Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng: Tái định cư trước, bồi thường đất gấp đôi quy định

Hà Nội yêu cầu hoàn thành bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất thực hiện Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Thành phố dự kiến chuẩn bị khoảng 265ha quỹ đất tái định cư, bồi thường đất bằng 2 lần mức quy định cho các trường hợp đủ điều kiện.

Ưu tiên tái định cư ngay trên địa bàn

UBND thành phố Hà Nội vừa có báo cáo về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng được xác định là một trong những nhiệm vụ then chốt.

Quan điểm của thành phố là việc di dời phải gắn với bảo đảm ổn định cuộc sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng của người dân. Các khu tái định cư được yêu cầu có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, đồng thời đa dạng về vị trí và loại hình nhà, đất để người dân có thêm lựa chọn.

Thứ tự ưu tiên bố trí tái định cư được xác định theo hướng trước hết là bố trí ngay trên cùng địa bàn xã, phường. Trong đó, người dân ở khu vực ngoài bãi sông có thể được chuyển vào khu vực phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn, nếu có quỹ đất phù hợp quy hoạch và đủ điều kiện triển khai.

Trường hợp quỹ đất tại chỗ không đáp ứng đủ nhu cầu, thành phố sẽ nghiên cứu bố trí tại các khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, tạo điều kiện để người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các quan hệ cộng đồng hiện có.

Tiếp đó, thành phố sẽ sử dụng các khu định cư tập trung đã hoặc có khả năng hoàn thành đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Các khu này phải bảo đảm giao thông kết nối, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh, không gian sinh hoạt cộng đồng, khu thương mại - dịch vụ và các điều kiện tạo sinh kế cho người dân.

Các khu đô thị đa mục tiêu được xác định là quỹ bổ sung, đáp ứng phần nhu cầu tái định cư còn thiếu và tạo thêm lựa chọn về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội.

Theo rà soát ban đầu, quỹ đất tái định cư phục vụ GPMB Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến khoảng 265ha, phân bổ tại nhiều địa bàn. Trong đó, xã Mê Linh khoảng 72ha; xã Vĩnh Thanh và Đông Anh 30ha; xã Bát Tràng 35ha; xã Ô Diên 11ha; phường Thượng Cát và Đông Ngạc 12ha; phường Yên Sở 10ha; xã Nam Phù 72ha và xã Hồng Vân 23ha.

Thành phố lưu ý đây là quỹ đất dự kiến và sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung, điều chỉnh về số lượng, quy mô để đáp ứng tối đa nhu cầu thực tế.

Đối với các địa bàn Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên không có quỹ đất tái định cư phía trong đê, phương án được nghiên cứu là bố trí người dân vào các khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung của thành phố.

Đáng chú ý, Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh có quy mô khoảng 736,84ha tại xã Thư Lâm và xã Đông Anh, dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Theo kế hoạch, chậm nhất quý II/2027, khu đô thị này phải hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng. Đến quý IV/2029, dự kiến bàn giao các công trình nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng; toàn bộ dự án hoàn thành trong năm 2030. Khu đô thị sẽ phục vụ nhu cầu tái định cư của người dân thuộc các phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng, xã Đông Anh và các khu vực lân cận.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long tại xã Phúc Thịnh và xã Thiên Lộc có quy mô khoảng 474ha, dự kiến bố trí khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và khoảng 5.000-10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư dự kiến hoàn thành chậm nhất quý II/2028; các công trình hạ tầng kỹ thuật và nhà ở tái định cư cao tầng hoàn thành vào năm 2030.

Tại khu vực phía Nam, Khu đô thị đa mục tiêu phường Lĩnh Nam có quy mô khoảng 169,5ha, dự kiến bố trí khoảng 20.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Các công trình hạ tầng kỹ thuật và nhà ở tái định cư cao tầng dự kiến hoàn thành chậm nhất quý I/2030.

Ngoài ra, thành phố còn nghiên cứu Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Bồ Đề, phường Long Biên và xã Bát Tràng, quy mô khoảng 270,68ha, dự kiến khoảng 10.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội; Khu định cư Long Biên - Bồ Đề, quy mô khoảng 201ha, dự kiến khoảng 25.000 căn hộ chung cư; và Khu định cư Lĩnh Nam, quy mô khoảng 101ha, dự kiến khoảng 20.500 căn hộ chung cư.

Các quỹ nhà, đất này không chỉ phục vụ những địa bàn không có khả năng bố trí tái định cư tại chỗ mà còn được xác định là nguồn bổ sung chung cho toàn dự án trong trường hợp nhu cầu tại chỗ hoặc lân cận vượt khả năng đáp ứng.

Bồi thường đất bằng 2 lần mức quy định

Một nội dung đáng chú ý trong phương án chính sách là thành phố dự kiến áp dụng mức bồi thường bằng tiền về đất bằng hai lần so với mức quy định đối với các trường hợp đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp đủ điều kiện pháp lý theo quy định của Luật Đất đai và các văn bản liên quan.

Đối với đất ở, nhóm đủ điều kiện gồm các trường hợp có quyết định giao đất, cho thuê đất, có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận theo quy định. Với đất nông nghiệp, các trường hợp có giấy chứng nhận, đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận hoặc sử dụng ổn định trước thời điểm luật định cũng được xem xét theo quy định.

Bên cạnh bồi thường về đất, người dân còn được bồi thường công trình, tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, thiệt hại đối với công trình, cây trồng, vật nuôi theo quy định.

Chính sách hỗ trợ cũng được đặt ra khá cụ thể, gồm hỗ trợ ổn định đời sống; ổn định sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ di dời vật nuôi; hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di chuyển.

Đặc biệt, đối với người sử dụng đất nông nghiệp bị thu hồi, chính sách hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm bằng 5 lần giá đất nông nghiệp được áp dụng theo quy định của thành phố.

Trường hợp tiền bồi thường về đất không đủ để mua suất tái định cư tối thiểu, người dân được Nhà nước hỗ trợ để đủ điều kiện mua suất tái định cư. Với những gia đình có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ, chính sách cũng cho phép xem xét thêm suất tái định cư cho từng hộ theo quy định.

Đối với trường hợp đất không được bồi thường nhưng người dân không còn nhà ở, nơi ở nào khác trên địa bàn, thành phố cũng nghiên cứu bố trí tái định cư. Trường hợp còn nhà ở, đất ở nhưng diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu tách thửa cũng được xem xét theo chính sách đặc thù của thành phố.

Chỉ di dời khi đã có nơi ở mới

Một trong những nguyên tắc được UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh là việc bố trí tái định cư phải hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất.

Thành phố sẽ đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu tái định cư, quỹ nhà tái định cư phục vụ dự án và chỉ thực hiện di dời, GPMB các hộ dân khi đã bố trí nơi ở mới.

Quan điểm này nhằm hạn chế tình trạng người dân phải rời nơi ở cũ nhưng chưa có điều kiện ổn định cuộc sống tại nơi ở mới, đồng thời bảo đảm quá trình GPMB được thực hiện theo hướng công khai, minh bạch và có sự đồng thuận.

UBND thành phố cũng yêu cầu công bố, công khai đầy đủ các quy định về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để người dân biết và tham gia ý kiến. Thành phố cho biết sẽ xem xét thêm các chính sách nếu cần thiết, trên nguyên tắc phù hợp pháp luật và bảo đảm quyền lợi của người bị thu hồi đất, phải di dời, tháo dỡ tài sản.

Tuy nhiên, để bảo đảm tiến độ Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, thành phố dự kiến thực hiện GPMB ngay đối với các khu vực là đất công, đất nông nghiệp và những khu vực đủ điều kiện thu hồi đất, GPMB theo quy định, trong đó có cả trường hợp người dân tự nguyện di dời sớm.

Bên cạnh nhà ở và đất ở, công tác di chuyển mồ mả cũng là một nhiệm vụ lớn trong quá trình GPMB dự án. Theo báo cáo, tổng số mộ dự kiến phải di dời khoảng 109.000 ngôi.

Để đáp ứng nhu cầu này, UBND thành phố đã chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung nguồn lực, đẩy nhanh chuẩn bị đầu tư, GPMB và xây dựng hạ tầng kỹ thuật các nghĩa trang tập trung của thành phố như Yên Kỳ, Thanh Tước, Chuyên Mỹ...

Theo tính toán, hệ thống nghĩa trang tập trung dự kiến có khả năng tiếp nhận khoảng 116.000 ngôi mộ vào năm 2027 và 330.000 ngôi vào năm 2035, qua đó tạo quỹ tiếp nhận phục vụ GPMB các dự án trọng điểm, trong đó có Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Với phương án trên, công tác GPMB dự án được đặt trong một cách tiếp cận khác: Chuẩn bị trước quỹ đất, quỹ nhà và hạ tầng tái định cư; ưu tiên giữ người dân ở lại địa bàn hoặc khu vực lân cận; đồng thời có chính sách bồi thường, hỗ trợ và tạo sinh kế đi kèm.

Đây cũng được xem là điều kiện quan trọng để triển khai dự án quy mô lớn nhưng hạn chế tối đa xáo trộn đời sống, bảo đảm người dân có nơi ở mới trước khi rời nơi ở cũ, qua đó tạo sự đồng thuận trong quá trình thực hiện GPMB.