Đơn giản hóa thủ tục bồi thường, tăng trách nhiệm của cơ quan nhà nước

Chiều 23/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, với 470/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94% tổng số đại biểu Quốc hội, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Trước đó, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, về nguyên tắc áp dụng pháp luật, Luật sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 4 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo hướng chặt chẽ hơn, tránh việc mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước ngoài các lĩnh vực đã được quy định tại Điều 1 của Luật.

Theo đó, việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của Luật này, trừ trường hợp Quốc hội có quy định khác về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong các lĩnh vực quy định tại Điều 1.

Luật giữ nguyên phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế như quy định tại khoản 9 Điều 17 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành.

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật lần này là thể chế hóa Quy định số 231 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. 

Theo đó, ghi nhận quyền được bồi thường của người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực khi cơ quan, người có thẩm quyền không thực hiện đúng hoặc đầy đủ các biện pháp bảo vệ, gây thiệt hại cho họ hoặc người thân.

Luật cũng đổi mới quy trình giải quyết yêu cầu bồi thường theo hướng giảm gánh nặng thủ tục cho người bị thiệt hại, đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước và bảo đảm vụ việc phải được giải quyết đến cùng.

Cụ thể, Luật bỏ thành phần hồ sơ yêu cầu bồi thường là văn bản, giấy tờ mà cơ quan giải quyết yêu cầu bồi thường đã có hoặc có thể yêu cầu cơ quan nhà nước khác cung cấp. Đồng thời, chỉnh lý quy định về thời gian xác minh thiệt hại, thương lượng việc bồi thường theo hướng không quy định thời hạn tối đa mà do các bên thỏa thuận.

Luật cũng bổ sung các căn cứ để ban hành quyết định giải quyết bồi thường. Trong đó, có trường hợp ra quyết định giải quyết bồi thường mà không tiến hành thương lượng theo đề nghị của người yêu cầu bồi thường hoặc người yêu cầu bồi thường không đến thương lượng sau khi đã được cơ quan giải quyết bồi thường mời tham gia thương lượng.

Đáng chú ý, Luật bổ sung cơ chế miễn, giảm hoàn trả đối với cán bộ, công chức thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước, đồng bộ với quy định của pháp luật có liên quan. Chỉnh lý nội dung về điều khoản chuyển tiếp theo hướng bảo đảm tốt hơn quyền của người yêu cầu bồi thường và người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại.

Đồng thời, Luật quy định Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm kinh phí cho công tác bồi thường nhà nước, bao gồm kinh phí cho công tác quản lý nhà nước về bồi thường nhà nước; kinh phí chi trả cho người bị thiệt hại và chi phí cho việc định giá tài sản, giám định thiệt hại.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.