“Chạm Đồng Xuân” không đưa nghệ thuật vào một không gian trưng bày tách biệt, mà để các tác phẩm len vào từng ngóc ngách của khu chợ, hòa cùng kiến trúc và nhịp sống thường ngày.
Đó có thể là một sắp đặt bên đài phun nước, một tác phẩm dọc hành lang, ở chiếu nghỉ cầu thang, bên lan can hay nép mình trong góc khuất ít người chú ý. Không có một lộ trình khám phá cố định, công chúng được khơi gợi sự tò mò để tự tìm kiếm, quan sát và nhận ra những điều mới mẻ ngay trong không gian vốn đã thân thuộc.
Giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ những câu chuyện trong 25 tác phẩm được thể hiện tại Triển lãm Nghệ thuật Đa giác.
Bước vào hành trình khám phá, người xem có thể bắt gặp những hình ảnh rất đỗi thân thuộc của Đồng Xuân được tái hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Đó là dáng hình những tiểu thương thấp thoáng trên mặt tranh, thoạt nhìn dễ khiến người ta ngỡ có ai đó đang đứng giữa khu chợ.
Cũng có những sáng tạo khiến vật liệu phục vụ buôn bán thường ngày mang một đời sống khác: sắt thép, thùng xốp trở thành chất liệu tạo âm thanh, khơi gợi sự tò mò và thôi thúc người xem thử tương tác. Mỗi tác phẩm mở ra một cách cảm nhận riêng, có khi gây ấn tượng ngay lập tức, có khi chỉ được nhận ra sau một hồi quan sát.
Một sắp đặt tại vòi phun nước trong Triển lãm Nghệ thuật Đa giác quan tại chợ Đồng Xuân.
25 tác phẩm của các nghệ sĩ trong nước và quốc tế ở Triển lãm Nghệ thuật Đa giác quan trong khuôn khổ "Chạm Đồng Xuân" thể hiện cách tiếp cận riêng. Giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn cho biết, có những nghệ sĩ quốc tế đã nghiên cứu và sống trong không khí chợ Đồng Xuân cả tháng trời để tạo ra các tác phẩm đặc biệt từ hình ảnh, âm thanh, vật liệu đến những câu chuyện gắn với con người và không gian khu chợ thêm ấn tượng. Sự đan xen giữa tác phẩm và môi trường hiện hữu tạo nên một trải nghiệm mà ở đó ranh giới giữa nghệ thuật và đời sống trở nên khó phân định.
Nếu tác phẩm "Vang vọng Đồng Xuân" của nghệ sĩ Úc Alexander Pug William và nghệ sĩ Việt Nam Tuấn Nị biến những chiếc hộp xốp thu nhặt tại chợ thành nhạc cụ mở để bất kỳ ai đi qua cũng có thể tự tay gõ và hòa âm cùng tiếng rao hàng, thì chuỗi tranh tương tác "Fauna" của bộ đôi nghệ sĩ Pháp Adrien và Claire lại chứng minh công nghệ không làm con người xa rời thực tại.
Nghệ sĩ Lê Vũ gửi gắm một chiều sâu văn hóa tinh tế qua những đồng xu nghệ thuật in họa tiết mặt sau của tờ tiền giấy Việt Nam. Dự án nhiếp ảnh sắp đặt của nghệ sĩ Nguyễn Minh Hoàng cùng cộng sự đã phá vỡ định kiến rằng ngôi chợ chỉ thuộc về giới tiểu thương, khi đưa những lao động tự do thầm lặng - những người khuân vác vải, trông hàng hay bảo vệ, trở thành nhân vật trung tâm.
Nghệ sĩ gốc Việt tại Đan Mạch Phúc Văn Đặng mang đến chuỗi tác phẩm vải hoa rực rỡ sắc hồng hoa sen gợi nhớ cội nguồn Việt Nam hòa quyện cùng sắc xanh lam bờ biển Bắc Âu tượng trưng cho khát vọng hòa bình.
Các tác phẩm hội hoạ, sắp đặt, được Giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ với báo giới.
Nghệ sĩ Phuc Van Dang (Đặng Văn Phúc) cho biết, việc đưa tác phẩm và các workshop vào chính không gian Chợ Đồng Xuân cũng là cách mở ra một cuộc đối thoại giữa di sản và thế hệ tiếp nối. Thay vì chỉ tiếp nhận lịch sử qua những tư liệu hay câu chuyện được kể lại, người trẻ có cơ hội trực tiếp quan sát kiến trúc, khám phá những dấu tích văn hóa và tìm thấy mối liên hệ của mình với khu chợ.
Điểm đặc biệt của “Chạm Đồng Xuân” nằm ở cách các nghệ sĩ nhìn nhận khu chợ như một nguồn tư liệu sáng tác giàu tiềm năng. Không chỉ là nơi lưu giữ dấu ấn kiến trúc hay hoạt động giao thương, Đồng Xuân còn chứa đựng những lớp ký ức, tập quán và biểu tượng văn hóa được hình thành qua thời gian.
Từ những câu chuyện gắn với lịch sử khu chợ đến nhịp sinh hoạt của cộng đồng tiểu thương, mỗi chất liệu đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho một ý tưởng nghệ thuật. Bằng những góc nhìn và phương thức biểu đạt đa dạng, các nghệ sĩ không đơn thuần tái hiện một không gian quen thuộc, mà còn mở ra những liên tưởng mới, giúp công chúng nhận diện những giá trị văn hóa vốn hiện diện ngay trong đời sống thường nhật.
Tác phẩm nghệ thuật được nhiều người quan tâm.
Theo Giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn, tên gọi “Chạm Đồng Xuân” thể hiện mong muốn đưa công chúng đến gần hơn với khu chợ qua những tiếp xúc đa chiều, từ quan sát kiến trúc, hàng hóa đến lắng nghe âm thanh, cảm nhận mùi hương và nhịp sinh hoạt thường ngày. Khi các tác phẩm nghệ thuật được đặt vào chính không gian ấy, những điều vốn quen thuộc có cơ hội được nhìn nhận bằng một góc nhìn mới, giúp người tham quan khám phá cả những khía cạnh mà trước đây họ ít có dịp tiếp cận.
Trong mạng lưới không gian ấy, chợ Đồng Xuân mang đến một lát cắt đặc biệt về đời sống đô thị Hà Nội. Hơn một thế kỷ qua, khu chợ đã chứng kiến những đổi thay của thành phố, đồng thời lưu giữ nhiều dấu ấn trong kiến trúc, hoạt động giao thương và nếp sinh hoạt của người dân.
Di sản Đồng Xuân không chỉ nằm trong những dấu mốc lịch sử hay diện mạo công trình, mà còn được tạo nên từ tiếng rao, những cuộc trao đổi giữa người mua và người bán, mối gắn bó giữa các quầy hàng và kinh nghiệm buôn bán được truyền qua nhiều thế hệ. Chính những hoạt động vẫn tiếp diễn mỗi ngày đã tạo nên sức sống riêng cho khu chợ, biến nơi đây thành một không gian văn hóa luôn vận động cùng thời gian.
Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11, chương trình "Chạm Đồng Xuân" mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo bởi sự quy tụ hơn 150 hoạt động, có sự tham gia của gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ.
Trong đó, gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia góp mặt, tạo nên sự giao thoa đa dạng về văn hóa và thực hành sáng tạo. Các hoạt động được triển khai tại 5 cụm không gian chính: Quảng trường Sáng tạo, Chợ Đồng Xuân, Đình và Di tích Phố cổ, Công viên Thống Nhất, Rạp hát và Sân khấu Cộng đồng.