho đoàn viên, người lao động.
Trên toàn quốc đã có trên 70 lễ phát động tại các cơ sở, công trình xây dựng, thu hút gần 15.000 người tham gia tính đến quý III/2026.
Khoản 1, 2, Điều 51 Luật Xây dựng năm 2025 về An toàn trong thi công xây dựng công trình quy định:
1. Nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động; công trình xây dựng, tài sản, thiết bị, phương tiện trong quá trình thi công xây dựng công trình; bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy.
2. Chủ đầu tư phải tổ chức giám sát việc thực hiện các quy định về an toàn của nhà thầu thi công xây dựng; tạm dừng hoặc đình chỉ thi công khi phát hiện dấu hiệu vi phạm về an toàn, có sự cố gây mất an toàn công trình; phối hợp với các bên thầu xử lý, khắc phục khi xảy ra sự cố hoặc tai nạn với người lao động; thông báo, phối hợp kịp thời với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khi xảy ra sự cố công trình, tai nạn lao động gây chết người.