Giả danh cán bộ giăng bẫy người hưởng lương hưu

Lợi dụng đợt cao điểm hỗ trợ người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH bổ sung văn bản ủy quyền theo Luật Bảo hiểm xã hội, nhiều đối tượng đã giả danh cán bộ cơ quan Nhà nước để hướng dẫn làm thủ tục, cung cấp thông tin cá nhân rồi chiếm đoạt tài sản.

Chiếc bẫy tinh vi

"Bác thuộc diện phải bổ sung hồ sơ để tiếp tục hưởng lương hưu theo quy định mới. Nếu không hoàn tất ngay hôm nay sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi...".

Cuộc gọi ấy khiến ông B, một người cao tuổi ở phường Đại Mỗ (Hà Nội) không chút nghi ngờ. Người ở đầu dây bên kia xưng là cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội, đọc đúng họ tên và giải thích khá rành mạch về đợt rà soát, hỗ trợ người hưởng lương hưu bổ sung văn bản ủy quyền theo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024.

Chỉ đến khi đối tượng yêu cầu tải một ứng dụng để "xác thực hồ sơ", đồng thời đọc mã OTP gửi về điện thoại, ông B mới thấy bất thường. Thay vì làm theo, ông chủ động gọi đến tổng đài của trung tâm để kiểm tra và được xác nhận mình không thuộc diện phải bổ sung hồ sơ. Cuộc gọi trước đó hoàn toàn là hành vi mạo danh nhằm đánh cắp thông tin cá nhân và chiếm đoạt tài sản.

Đó không phải trường hợp cá biệt. Thời gian gần đây, Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội liên tục tiếp nhận phản ánh về các cuộc gọi tự xưng là cán bộ cơ quan Nhà nước, yêu cầu người dân bổ sung hồ sơ BHXH, cài đặt ứng dụng hoặc cung cấp thông tin cá nhân. 

Lợi dụng việc thành phố đang phối hợp với BHXH Hà Nội, UBND các xã, phường và bưu điện triển khai đợt hỗ trợ người hưởng lương hưu theo quy định mới, các đối tượng đã dựng lên những kịch bản rất giống thực tế để tạo lòng tin.

BHXH Việt Nam cũng ghi nhận nhiều phản ánh tương tự. Có trường hợp sau khi nhận cuộc gọi đã được hướng dẫn truy cập website giả mạo, kết bạn qua Zalo rồi tiếp tục được yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng để "hoàn tất thủ tục". Khi nạn nhân chần chừ, các đối tượng liên tục thúc giục, viện dẫn nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi nếu không thực hiện ngay.

Trước tình trạng này, Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội khẳng định chỉ liên hệ với những trường hợp thuộc danh sách cần hỗ trợ theo kế hoạch của cơ quan BHXH; không gọi điện đại trà yêu cầu bổ sung hồ sơ, không yêu cầu cài đặt ứng dụng, cung cấp mã OTP, mật khẩu hay thông tin tài khoản ngân hàng. 

Với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc không có khả năng đi lại, cán bộ sẽ trực tiếp đến nơi cư trú để hỗ trợ miễn phí theo đúng quy trình.

Lợi dụng chính sách mới để tạo niềm tin

Nếu trước đây, các đối tượng thường giả danh công an, viện kiểm sát hay tòa án để đe dọa thì nay thủ đoạn đã thay đổi. Chúng khoác lên mình vỏ bọc của những cán bộ tận tình "hướng dẫn", "hỗ trợ" hoặc "bảo đảm quyền lợi". Chính sự nhẹ nhàng ấy lại khiến nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, dễ đặt niềm tin.

Tại Bắc Ninh, ông Thanh nhận được cuộc gọi từ người tự xưng là cán bộ BHXH hướng dẫn giải quyết chế độ bảo hiểm và thanh toán lương hưu. Sau khi được yêu cầu kết bạn qua Zalo, nạn nhân lần lượt thực hiện các thao tác trên ứng dụng VNeID, VssID rồi đăng nhập tài khoản ngân hàng theo hướng dẫn.

Tin rằng mình đang hoàn tất thủ tục để nhận chế độ, ông đã chuyển khoản tiền hỗ trợ nghỉ hưu trước tuổi vào tài khoản do các đối tượng cung cấp để "xác minh". Chỉ đến khi giao dịch hoàn tất, ông mới phát hiện toàn bộ số tiền đã bị chiếm đoạt.

Một vụ việc khác tại Tuyên Quang cũng cho thấy thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi. Lợi dụng việc cập nhật thông tin liên quan đến chế độ hưu trí, chúng dẫn dụ ông K (xã Côn Lôn) quét mã QR và đăng nhập tài khoản ngân hàng, qua đó chiếm đoạt hơn 1 tỷ đồng chỉ trong thời gian ngắn.

Điểm đáng chú ý là hầu hết các vụ việc đều diễn ra theo một kịch bản gần giống nhau. Các đối tượng không hù dọa, cũng không thúc ép bằng những lời lẽ gay gắt như trước. 

Ngược lại, chúng luôn giữ thái độ lịch sự, kiên nhẫn, giải thích cặn kẽ từng bước, tạo cảm giác người dân đang được một cán bộ tận tình hỗ trợ giải quyết thủ tục.

"Lá chắn" hiệu quả nhất vẫn là sự cảnh giác

Trước thực trạng đó, BHXH Việt Nam khẳng định không gọi điện yêu cầu người dân cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản ngân hàng; không yêu cầu cài đặt ứng dụng lạ hay chuyển tiền để hoàn tất thủ tục. Mọi giao dịch chỉ được thực hiện thông qua các kênh chính thức hoặc trực tiếp tại cơ quan BHXH.

Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội cũng cho biết, việc hỗ trợ bổ sung văn bản ủy quyền chỉ áp dụng với những trường hợp thuộc danh sách đã được rà soát. 

Người dân khi nhận được cuộc gọi có dấu hiệu bất thường cần chủ động liên hệ tổng đài 024.1022 (nhánh 7), cơ quan BHXH hoặc chính quyền địa phương để kiểm chứng, tuyệt đối không làm theo hướng dẫn từ các số điện thoại lạ.

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số đang mang lại nhiều tiện ích trong giải quyết thủ tục hành chính, giúp người dân tiếp cận dịch vụ công nhanh hơn, minh bạch hơn và tiết kiệm thời gian hơn. Song, cùng với những lợi ích đó là yêu cầu ngày càng cao về kỹ năng số và khả năng tự bảo vệ trước các rủi ro trên không gian mạng.

Bởi vậy, ngoài nỗ lực của các cơ quan chức năng trong việc cảnh báo, xử lý và hoàn thiện hệ thống bảo mật, mỗi người dân cũng cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi thực hiện bất kỳ yêu cầu nào qua điện thoại hoặc mạng xã hội.

Chỉ một cuộc gọi xác minh đến cơ quan chức năng, chỉ một phút bình tĩnh trước khi bấm vào đường link lạ hay đọc mã OTP cũng có thể giúp tránh được thiệt hại hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng.