Trước yêu cầu giảm phát thải và phát triển bền vững, Gia Lai đang từng bước thúc đẩy xanh hóa ngành Xây dựng thông qua phát triển công trình tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường và mở rộng hạ tầng kỹ thuật xanh.
Chuyển đổi xanh - "chìa khóa" để hướng tới Net Zero
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực đô thị hóa và yêu cầu giảm phát thải ngày càng rõ nét, "xanh hóa" ngành vật liệu xây dựng không còn là lựa chọn mang tính xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với phát triển bền vững.
Gia Lai là 1 trong 10 tỉnh, thành có diện tích sàn đạt chứng nhận xanh lớn nhất cả nước.
Ông Nguyễn Trường Sơn, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai cho biết: Chuyển đổi xanh và tiết kiệm năng lượng trong ngành Xây dựng hiện nay được xem là xu hướng tất yếu, đồng thời là "chìa khóa" quan trọng để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050.
Theo ông Sơn, chuyển đổi xanh không chỉ đơn thuần là tiết kiệm điện năng mà còn là thay đổi toàn diện từ quản lý, vận hành đến sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển bền vững. Đây cũng là giải pháp để giải quyết mâu thuẫn giữa tốc độ đô thị hóa nhanh với yêu cầu bảo vệ môi trường.
"Chuyển đổi xanh phải được thực hiện đồng bộ từ vật liệu xây dựng phát thải thấp, công trình tiết kiệm năng lượng, phương tiện vận tải đến hệ thống hạ tầng kỹ thuật như cấp nước, thoát nước, chiếu sáng hay xử lý rác thải", ông Sơn nhấn mạnh.
Theo đánh giá của ngành Xây dựng, các công trình xanh hiện mang lại "lợi ích kép" cho cả chủ đầu tư, người sử dụng lẫn môi trường. Công trình xanh có thể giúp tiết kiệm từ 20-30% năng lượng vận hành, giảm đáng kể chi phí điện, nước hằng tháng và nâng cao chất lượng không gian sống.
Thực tế cho thấy thị trường công trình xanh tại Việt Nam đang tăng trưởng mạnh. Đến hết năm 2025, cả nước đã có khoảng 780 tòa nhà đạt chứng nhận xanh với tổng diện tích sàn gần 18,69 triệu m². Riêng trong năm 2025 có thêm 196 công trình đạt chứng nhận xanh, tăng 20% về số lượng và 15% về diện tích sàn so với năm trước.
Tại tỉnh Gia Lai, chuyển đổi xanh trong xây dựng cũng đang được nhìn nhận là hướng đi cần thiết và lâu dài. Theo thống kê, địa phương hiện nằm trong top 10 tỉnh, thành có diện tích sàn đạt chứng nhận xanh lớn nhất cả nước, đứng thứ 8 với hơn 514.000 m².
Tại Gia Lai, mô hình công trình xanh đang dần mở rộng sang phân khúc nhà ở.
Toàn tỉnh hiện có 7 công trình được cấp chứng nhận công trình xanh theo tiêu chuẩn EDGE và LEED, trong đó có 6 công trình đạt EDGE và 1 công trình đạt LEED. Đáng chú ý, trong số các công trình EDGE có tới 4 dự án nhà ở xã hội, cho thấy mô hình công trình xanh đang dần mở rộng sang phân khúc nhà ở mang tính an sinh thay vì chỉ tập trung ở phân khúc cao cấp.
Bên cạnh công trình dân dụng, lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật cũng đang được "xanh hóa". Tỉnh đã quy hoạch hệ thống xử lý nước thải tập trung, từng bước chuyển từ chôn lấp rác sang công nghệ đốt rác phát điện và tái chế; đồng thời đầu tư hệ thống chiếu sáng công cộng thông minh nhằm tối ưu điện năng tiêu thụ.
Giám đốc Sở Xây dựng Gia Lai Nguyễn Trường Sơn cho hay: "Hiện nay 100% công trình chiếu sáng đầu tư mới trên địa bàn đều sử dụng đèn LED hiệu suất cao, tiết kiệm điện năng và giảm chi phí vận hành cho ngân sách nhà nước".
Doanh nghiệp chuyển hướng sang "xây dựng xanh"
Không chỉ cơ quan quản lý, nhiều doanh nghiệp xây dựng cũng đang chủ động chuyển đổi theo hướng phát triển xanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Doanh nghiệp sử dụng vật liệu xanh trong quá trình xây dựng.
