Giá xăng dầu tăng liên tiếp 3-4 kỳ, lên mức cao nhất 6 tháng, trong khi các chính sách giảm thuế sắp hết hiệu lực. Dư địa từ Quỹ Bình ổn cũng hạn chế, đặt ra bài toán giữ giá và kiểm soát sức ép lên lạm phát.
Sức ép lên lạm phát
Tại kỳ điều hành ngày 24/9, giá xăng E5 RON92 tăng 1.258 đồng/lít, lên 26.397 đồng/lít; xăng E10 RON95-III tăng 1.451 đồng/lít, lên 27.087 đồng/lít. Giá dầu diesel 0.05S tăng 552 đồng/lít, lên 30.497 đồng/lít; dầu mazut 180CST 3.5S tăng 276 đồng/kg, lên 19.472 đồng/kg.
Giá xăng E5RON92 đã tăng 4 kỳ liên tiếp (Ảnh: Hồng Hạnh).
Như vậy, tính đến kỳ điều hành ngày 24/9, giá xăng E5RON92 đã tăng 4 kỳ liên tiếp, tổng cộng 4.634 đồng/lít; xăng E10 RON95-III tăng 4.485 đồng/lít. Giá dầu diesel cũng có 3 kỳ tăng liên tiếp, với tổng mức tăng 2.754 đồng/lít.
Hiện, giá xăng E5 còn thấp hơn 3.717 đồng/lít so với mức đỉnh 30.114 đồng/lít hồi cuối tháng 3; giá E10 thấp hơn 6.753 đồng/lít so với mức đỉnh 33.840 đồng/lít. Tuy chưa trở lại mức đỉnh cũ, đây là mức giá cao nhất của hai loại xăng trong khoảng 6 tháng qua.
Giá xăng dầu tăng trở lại, trong khi các chính sách giảm thuế sắp hết hiệu lực, tạo thêm áp lực lên các loại hàng hóa khác trên thị trường. Theo Nghị quyết 34, ưu đãi về thuế nhập khẩu MFN, thuế bảo vệ môi trường và VAT với xăng dầu chỉ được áp dụng đến hết 30/9.
Thực tế, báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 tăng 0,47% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng theo giá nhiên liệu thế giới. Trong đó, nhóm giao thông có mức tăng 4,09% so với tháng trước, qua đó tác động làm CPI chung tăng 0,41 điểm phần trăm.
Cục Thống kê nhấn mạnh, nguyên nhân chủ yếu do chỉ số giá dầu diesel tăng 22,15%, giá xăng tăng 9,53% do ảnh hưởng của các đợt điều chỉnh giá xăng dầu trong nước.
TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc nghiên cứu chính sách vĩ mô Trung tâm Green-X (Đại học VinUni) cho rằng, đợt tăng giá xăng dầu hiện nay tạo áp lực đáng kể lên lạm phát.
"Nếu không có các chính sách hỗ trợ phù hợp, lạm phát cuối năm có khả năng vượt mục tiêu 4,5%", ông Nguyễn Tú Anh cho hay.
Giải pháp nào bình ổn giá?
Ông Nguyễn Tú Anh phân tích, dư địa chính sách để kìm giá xăng dầu đang thu hẹp, khi các chính sách giảm thuế không còn nhiều dư địa, trong khi Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cũng hạn chế.
Chính sách miễn, giảm thuế hết hiệu lực từ ngày 1/10 (Ảnh: Hồng Hạnh).
Riêng việc gia hạn chính sách giảm thuế thêm 3 tháng đã khiến ngân sách giảm khoảng 15.400 tỷ đồng. Trong khi đó, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đang phải vay ngân sách 8.000 tỷ đồng và phải hoàn trả trong năm tài khóa.
Thực tế, quỹ bình ổn tại hai "ông lớn" là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) đều đang âm.
Cụ thể, trong kỳ từ ngày 17/9 đến trước thời điểm điều chỉnh giá ngày 24/9, quỹ bình ổn đã chi 276 tỷ đồng từ nguồn tạm ứng ngân sách. Qua đó, số dư quỹ tại tài khoản tạm ứng từ ngân sách âm 263 tỷ đồng.
Tại PVOIL, số dư quỹ bình ổn âm 1.766,41 tỷ đồng, gồm 328,67 tỷ đồng từ nguồn tạm ứng ngân sách và 1.437,74 tỷ đồng không từ nguồn tạm ứng.
Trước diễn biến này, TS Nguyễn Tú Anh cho rằng "cần ưu tiên nguồn lực bình ổn dầu diesel nếu giá tiếp tục tăng cao", bởi đây là mặt hàng đầu vào cho sản xuất, ảnh hưởng đến giá cả các loại hàng hoá.
Ông đề xuất nghiên cứu phương án tiếp tục bổ sung nguồn lực cho Quỹ, trong đó có việc huy động vốn thông qua trái phiếu ngắn hạn. Khi thị trường ổn định, nguồn thu của Quỹ có thể được sử dụng để mua lại và hoàn trả trái phiếu.
Trao đổi với Báo Xây dựng, một lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) cho biết, Cục đang xây dựng dự thảo đề xuất các giải pháp ổn định giá xăng dầu và dự kiến sớm trình trước khi chính sách thuế hết hiệu lực.
Về nguồn cung, vị này cho biết, lượng tồn kho tại các nhà máy lọc dầu hiện tăng khoảng 80%. Không có hiện tượng khan hiếm nguồn hàng.