Dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô: Khai thác hiệu quả quỹ đất, hạn chế nguy cơ đội vốn

Sáng 6/8, Quốc hội thảo luận ở Tổ về chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Nhiều ý kiến cho rằng cần có cơ chế điều phối thống nhất, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, khai thác hiệu quả quỹ đất, hạn chế nguy cơ đội vốn.

Phát biểu thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên khẳng định, đây không chỉ là tuyến giao thông kết nối các địa phương trong vùng mà còn tạo nền tảng hình thành hệ sinh thái công nghiệp, đô thị và dịch vụ, mở ra không gian phát triển mới cho toàn vùng.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, từ dự án này, các địa phương, trong đó có Hà Nội, sẽ có điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất, gia tăng giá trị sử dụng đất, thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ, qua đó tạo nguồn lực lớn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Để phát huy tối đa hiệu quả của dự án, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì nghiên cứu đồng bộ quy hoạch và phương án khai thác quỹ đất liền kề tuyến đường nhằm tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh công tác giải phóng mặt bằng sẽ là yếu tố quyết định tiến độ của dự án khi tuyến đường đi qua nhiều địa phương. Vì vậy, các địa phương cần quyết liệt thực hiện giải phóng mặt bằng, hỗ trợ các nhà thầu và đơn vị thi công để dự án triển khai đúng kế hoạch, tránh kéo dài thời gian dẫn tới đội vốn. Cùng với đó, Chính phủ cần tính toán cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hợp lý, hài hòa lợi ích của Nhà nước và người dân.

Quan tâm đến công tác tổ chức thực hiện, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cho biết, Dự án đường Vành đai 5 được chia thành 22 dự án thành phần, đi qua 7 tỉnh, thành phố với tổng mức đầu tư rất lớn. Điều này đặt ra yêu cầu phải có cơ chế điều phối thống nhất để bảo đảm tiến độ và tính đồng bộ trên toàn tuyến.

Theo đại biểu Hà, cần xác định rõ cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm điều phối, quản lý tiến độ, tiêu chuẩn kỹ thuật, giải ngân vốn cũng như xử lý các vướng mắc phát sinh giữa các địa phương, tránh tình trạng mỗi địa phương triển khai theo một cách khác nhau, ảnh hưởng đến hiệu quả chung của dự án.

Bên cạnh đó, các địa phương có tuyến đường đi qua cần cam kết bố trí đủ nguồn vốn theo tiến độ, đồng thời rà soát tỷ lệ vốn dự phòng phù hợp với biến động giá nguyên vật liệu trong quá trình triển khai.

Đại biểu cũng lưu ý cần hoàn thiện quy hoạch phát triển đô thị, công nghiệp và dịch vụ dọc tuyến, gắn với quản lý chặt chẽ đất đai, ngăn ngừa đầu cơ, khai thác hiệu quả nguồn lực từ đất để tái đầu tư hạ tầng.

Đối với các yếu tố quốc phòng, an ninh và môi trường, ông Nguyễn Ngọc Hà đề nghị tiếp tục rà soát hướng tuyến, các nút giao, khu tái định cư, bãi đổ thải, bảo đảm không ảnh hưởng đến các công trình quốc phòng, an ninh trọng yếu; đồng thời hoàn thiện các thỏa thuận với Bộ Quốc phòng và Bộ Công an trước khi triển khai dự án.

Với các cơ chế đặc thù như chỉ định thầu hay cấp phép khai thác khoáng sản không qua đấu giá, cần đi kèm cơ chế giám sát chặt chẽ để phòng ngừa thất thoát, tiêu cực.

Đóng góp thêm ý kiến, đại biểu Võ Tiến Nghị (đoàn Quảng Trị) đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục đánh giá kỹ khả năng cân đối nguồn lực, phương án bố trí vốn theo từng giai đoạn nhằm hạn chế nguy cơ đội vốn, kéo dài thời gian thực hiện dự án.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên) đề nghị làm rõ trách nhiệm bố trí vốn của từng địa phương, hoàn thiện cơ chế điều phối giữa các dự án thành phần; đồng thời kiến nghị hoàn thiện cơ chế khai thác giá trị gia tăng từ quỹ đất hai bên tuyến theo hướng công khai, minh bạch để tạo thêm nguồn lực cho đầu tư hạ tầng.