Biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng đang gây sức ép lên chi phí sản xuất, dòng tiền và khả năng cạnh tranh, buộc doanh nghiệp chủ động xây dựng kịch bản ứng phó cho năm 2027.
Chiều 30/10, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức Diễn đàn "Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027".
TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh yêu cầu duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn và khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng.
Diễn đàn quy tụ đại diện Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tài chính, chuyên gia kinh tế, hiệp hội ngành hàng và hơn 100 đại biểu, tập trung nhận diện những rủi ro kinh tế vĩ mô có thể tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh trong giai đoạn tới.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với bất ổn địa chính trị, biến động dòng vốn và giá năng lượng, thách thức đối với doanh nghiệp không chỉ nằm ở chi phí đầu vào gia tăng mà còn ở khả năng duy trì thanh khoản, tiếp cận vốn và bảo đảm hiệu quả đầu tư dài hạn.
Doanh nghiệp gánh áp lực chi phí
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh nhận định, cộng đồng doanh nghiệp đang đứng trước áp lực kép: vừa phải hoàn thành kế hoạch sản xuất, kinh doanh năm 2026, vừa chuẩn bị chiến lược phát triển cho năm 2027 trong môi trường kinh tế quốc tế khó dự báo.
Ông Nguyễn Quang Vinh Phó Chủ tịch VCCI Phát biểu khai mạc diễn đàn.
Theo ông Vinh, tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng không đơn thuần là những chỉ số kinh tế vĩ mô mà tác động trực tiếp đến từng hợp đồng, đơn hàng và quyết định đầu tư.
Biến động tỷ giá có thể làm gia tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu, máy móc và nghĩa vụ trả nợ ngoại tệ. Lãi suất ảnh hưởng đến chi phí sử dụng vốn, trong khi giá năng lượng tác động đến chi phí vận hành, vận tải và năng lực cạnh tranh của sản phẩm.
Những biến động này có thể tạo ra tác động cộng hưởng, đặc biệt với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu có tỷ trọng nguyên liệu nhập khẩu lớn hoặc phụ thuộc nhiều vào vốn vay.
"Doanh nghiệp cần xây dựng nhiều kịch bản thay vì chỉ dựa vào một dự báo", ông Vinh nhấn mạnh.
Phân tích bức tranh kinh tế thế giới và Việt Nam giai đoạn 2026-2027, PGS.TS Bùi Quang Tuấn cho rằng, mặc dù kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, dư địa điều hành chính sách vĩ mô đang ngày càng thu hẹp.
Biến động giá năng lượng, tỷ giá, lãi suất quốc tế cùng chu kỳ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tác động đến xuất khẩu, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và chi phí sản xuất.
PGS.TS Bùi Quang Tuấn Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam.
Theo ông Tuấn, để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, đồng thời thúc đẩy những động lực tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Ở góc độ điều hành chính sách, chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cảnh báo những thách thức đang gia tăng đối với ổn định kinh tế vĩ mô, nhất là áp lực lạm phát, nguy cơ nhập siêu, biến động tỷ giá và sự mất cân đối giữa huy động vốn với tăng trưởng tín dụng.
Đáng chú ý, theo số liệu được ông Thành đề cập, chênh lệch giữa tín dụng và huy động vốn có thời điểm lên tới 2,3 triệu tỷ đồng, tạo sức ép lên thanh khoản hệ thống ngân hàng và mặt bằng lãi suất.
Trong khi đó, bất ổn địa chính trị, biến động giá năng lượng và sự phụ thuộc vào dòng vốn bên ngoài tiếp tục làm gia tăng rủi ro đối với nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam.
Theo ông Thành, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì ổn định các chỉ số vĩ mô trong ngắn hạn mà còn phải nâng cao khả năng dự báo và sức chống chịu trước những cú sốc từ bên ngoài.
Ông Thành đề xuất thiết lập hệ thống cảnh báo sớm đối với các biến số kinh tế vĩ mô, linh hoạt điều chỉnh kịch bản tăng trưởng và chuyển mạnh sang những động lực phát triển bền vững như khoa học công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế xanh.
Những phân tích trên cho thấy, trong bối cảnh dư địa chính sách thu hẹp, doanh nghiệp khó có thể chỉ trông chờ vào việc tỷ giá, lãi suất hay giá năng lượng duy trì ổn định. Năng lực quản trị rủi ro và khả năng thích ứng với thị trường sẽ ngày càng quyết định hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Quản trị dòng tiền, giảm phụ thuộc vốn vay ngân hàng
Trước những biến động khó lường, khả năng tiếp cận vốn và duy trì thanh khoản được xác định là một trong những vấn đề then chốt đối với doanh nghiệp trong giai đoạn cuối năm 2026 và năm 2027.
ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê thuộc Ngân hàng Nhà nước, cho biết chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục được điều hành chủ động và linh hoạt...
Trình bày báo cáo đề dẫn, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh yêu cầu duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn và khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng.
Theo ông Hiển, trong bối cảnh mới, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, khả năng hấp thụ vốn và thích ứng với những thay đổi của thị trường.
Một trong những vấn đề được các chuyên gia đặc biệt quan tâm là sự phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, nhất là đối với nhu cầu vốn trung và dài hạn.
Mặc dù tín dụng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cung ứng vốn cho nền kinh tế, hệ thống ngân hàng khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư ngày càng lớn của doanh nghiệp.
Điều này đặt ra yêu cầu phát triển thị trường vốn và đa dạng hóa các kênh huy động, qua đó giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng và tạo nền tảng tài chính bền vững hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Để tiếp cận được các nguồn vốn dài hạn, doanh nghiệp cần nâng cao tính minh bạch của báo cáo tài chính, chuẩn hóa dữ liệu, cải thiện quản trị và xây dựng phương án sử dụng vốn khả thi.
Đề cập định hướng điều hành chính sách tiền tệ, ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê thuộc Ngân hàng Nhà nước, cho biết chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục được điều hành chủ động, linh hoạt nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.
Theo đó, tỷ giá được điều hành phù hợp với diễn biến thị trường, kết hợp đồng bộ các công cụ lãi suất, thanh khoản và can thiệp ngoại tệ khi cần thiết nhằm hạn chế tác động từ những cú sốc bên ngoài.
Ngành ngân hàng tiếp tục ưu tiên dòng vốn cho sản xuất, kinh doanh và các động lực tăng trưởng, đồng thời kiểm soát tín dụng đối với những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
Các tổ chức tín dụng được yêu cầu công khai lãi suất cho vay, phát triển sản phẩm tín dụng phù hợp và tăng cường kết nối với cộng đồng doanh nghiệp.
Tuy nhiên, đại diện Ngân hàng Nhà nước cũng nhấn mạnh, việc tháo gỡ khó khăn về vốn không thể chỉ dựa vào hệ thống ngân hàng mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ, các bộ, ngành và doanh nghiệp.
Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh cho rằng, yêu cầu cấp thiết hiện nay là chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang chủ động quản trị rủi ro.
Ông Vinh đề xuất bốn định hướng trọng tâm: xây dựng nhiều kịch bản ứng phó với biến động thị trường; lấy quản trị dòng tiền làm trung tâm; đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường vốn; đồng thời phát triển hệ sinh thái tài chính với các kênh huy động bổ trợ lẫn nhau.
Trong đó, doanh nghiệp cần chủ động kiểm soát cơ cấu đồng tiền, kỳ hạn vốn vay, hàng tồn kho và điều khoản thanh toán để hạn chế rủi ro khi tỷ giá, lãi suất thay đổi.
Toàn cảnh diễn đàn.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, ông Đỗ Tiến Thành Giám đốc điều hành Công ty TNHH 26868 chia sẻ: Việc theo dõi đồng thời diễn biến tỷ giá, giá dầu, lãi suất quốc tế và nhu cầu thị trường sẽ giúp đánh giá đầy đủ hơn những tác động đến chi phí đầu vào và dòng tiền.
Cùng với các giải pháp tài chính, tiết kiệm năng lượng, đổi mới công nghệ, tối ưu quản trị tồn kho và đa dạng hóa thị trường được xem là những hướng đi quan trọng nhằm giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đặc biệt, đầu tư công nghệ và chuyển đổi xanh không chỉ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí vận hành trong dài hạn mà còn tạo điều kiện thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.
Kết luận diễn đàn VCCI cho biết sẽ tổng hợp các kiến nghị liên quan đến giảm chi phí vốn, cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng và phát triển thị trường vốn để chuyển tới cơ quan có thẩm quyền.
Nhìn từ những cảnh báo tại diễn đàn, thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp trong năm 2027 không chỉ là dự báo tỷ giá tăng hay giảm, lãi suất biến động ra sao, mà là khả năng duy trì hoạt động và bảo vệ dòng tiền trước những kịch bản bất lợi.
Khi các yếu tố bên ngoài ngày càng khó kiểm soát, năng lực quản trị tài chính, đổi mới công nghệ và đa dạng hóa nguồn vốn sẽ trở thành nền tảng quyết định sức chống chịu và khả năng phát triển dài hạn của doanh nghiệp Việt Nam.