Ông Phạm Nam Quảng, Giám đốc Ban Đầu tư và Pháp chế Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Phú Mỹ - Quy Nhơn cho rằng: "Chuyển đổi xanh và tiết kiệm năng lượng là xu hướng tất yếu của ngành Xây dựng trong bối cảnh chi phí năng lượng ngày càng gia tăng và yêu cầu giảm phát thải ngày càng khắt khe".
"Việc áp dụng các giải pháp xanh không chỉ giúp công trình tiết kiệm từ 20-30% chi phí điện nước mà còn nâng cao chất lượng không gian sống, tạo môi trường sinh hoạt và làm việc thoải mái hơn cho người sử dụng", ông Quảng chia sẻ.
Xuất phát điểm là doanh nghiệp tư vấn thiết kế, Công ty Phú Mỹ - Quy Nhơn đã sớm định hướng phát triển công trình xanh thông qua việc áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp như tối ưu hướng công trình, tăng thông gió tự nhiên, sử dụng kính cách nhiệt, sơn chống nóng, thiết bị điện hiệu suất cao, pin năng lượng mặt trời hay hệ thống nước nóng năng lượng mặt trời.
Trong đó, dự án Simona Heights là một trong hai công trình tại Quy Nhơn được cấp chứng nhận công trình xanh EDGE do Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) phát triển. Đây được xem là dấu mốc quan trọng khẳng định định hướng phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Không dừng lại ở việc đạt chứng nhận xanh, doanh nghiệp còn triển khai đồng bộ nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng và thân thiện môi trường tại các dự án Simona Heights, Simona Home và Marina Home.
Theo ông Phạm Nam Quảng, các công trình được thiết kế tối ưu mặt đứng nhằm tận dụng ánh sáng và gió tự nhiên; sử dụng vật liệu xanh như gạch không nung, kính cách nhiệt để giảm thất thoát năng lượng; đồng thời áp dụng hệ thống thu hồi, tái sử dụng nước mưa phục vụ tưới cây, vệ sinh.
Đây được xem là những giải pháp thiết thực giúp giảm chi phí vận hành, nâng cao chất lượng không gian sống và từng bước hình thành các công trình phát thải thấp.
Một trong những dự án nhà ở xã hội tại Quy Nhơn (Gia Lai) áp dụng các giải pháp xanh trong xây dựng.
Ngoài hiệu quả kinh tế, các dự án xanh còn nhận được phản hồi tích cực từ cư dân nhờ không gian thoáng mát, tiết kiệm chi phí vận hành và thân thiện môi trường. Điều này cho thấy công trình xanh đang dần trở thành xu hướng thực tế thay vì mô hình mang tính thử nghiệm.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia và doanh nghiệp, quá trình "xanh hóa" ngành xây dựng vẫn còn nhiều rào cản. Khó khăn lớn nhất hiện nay là chi phí đầu tư ban đầu còn cao, trong khi cơ chế hỗ trợ tài chính và ưu đãi tín dụng xanh chưa thực sự đồng bộ. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực am hiểu công nghệ xanh còn hạn chế, còn một bộ phận chủ đầu tư và người dân vẫn chưa nhìn thấy đầy đủ lợi ích lâu dài của công trình xanh.
Ông Nguyễn Trường Sơn, Giám đốc Sở Xây dựng Gia Lai cho rằng: "Thách thức lớn nhất hiện nay là chuyển nhận thức thành hành động đồng bộ trong toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng, từ thiết kế, lựa chọn vật liệu, thiết bị đến thi công và vận hành công trình".
"Dù công trình xanh đã chứng minh được hiệu quả, nhưng không phải chủ đầu tư nào cũng sẵn sàng thay đổi ngay từ đầu, nhất là khi vẫn còn tâm lý e ngại về chi phí đầu tư ban đầu hoặc chưa quen với cách tiếp cận mới", ông Sơn cho hay.
Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, các doanh nghiệp kiến nghị Nhà nước và cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng cho các dự án xanh, đồng thời hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật để doanh nghiệp có cơ sở triển khai. Bên cạnh đó, đẩy mạnh truyền thông, đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao nhận thức cộng đồng về lợi ích của công trình xanh. Khi chính sách, doanh nghiệp và cộng đồng cùng đồng hành, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra mạnh mẽ và hiệu quả hơn, góp phần đưa ngành Xây dựng tiến tới phát triển bền vững.
Với sự tham gia đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, quá trình "xanh hóa" ngành xây dựng tại Gia Lai được kỳ vọng sẽ tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ, góp phần hình thành các công trình phát thải thấp, tiết kiệm năng lượng và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai.
